Parasomnia - dziwaczne zachowania podczas snu

2018-08-13 8:43 Aleksandra Urbaniak

Parasomnia to grupa zaburzeń snu, które objawiają się pod postacią mimowolnych ruchów i dziwnych zachowań pojawiających się w czasie snu. Typowe przykłady parasomnii to lunatyzm, mówienie przez sen, paraliż senny, lęki nocne. Różne odmiany parasomnii dotyczą od jednego do kilkunastu procent ludzi i najczęściej występują u dzieci oraz osób po 50. roku życia.

Parasomnia, choć może wydawać się niebezpieczna, na ogół nie stanowi zagrożenia dla postronnych osób lub samego śpiącego. U dorosłych zaburzenia snu pojawiają się epizodycznie i najczęściej spowodowane są nieregularnym trybem życia, stresem lub zbyt małą ilością snu. Łatwo zmniejszyć ryzyko ich występowania chodząc spać o stałych porach i pamiętając o wysypianiu się.

Parasomnia w fazie NREM i REM

Parasomnie mogą zachodzić w fazie głębokiego snu NREM (non-rapid eye movement, czyli o wolnych ruchach gałek ocznych) lub REM (rapid eye movement – sen o szybkich ruchach gałek ocznych).

Zaburzenia, które powstają w trakcie stadium NREM związane są z niepełnym wybudzeniem ze snu głębokiego i dotyczą od 1 do 4% dorosłych osób. Częściej obserwuje się je u dzieci do 8. roku życia, u których sen głęboki trwa dłużej.

Parasomnie zachodzące w czasie snu REM dotyczą ok. 0,5% populacji i mają związek z marzeniami sennymi. U zdrowej osoby w fazie REM łączność nerwowa między mózgiem i mięśniami zostaje odcięta, aby znieść napięcie mięśniowe. Gdy tak się nie dzieje, osoba śniąca przenosi swoje zachowania ze snu do rzeczywistości – kopie nogami, krzyczy, szarpie się. Zaburzenia tego rodzaju częściej występują u osób po 50. roku życia.

Jak poprawić jakość snu?

Rodzaje parasomnii: lunatyzm (somnambulizm)

Lunatyzm to zaburzenie występujące w fazie snu głębokiego. Objawia się pod postacią najbardziej złożonych, nieprzewidywalnych zachowań, takich jak siadanie na łóżku, wstawanie, chodzenie po pokoju, a w skrajnych przypadkach wychodzenie na zewnątrz. Lunatyk nie jest świadomy tego co robi, często odczuwa niepokój i lęk. Dlatego też osoby chodzącej we śnie nigdy nie należy wybudzać, ponieważ chcąc się bronić może zareagować agresywnie. Zamiast tego wskazane jest, aby delikatnie ją przytrzymać i powoli odprowadzić do łóżka.

Somnambulizm rzadko występuje u dorosłych – lżejsze przypadki lunatykowania obserwuje się u 4%, natomiast pełne ataki z wstawaniem i chodzeniem po pokoju tylko u 1%. Ta przypadłość częściej dotyczy dzieci – szacuje się, że aż 1/3 z nich miała co najmniej jeden epizod lunatyzmu w swoim życiu.

Rodzaje parasomnii: upojenie przysenne

Upojenie przysenne zachodzi po nagłym wybudzeniu ze snu głębokiego. Charakteryzuje się trwającym kilka minut okresem dezorientacji, kiedy na wpół przebudzona osoba bełkocze, nieprawidłowo reaguje na pytania i polecenia, chaotycznie się porusza. Jest to typowe zachowanie dla dzieci poniżej 5. roku życia – wówczas dziecko wierci się w łóżeczku, głośno płacze, może rzucać zabawkami. Wśród dorosłych upojenie przysenne występuje w 4% przypadków.

Rodzaje parasomnii: lęki nocne

Lęki nocne mają najbardziej burzliwy przebieg spośród wszystkich rodzajów parasomnii. Występują zazwyczaj niedługo po zaśnięciu, w fazie NREM. Osoba dotknięta tą przypadłością siada na łóżku i nagle zaczyna przeraźliwie krzyczeć, płakać, odczuwa silny strach i trudno ją uspokoić. Przy próbach wybudzania może reagować agresywnie, a nawet dążyć do ucieczki. Chory nie ma przy tym pełnej świadomości i po trwającym kilka minut ataku nie pamięta, w jakim stanie się znajdował.

Lęki nocne przytrafiają się ok. 1% dorosłych i 3% dzieci.

Rodzaje parasomnii: bruksizm

Bruksizm, czyli zgrzytanie zębami podczas snu, to zaburzenie diagnozowane u 8-10% populacji. Jeśli występuje stale, może w krótkim czasie doprowadzić do starcia koron zębowych, pękania szkliwa, rozchwiania zębów, a w skrajnych przypadkach do zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych.

Przyczyny bruksizmu nie są do końca zbadane, ale najczęściej wymienia się długotrwały stres i wady zgryzu.

Czytaj też: Zgrzytanie zębami, czyli BRUKSIZM. Przyczyny, objawy, leczenie

Rodzaje parasomnii: zaburzenia zachowania w czasie snu REM

Zaburzenia snu pojawiające się w drugiej połowie nocy mają związek z większą częstotliwością fazy REM. Jest to czas występowania marzeń sennych, a jednocześnie pełnego rozluźnienia mięśni, dzięki czemu człowiek śniący o ruchu nie porusza się. Zdarza się jednak, że mięśnie pozostają w napięciu, co skutkuje rozmaitymi zaburzeniami podczas snu – śpiący bezwiednie wymachuje nogami, rękami, kopie, próbuje łapać nieistniejące przedmioty. Wykonuje w ten sposób takie same ruchy, jak w marzeniu sennym.

Jeśli zaburzenia snu w trakcie fazy REM stale nawracają, wskazane jest leczenie farmakologiczne. Zaleca się też, aby osoba cierpiąca na podobne objawy spała sama i nie miała w swoim zasięgu żadnych przedmiotów, którymi mogłaby zrobić sobie krzywdę.

Rodzaje parasomnii: paraliż senny

Paraliż senny, zwany inaczej porażeniem przysennym, występuje w okresie wybudzania ze snu, rzadziej w trakcie zasypiania. Objawia się całkowitym lub częściowym bezwładem ciała, który powoduje silny niepokój i lęk. Osoba dotknięta paraliżem sennym jest niezdolna do wykonania jakiegokolwiek ruchu, nie może wydać z siebie dźwięku, na klatce piersiowej czuje ogromny ciężar, który utrudnia jej oddychanie.

Mimo nieprzyjemnych odczuć, jakie wywołuje, porażenie przysenne nie jest groźne i ustępuje samoistnie po kilku minutach. Jako przyczyny tego zaburzenia wymienia się nieregularność snu, silny stres, uzależnienie od alkoholu i substancji psychoaktywnych.

Rodzaje parasomnii: koszmary senne

Koszmary senne to zaburzenie podobne do lęków nocnych, jednak w przypadku koszmarów osoba śniąca przeżywa je świadomie i po przebudzeniu jeszcze przed długi czas pamięta ich treść. Jak wynika z badań, 75% osób, które w dzieciństwie miało koszmar senny pamięta go w wieku dorosłym. Przyczyną występowania tego typu snów jest najczęściej traumatyczne przeżycie lub zespół stresu pourazowego. Jeśli koszmary stale nawracają, zalecana jest psychoterapia, niekiedy w połączeniu z lekami antydepresyjnymi.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Jo Jo
|

Ludzie pomóżcie. Moj syn ma 8 lat od dwóch tyg miał dwa " Napady " budzi się w nocy, krzyczy nie ma z nim kontaktu wstaje ale ma coś jak zespół niespokojnych nóg tzn próbuje wstać Ale nie umie utrzymać się na nogach. Dodatkowo dziś zesikal się. Jakie badania mu zrobić gdzie się udać? Pomocy

ćma
|

Proszę udać się na badanie eeg , można go zrobić bez skierowania , koszt ok. 80-100 zł a z opisem do neurologa.

ugh
|

Pierwsze, co przychodzi mi na myśl, to duchy, zjawy, dusze czyśćcowe, obce byty, zło upostaciowane itd. Następnie - halucynacje, omamy, czyli ogólnie zaburzenia w przebiegu różnych chorób (psychicznych bądź somatycznych)

Chili
|

Od jakiś 2 miesiecy dzieje sie ze mna coś nie tak:( Budze się w nocy i widze czarne postacie poruszające się po mieszkaniu. Mieszkam sama , tak naprawdę nikogo tam nie ma , al ja widzę głównie są to mężczyźni , chodzą po moim mieszkaniu. Wtedy chowam się pod kołdrę , żeby mnie nie widzieli. Częściej wstaje i mówie do kogoś ale tam nikgo nie ma ale ja widze że jest , ide do drugiego pokoju i zapalam światło i za chwilę się orientuje ze nikogo nie ma. Czy coś sie dzieje ze mna nie tak?

marcin
|

witam ja tylko z zapytaniem odnośnie tego artykułu w snie nie lunatykuje wysypiam sie itp ale jak to moja kobieta zauwarzyla wykonuje polecenia typu przytul mnie obruc sie itp a nie pamietam tego a zauwazyla to kiedyś jak spałem z nia odwrocilem sie do niej tylkiem a ze mam twardy sen to jej próby odwrocenia mnie skonczyly sie na tym że dalej spałem i dalej byłem do niej plecami odwrocony dopiero kiedy mi powiedziala kochanie przutul mnie to sie odwrocilem i wykonalem polecenie i sytuacja sie powtarza na snie wykonuje zadania i szukalem na internecie i nie znalazlem odpowiedzi aczkolwiek sie tego obawiam

Kaśka
|

Przeżylam w życiu paraliż senny dwa razy, po prostu koszmar...codziennie mam niespokojny sen, budze się co kilka godzin i cześciej. Przynajmniej raz w tygodniu mam lęki nocne. Budze się nagle z poczuciem zagrożenia, wydaje mi się że jest wojna, że coś mi grozi, ktoś z moich bliskich umarł lub jest w niebezpieczeństwie. Zrywam się z łóżka na wpół świadom albo siadam na łóżku i jestem totalnie przerażona i zdezorientowana. Czasem się budze i mój pokoj wygląda zupełnie inaczej, czasem nie wiem gdzie jestem i potrzebuje kilku minut żeby zdać sobie sprawę że leżę we wlasnym łóżku. I tak od lat.