Co to jest cholesterol?

2019-10-10 10:27 Magdalena Wróblewska | Konsultacja: dr hab. n. med. Małgorzata Kozłowska-Wojciechowska, Warszawski Uniwersytet Medyczny, prezes Rady Promocji Zdrowego Żywienia Człowieka

"Wyniki mam w porządku, tylko cholesterol podwyższony" – takie myślenie może ci bardzo zaszkodzić. Cholesterol odkłada się latami w wewnętrznych ścianach naczyń krwionośnych, utrudniając prawidłową pracę serca i prowadząc do jego zawału. Czym jest cholesterol i dlaczego powinniśmy dbać, by jego poziom nie był podwyższony?

Ponad 70 proc. dorosłych Polaków ma we krwi podwyższony cholesterol (to inaczej hipercholesterolemia), ale tylko co trzeci z nich dba o to, żeby tę ilość zmniejszyć. Tymczasem zaburzenia gospodarki tłuszczowej (lipidowej) są drugim po nadciśnieniu tętniczym czynnikiem ryzyka zawału serca, przyczyny prawie połowy wszystkich zgonów w naszym kraju.

Wiadomo, że jeśli poziom cholesterolu we krwi wynosi ponad 239 mg/dl, ryzyko śmiertelnego zawału jest dwukrotnie wyższe niż przy wartości poniżej 200 mg/dl. Gdy przekracza 280 mg/ dl – zwiększa się aż czterokrotnie.

Chcesz żyć długo w dobrej formie? Musisz dbać o cholesterol. Najważniejszy jest zdrowy styl życia i systematyczne kontrolowanie poziomu tej substancji we krwi. To bardzo ważne, bo gdy tylko nieznacznie przekroczy bezpieczną granicę, można szybko przywrócić go do normy. Najskuteczniejszym sposobem jest dieta i aktywność fizyczna. Czasami trzeba jeszcze przyjmować leki.

Cholesterol - co to właściwie jest?

Cholesterol to organiczna substancja tłuszczowa (lipidowa) pełniąca w organizmie wiele pożytecznych funkcji. Wchodzi w skład błon większości komórek, uczestniczy w produkcji niektórych hormonów (np. płciowych) oraz w syntezie kwasów żółciowych. Bierze udział w wytwarzaniu witaminy D, odgrywa ważną rolę w pracy mózgu. Sam w sobie nie jest szkodliwy, niebezpieczny staje się dopiero jego nadmiar. Do prawidłowego funkcjonowania wszystkich organów wystarcza tyle cholesterolu, ile organizm sam wyprodukuje (cholesterol endogenny), głównie w wątrobie.

Cholesterol endogenny stanowi 80 proc. ogółu cholesterolu, 20 proc. fundujemy sobie z jedzeniem (cholesterol egzogenny). Pamiętajmy, że cholesterol występuje tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego – na dodatek zawierają one nasycone kwasy tłuszczowe, z których wątroba produkuje cholesterol. I to cholesterol pokarmowy zawyża nam poziom całkowitego cholesterolu we krwi.

Cholesterol: dobry i zły

Cholesterol, tak jak inne tłuszcze, nie rozpuszcza się w wodzie. Dlatego krąży we krwi w połączeniu z produkowanymi przez wątrobę białkami, tworząc złożone związki – lipoproteiny. Maja one postać maleńkich kuleczek tłuszczu otoczonych białkami. Ich cząsteczki różnią się między sobą proporcją cholesterolu i białek.

W zależności od tego, w jakich lipoproteinach przenoszony jest cholesterol, rozróżnia się dwie jego frakcje: HDL (dobra) i LDL (zła). Lipoproteiny LDL (ang. low density lipoproteins) mają dużo cholesterolu o małej gęstości w cienkiej białkowej otoczce, przez którą łatwo przenikają do krwiobiegu, przyczyniając się do rozwoju miażdżycy. Im mniej go jest we krwi, tym lepiej dla serca i mózgu.

Lipoproteiny HDL (ang. high density lipoproteins) zawierają więcej białka i mniej cholesterolu niż cząsteczki LDL, ale o wysokiej gęstości. Dobry cholesterol, którego mamy niewiele, też przenika do ścian tętnic, ale nie odkłada się w nich, lecz zbiera część zalęgającego w nich cholesterolu i transportuje z powrotem do wątroby. Tam ponownie łączy się z białkami, tworząc lipoproteiny, albo jest przerabiany na kwasy żółciowe, a następnie wydalany z organizmu. Cholesterol frakcji HDL obniża stężenie złego cholesterolu we krwi. Im więcej go we krwi, tym mniejsze ryzyko chorób układu krążenia.

Czytaj także:

 

Wypróbuj
Jesz co lubisz - banner kwadrat

Autor: Time S.A.

Pamiętaj, że odpowiednio dobrana dieta obniży stężenie „złego” cholesterolu i pomoże w walce z chorobami układu krążenia. Skorzystaj z JeszCoLubisz - innowacyjnego systemu dietetycznego Poradnika Zdrowie i ciesz się indywidualnie dobranym planem oraz stałą opieką dietetyka. Zadbaj o swoje zdrowie i zmniejsz ryzyko miażdżycy, zawału serca czy udaru.

Podwyższony poziom cholesterolu - prosta droga do zawału

Organizm broni się przed zbyt dużą ilością cholesterolu, wydalając go na zewnątrz. Jednak znaczna część, proporcjonalna do jego nadmiaru, stopniowo odkłada się w wewnętrznych ścianach naczyń krwionośnych w postaci blaszek miażdżycowych. Tętnice stają się mniej elastyczne, kruche, zwężają się, utrudniając przepływ krwi do komórek, więc dociera do nich mniej tlenu i składników odżywczych. W końcu rozwija się choroba niedokrwienna serca (wieńcowa) i/lub zmniejsza wydolność mózgu.

Kiedy blaszka miażdżycowa zamknie jedno lub kilka naczyń w sercu, dochodzi do zawału, zaś niedrożność jednej z tętnic zaopatrujących mózg prowadzi do udaru mózgu. Jeżeli pęknie naczynie doprowadzające krew do mózgu, występuje krwotoczny udar mózgu (wylew).

Zmiany miażdżycowe mogą toczyć się w całym organizmie, prowadząc np. do niedokrwienia nóg, uszkodzenia siatkówki oka, niewydolności nerek. Aby do tego nie dopuścić, należy dążyć do obniżenia wartości cholesterolu LDL i podwyższenia HDL. Jeśli podwyższony cholesterol towarzyszy nadwadze, cukrzycy, nadciśnieniu tętniczemu, jest skutkiem niedoczynności tarczycy, anoreksji, schorzeń nerek, poza „zbijaniem” go trzeba leczyć podstawową chorobę.

Profilaktyka cholesterolowa od kołyski

O cholesterol należy dbać już w wieku niemowlęcym. Mnożące się komórki potrzebują go wtedy najwięcej, ale dziecko karmione piersią dostaje tyle, ile wymaga jego rozwijający się organizm (300–400 mg dziennie). Gdy we krwi malucha krąży dostateczna ilość cholesterolu, wątroba nie musi produkować własnego. Jeśli niemowlę nie otrzymuje go z pokarmem matki, organizm zaczyna go wcześniej wytwarzać.

W efekcie tendencja do nadmiernej produkcji cholesterolu może pozostać na całe życie. U dwulatka wątroba fizjologicznie produkuje już cholesterol i od tego momentu trzeba go ograniczyć w diecie. Miedzy 2. a 18. rokiem życia stężenie cholesterolu we krwi wynosi 120–140 mg/dl, potem rośnie o ok. 2,2 mg rocznie. W średnim wieku osiąga poziom 130–190 mg/dl.

Czytaj więcej:
Jak obniżyć cholesterol bez leków?

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
jasiak
|

cholesterol od lat mam idealny a miałam zawał ,teraz zatkaną 80% tętnicę szyjną.KOleżanaka ma od lat chol.300 i czuje się świetnie jest starsza o 10lat.Proszę mi to wytłumaczyć?

Piotrek
|

Ostatnio naukowcom udało sie wyłączyć gen u myszek, który odpowiada za zbyt wysoki poziom cholesterolu. Myśle że za jakieś 10 lat to będzie to za jednym razem i masz spokój na całe życie. Podaje link do źródła informacji :
http://human2.com.pl/wylacz...

czarnakinia
|

Podstawą w walce z cholesterolem jest zmiana nawyków żywieniowych. Co ciekawe nie chodzi już nawet o ograniczanie produktów zawierających duże ilości cholesterolu, ale przede wszystkim o ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych. Zdecydowanie też warto sobie uzupełniać dietę fitosterolami. Ponieważ w codziennej diecie ilości są zbyt małe, trzeba posiłkować się sprawdzonymi suplementami lub żywnością wzbogaconą. Ja stosuje sobie fitosterole z nasion soi, Herbaya, gdzie jest konkretna dawka tych związków, więc spożywasz tyle ile musisz, ani za mało, ani za dużo. to bardzo pomaga.

dawa
|

można naturalnie uregulować cholesterol poprzez naprawianie uszkodzonych naczyń krwionośnych. To te mikrouszkodzenia zalepiane są cholesterolem produkowanym w wątrobie, jeżeli je naprawimy nie będzie potrzebna nadprodukcja cholesterolu

Ania
|

A co był chory, że go wyleczyłaś?

Jola
|

wyleczyłam cholesterol używając oleju lnianego, dodawałam prawie do wszystkich dań i w 2 miesiące wyleczyłam 2 razy przekroczony cholesterol! Lekarz przez rok nie mógł wyleczyć tabletkami...

JM
|

Leki na obnizenie cholesterolu czyli statyny naajwieksze klamstwo. Wysoki cholesterol nie jest dla nas szkodliwy. Prosze go nie zbijac. To jest wielki bisness farmaceutyczny zeby wykupywac statyny leki na obnizenie. Te leki powoduja choroby serca cukrzyce i nowotwory, zawaly udary itp. Sa na to niezbite dowody. Nie wierzcie lekarzom w 100%. prosze najpierw poczytac na ten temat tylko nie na wikipedii!!!

Anna22
|

Ja na szczęście zbijam cholesterol dietą, raczej zmianą sposobu żywienia. Niektórzy myślą że jak biorą tabletki i wyniki mają OK to jest wszystko w porządku. Dieta nie jest straszna. W internecie jest mnóstwo gotowych jadłospisów chyba że komuś się nie chce szukać to są również książki w tej tematyce. Ja polecam Dietę w hipercholesterolemii Aleksandry Cichockiej. Przepisy, i jadłospisy na wyciągnięcie ręki.

Sodziutka natalcia
|

ja mam cholesterol 300 mg/dl i musze brać tabletki mam śmiertelnie podwyższony cholesterol :(

zabka
|

wszystkiego dobrego dla tych co piszą swoje beznadziejne lekarze wiec lepiej