Dna moczanowa (podagra, artretyzm): przyczyny, objawy, leczenia

2017-08-11 11:30 Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" |Monika Majewska | Konsultacja: dr hab. n. med. Włodzimierz Samborski, reumatolog

Dna moczanowa, podagra i artretyzm to nazwy jednej choroby. Dna moczanowa, nazywana kiedyś "chorobą bogaczy", jest tak stara jak ludzkość, jednak medycyna wciąż nie poznała podłoża dny moczanowej i nie ma na nią, niestety, skutecznego leku. Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy dny moczanowej, dowiedz się - przeczytaj lub posłuchaj - jak przebiega jej leczenie i zobacz na zdjęciach, jak wygląda dna moczanowa.

Dna moczanowa (podagra, atretyzm). Posłuchaj, jakie są jej przyczyny, objawy i leczenie. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Dna moczanowa to przewlekła choroba wywołana zaburzeniem przemiany materii, której objawy to dotkliwe bóle i zniekształcenia stawów. W zaawansowanej postaci choroby dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia narządu ruchu i niesprawności, a także do zajęcia innych narządów (uszkodzenia nerek, kamicy moczowej, tworzenia guzków dnawych w tkankach miękkich). Dna moczanowa występuje u 1–2 proc. ludzi, głównie mężczyzn w średnim i starszym wieku, u których jest to najczęstsza postać zapalenia stawów.

Dna moczanowa - przyczyny

Przyczyną bólu i zniekształcenia stawów w przebiegu dny moczanowej jest nadmiar kwasu moczowego. Kwas moczowy pochodzi z puryn, których źródłem jest dieta oraz rozpad obumierających tkanek. We krwi może się rozpuścić tylko określona jego ilość (tak jak cukru w herbacie). Gdy kwasu jest zbyt wiele, zaczyna się krystalizować. Kryształki zwane moczanami odkładają się i rosną w stawach i tkance okołostawowej. Białe ciałka krwi próbują je wchłonąć i zneutralizować, ale zazwyczaj to się nie udaje. Moczany, ostre jak brzytwa, ranią tkankę i wywołują w niej stan zapalny. Wyróżnia się dwa rodzaje dny moczanowej:

  • pierwotna dna moczanowa jest odziedziczonym zaburzeniem metabolizmu - organizm z niewiadomych przyczyn produkuje duże ilości kwasu moczowego i ma kłopot z jego wydalaniem;
  • wtórna dna moczanowa (to ok. 10 proc. przypadków) pojawia się w następstwie białaczki, napromieniowania, przewlekłej choroby nerek, nadmiernego objadania się lub źle przeprowadzonej kuracji odchudzającej czy głodówki, nadużywania alkoholu oraz przyjmowania niektórych leków odwadniających, a nawet witamin B1 i B12. Może także towarzyszyć cukrzycy typu II, zaburzeniom gospodarki lipidowej (czyli podwyższonemu stężeniu tłuszczów we krwi), nadciśnieniu tętniczemu, nadwadze i otyłości brzusznej.

Dna moczanowa - objawy

Choroba rozwija się zwykle kilkanaście lat bez jakichkolwiek dolegliwości. Świadczy o niej jedynie podwyższone stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi, zwane hiperurykemią. Ale o tym nie wiemy, bo przecież nikt, kto się dobrze czuje, nie robi sobie badań.

Dna najczęściej atakuje staw palucha stopy. I wtedy nazywa się podagrą. Ale kryształki kwasu mogą się odkładać także w innych stawach: w kolanach (gonagra), w łokciu, nadgarstku lub stawie barkowym (chiragra) oraz w kręgosłupie (rachidagra).

Pierwszym objawem jest zazwyczaj

  • nagły ostry ból w stawie, który:

- pojawia się w nocy lub wcześnie rano
- narasta falami
- jest z dnia na dzień coraz bardziej dotkliwy
- po kilku dniach, czasem nawet tygodniach, staje się rozdzierający

  • chory staw jest wrażliwy na dotyk, obrzęknięty i zaczerwieniony, skóra nad nim napięta, błyszcząca, czerwona lub sinopurpurowa

Jeżeli po pierwszym ataku nie rozpoczniemy leczenia i nie zmienimy stylu odżywiania, kryształy moczanowe zaczną się odkładać nie tylko w stawach, ale również w tkankach miękkich pięt, paluchów, uszu oraz w kaletkach maziowych różnych stawów i tworzyć tam tzw. guzki dnawe (te na brzegach uszu zwą się tophi).

Zdaniem eksperta
dr n. med. Krystyna Knypl, internista

Spuchł mi duży palec, bez jakiejkolwiek przyczyny. Pierwsze pytanie chirurga było jak długo "balowałem" i ile ostatnio wypiłem - bardzo mnie to zdenerwowało, bo przez ostatnie 10 lat wypiłem około 1 litr koniaku. Mówią, że jest to choroba alkoholowa i z przejedzenia, a objadać też się nie objadam. Podobno za dużo jest kwasu moczowego w krwi, choć jeszcze nie robiłem badań. Bóle się powtarzają, biorę raz dziennie Milurit. Mam 49 lat, a plany na następne sto. Może to jest przyczyna?

dr Krystyna Knypl, internista: Z podanych dolegliwości wynika, iż cierpi Pan na dnę moczanową zwaną też podagrą. Choroba ta związana jest z nieprawidłowym metabolizmem kwasu moczowego, czego zewnętrznym objawem są ataki zapalenia stawów. Często zapalenie dotyczy stawów palucha – pojawia się ból, zaczerwienienie i obrzęk w okolicy stawu. Pojawienie się nowego ataku może być wywołane nieprawidłową dietą (ostre pokarmy, mocna kawa, herbata, czekolada) lub spożywaniem alkoholu. Prawidłowe postępowanie polega na przestrzeganiu diety, unikaniu spożywania alkoholu, regularnym stosowania leków zaleconych przez lekarza prowadzącego oraz wykonywaniu kontrolnych badań kwasu moczowego we krwi. Ważne jest noszenie wygodnego obuwia, zwłaszcza w okresie nasilenia dolegliwości. Myślę, że może Pan myśleć o realizacji wszystkich swoich planów – proszę przy tym nie zapominać o regularnym dbaniu o swoje zdrowie!

Warto wiedzieć

Dna moczanowa u kobiet i mężczyzn

Mężczyzn choroba dopada ponad dwadzieścia razy częściej. Ma znacznie cięższy przebieg, jeżeli zacznie się przed trzydziestką. Zwykle jednak objawia się u nich między 45. a 60. rokiem życia.

U kobiet pojawia się później, około 65. roku życia, ponieważ aż do przekwitania są one chronione przez żeńskie hormony płciowe przed podwyższeniem stężenia kwasu moczowego we krwi. Mężczyźni nie tylko nie mają takiej naturalnej ochrony hormonalnej, ale również częściej niż kobiety objadają się mięsem oraz nie stronią od mocnych trunków i piwa. Tymczasem błędy żywieniowe odgrywają w tej chorobie niebagatelną rolę.

Dna moczanowa - leczenie

Artretyzm jest nieuleczalny, ale możemy unikać kolejnych ataków, regularnie przyjmując leki obniżające stężenie kwasu moczowego we krwi i przyspieszające jego wydalanie. Powinniśmy także przestrzegać diety ubogiej w puryny.

Puryny są podstawowymi elementami budulca każdej komórki zwierzęcej i roślinnej. Ich zadaniem jest przekazywanie informacji genetycznych. Produkty zwierzęce zawierają więcej puryn. Szczególnie dużo jest ich w tłustym mięsie, zwłaszcza wieprzowinie i wszelkich tłustych potrawach bogatych w białko. Kwas moczowy w naszej krwi jest naturalnym produktem rozpadu puryn. Dostarczamy ich również organizmowi wraz z pokarmem.

Zdaniem eksperta
dr n. med. Krystyna Knypl, internista

Dna moczanowa - leczenie

Nagle bardzo spuchł mi prawy staw skokowy. Nie mogę chodzić. Trwa to już ok 5 dni. Ból, tzn. rwanie, bardzo mi dokucza. To chyba podagra. Jak to leczyć i jaką dietę stosować?

dr Krystyna Knypl, internista: leczenie dny moczanowej obejmuje zmniejszenie dolegliwości bólowych w okresie ostrego ataku oraz zapobieganie nawrotom choroby. W ostrym okresie stosuje się kolchicynę oraz niesterydowe przeciwzapalne – szczegóły postępowania ustala lekarza, tak więc wskazane jest aby udała się pan na konsultację do lekarza rodzinnego. Zapobieganie nawrotom choroby uzyskuje się stosując leki obniżające stężenie kwasu moczowego we krwi oraz dietę. Leki obniżające stężenie kwasu moczowego, tak jak i kolchicyna są na receptę, a ich dawkowanie ustala lekarz. Bardzo ważna jest dieta w zapobieganiu napadom dny moczanowej. Pacjenci nie powinni spożywać alkoholu (każdy rodzaj i każda ilość jest szkodliwa!), pikantnych potraw, podrobów, wieprzowiny, czekolady, wywarów mięsnych, tłustych potraw.

Dna moczanowa: dieta i styl życia

  • Odchudzaj się rozsądnie. Dieta niskokaloryczna (poniżej 1200 kcal dziennie), głodówka, częsty post mogą nasilać objawy choroby, ponieważ brak "paliwa" w organizmie przyspiesza wydzielanie się kwasu moczowego.
  • Codziennie wypijaj przynajmniej dwa litry płynów (wody mineralnej, niesłodzonych soków, słabej herbaty), by pomóc nerkom wypłukiwać kwas moczowy.
  • Możesz pić kawę, herbatę i kakao, bo puryny w nich zawarte nie są rozkładane do kwasu moczowego.
  • Przy posiłkach zawierających dużo puryn (takich jak np. mięso wieprzowe) zrezygnuj z alkoholu.
  • Jedz więcej produktów roślinnych: warzyw (ale nie wszystkich), świeżych owoców. Nawet te produkty, w których jest sporo puryn (orzechy, grzyby), nie podwyższają stężenia kwasu moczowego.
  • Zupy gotuj wyłącznie na wywarach warzywnych, bo są wolne od puryn.
  • Jedz dużo serów (mimo że są tłustsze od wędlin) i twarogu.
  • Do chleba zamiast kiełbasy używaj past twarogowych, masła z dodatkiem ziół, chrzanu lub przecieru pomidorowego. Jeśli nie możesz się obejść bez wędlin, proś w sklepie o jak najcieńsze plasterki. Nie przekraczaj dziennej porcji 10 dag mięsa i wędlin łącznie.
  • Wołowinę, cielęcinę, drób gotuj lub duś w wodzie, bez tłuszczu z dużą ilością warzyw. Do dań mięsnych, klusek czy ziemniaków bez obaw dodawaj grzyby kurki, bo prawie nie zawierają puryn, a podnoszą smak potraw.
  • Możesz jeść ziemniaki gotowane, ale będą zdrowsze, jeśli upieczesz je w folii i podasz z różnymi sosami jogurtowymi lub przyrządzonymi na oliwie z oliwek.
  • Utrzymuj prawidłową masę ciała. Otyłość sprzyja nie tylko nawrotom choroby, ale i deformacjom stawów.
  • Jeżeli masz nadwagę, do słodzenia napojów używaj słodziku (aspartamu). Inne zamienniki cukru (fruktoza, sorbitol, ksylitol) stosowane w produktach dla diabetyków nie są wskazane przy dnie moczanowej.
  • Ćwicz regularnie, aby zachować elastyczność i pełną ruchomość stawów. Unikaj jednak ich obciążania.
  • Ostatni posiłek jedz na 3-4 godziny przed snem, ponieważ nocą organizm nie wydala tak sprawnie kwasu moczowego.

miesięcznik "Zdrowie"

Polecamy e-poradnik
E-poradnik - jak chronić kręgosłup i stawy

Autor: Materiały prasowe

Z poradnika dowiesz się:

  • Jak nie przeciążać kręgosłupa i stawów.
  • Jak pomóc sobie, gdy boli kręgosłup albo stawy?
  • Co zrobić, by stawy były zawsze sprawne.
  • Jak odciążyć kręgosłupa i stawów, kiedy wykonujemy przez wiele godzin pracę na siedząco albo na stojąco?
  • Jak komfortowo podróżować.
  • Jak dobierać materac.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
wycior
|

Jestem po trzecim ataku ..paluch ..ból jak ...nie do zniesienia. Lek colchicum dispert ..po 12 h już czuć ulgę i można chodzić. Najpierw 2 tabletki a potem co 3 godziny 1szt. (tak miałem zalecone). Teraz będę pilnował diety bo nie chcę przeżywać tego ponownie. Domowe sposoby z neta ? chyba dla tych co lubią ból ..ochlałem się sody , wiśni , bananów i innych wynalazków = jedna wielka sraczka . Artykuły piszą ludzie , którzy raczej nie doświadczyli tego na własnej skórze.
Szwagier miał atak na dwie nogi - teraz codziennie łyka Milurit na ustabilizowanie poziomu i od trzech lat zero ataku ..- Idę w jego ślady :)

Wojtek Dromak
|

Na dnę tylko woda zjonizowana o pH powyżej 9,0 idealnie do tego nadaje się Aquator silver. Miałem dnę zaawansowaną. Od kadry pije wodę z tego urządzenia nie wiem co to dna.

wika
|

ASPARTAM? Pani dietetyk co z bzdury Pani wypisuje?

ja
|

co za gupek pisal ten artykul. przez takie wtopy ludzie sygrrujom sie tym chlamem opini z netu i wszechobecnych porad i umierajim na raka. aspartam zamiast cukru? u f.... king idiot??? to oczywiste ze lyzka cukru ktory pomimo ze pricesowany i tak jest wyrabiany ze zwyklej trzciny cukrowej. ludzie nie czytajcie tych gupot. aspartam to rak i smierc. mieso po za tym ma tluszcz zwierzecy ktorego ludzkie cialo nie toleruje wogule i to tez rak miazdzyca i reszra. Mleko od krowy to smierc. w mleku jest mega wysoki chiresterol ktory jest tylko dla zwierzecia dla mlodego cielaka co ssie cyca krowy. nic co od zwierzat pochodzi nie jest zdrowe dla ludzi. nawet nie mamy zebow do tego. ryby są toksyczne mega. zarcie w sklepach to trucizny. jedzcie tylko warzywa i owoce i miod i ziarna a bedziecie zyli wiele lat w zdrowiu.

aga
|

u Pani detetyk na stronie studio zycia jest swietny jadlospis w diecie na podwyzsozny kwas moczowy, ponadto taka dieta wspomaga serce i ukla krazenia aby nie dochodzilo do powiklan

Jola
|

Chcialam zapytac czy rozpuszczal Pan sodę w gorącej wodzie czy zimnej?

jawiem
|

Moja prabapka miała podagre i nic jej nie pomagało tylko wutka bo rospuszcza te kryształy i kamice i ulge daje szypko.

Anna
|

Jak można komuś doradzać slodzenie aspartanem ? Przeciez to trucizna!!! Polecam stevie, ksylitol lub erythritol.

Maniek
|

Słuchaj przyjacielu, od kilku dni mam atak i boli mnie w palcu jak szkoda mówić ale wczoraj strzeliłem 2 piwa pszeniczne i poczułem ulgę , O co tu chodzi ? Mówią że piwa nie wolno pić A mi było lepiej, czyżby znieczulenie chwilowe, dodam że rano nie przeszło .ból nadal jest ,czyżby znów piwko ?

Jola
|

Witam,
Boję się sody , bo mam naczyniak na wątrobie....