SKOLIOZA - przyczyny, objawy i leczenie

2017-12-09 17:34 Monika Majewska

Skolioza - potocznie mylnie określana jako boczne skrzywienie kręgosłupa - to najczęściej występująca wada postawy u dzieci. Do jej powstania przyczyniają się najczęściej brak ruchu oraz nieprawidłowa postawa przyjmowana przez dziecko podczas siedzenia. Skoliozy nie należy lekceważyć, ponieważ może ona doprowadzić do groźnych powikłań, m.in. niewydolności krążenia. Jakie są przyczyny i objawy skoliozy? Na czym polega jej leczenie? Kiedy konieczna jest operacja?

Skolioza jest potocznie mylnie określana jako boczne skrzywienie kręgosłupa (w prawą lub lewą stronę). W rzeczywistości skolioza to skrzywienie  trójpłaszczyznowe - w płaszczyźnie czołowej (boczne skrzywienie kręgosłupa), strzałkowej (tzw. ordoskolioza albo  kifoskolioza) i poziomej. Zamiast naturalnej, delikatnie łukowatej formy, kręgosłup przybiera postać litery S. Skolioza najczęściej obejmuje piersiowy odcinek kręgosłupa (górną część pleców) lub rozwija się pomiędzy odcinkiem piersiowym a lędźwiowym (środkowa część pleców). Rzadko pojawia się tylko w odcinku lędźwiowym.

Skoliozę częściej rozpoznaje się u dzieci, niż u dorosłych. Boczne skrzywienie kręgosłupa może się ujawnić w różnym okresie ich rozwoju. W zależności od wieku dziecka można rozróżnić skoliozy:

  • wczesnodziecięce (do 3. roku życia);
  • dziecięce (pomiędzy 3. a 10. rokiem życia);
  • młodzieńcze (nabyte w okresie dojrzewania);

Skolioza często nasila się w okresie dojrzewania, czyli w czasie intensywnego wzrostu. Wówczas mięśnie nie nadążają za rozwojem kośćca i nie stanowią wystarczającej podpory dla kręgosłupa.

Skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) - przyczyny i czynniki ryzyka

Skolioza może być wrodzoną wadą kręgosłupa (m.in. krąg klinowy, zrosty żeber, zespół Sprengla). Stanowi ona około 2/3 wszystkich przypadków wad wrodzonych kręgosłupa i często współwystępuje z  innymi wadami, np. wrodzonymi wadami układu moczowo-płciowego czy wrodzonymi wadami serca.

Skolioza nabyta może być spowodowana różnicą długości kończyn, przepukliną krążka międzykręgowego czy guzami kości. Boczne skrzywienie kręgosłupa może wystąpić również u chorych na dystrofię mięśniową lub porażenie mózgowe. Wówczas jest wynikiem niedostatecznego rozwoju mięśni z powodu zmian neurologicznych. Skolioza może się pojawić także po chorobach opłucnej i operacjach na klatce piersiowej wykonywanych w okresie wzrastania (tzw. skoliozy torakogenne).

Jednak u dzieci najczęściej diagnozuje się skoliozę idiopatyczną (ok. 85 proc. przypadków), której przyczyny nie są znane. Jej rozwojowi sprzyjają brak ruchu oraz nieprawidłowa postawa przyjmowana podczas siedzenia.

Z kolei skolioza u dorosłych może się pojawić na skutek zwyrodnienia stawów międzykręgowych. Skolioza zwyrodnieniowa u dorosłych wynika najczęściej z pogarszającego się stanu kręgosłupa, zazwyczaj po 40. roku życia. Szczególnie niebezpieczna jest wtedy, gdy połączy się z osteoporozą, ponieważ doprowadza do całkowitego osłabienia kręgosłupa.

Skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) - objawy

Nadmierne wygięcie kręgosłupa w jednym z jego odcinków przyczynia się do zaburzenia równowagi tułowia i przesuwa środek ciężkości ciała. Wówczas:

  • łopatki są wystające;
  • pojawia się garb z jednej strony pleców (tzw. garb żebrowy). Jest on wynikiem wypchnięcia przez kręgi żeber;
  • ramiona i biodra są na nierównej wysokości;
  • wcięcie w talii z jednej strony jest o wiele wyraźniejsze niż z drugiej strony;
  • jedna noga jest krótsza, a druga dłuższa (przy zaawansowanej skoliozie);
Ważne

Skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) - niebezpieczne powikłania

Skolioza może ograniczyć wydolność fizyczną chorego, a także być przyczyną zwyrodnień i zaburzeń neurologicznych. Może również doprowadzić do zniekształcenia klatki piersiowej. Wówczas może dojść do nacisku na narządy wewnętrzne, w tym płuca i serce, a dalej do niewydolności krążenia i oddychania.

Skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) - diagnoza

Skoliozę u dziecka można rozpoznać samemu. Poproś dziecko, by zdjęło koszulkę, stanęło prosto i zrobiło skłon do przodu, dotykając palcami rąk podłogi. Plecy dziecka po obu stornach kręgosłupa powinny być jednakowo wysklepione. Gdy dziecko wyprostuje się, należy zwrócić uwagę na ramiona. Jeśli nie znajdują się one na jednej wysokości, a dodatkowo łopatka wystaje, biodro jest wysunięte, a talia jest bardziej wcięta z jednej strony, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. On również przeprowadza badanie fizykalne. Jednak ostateczne rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie zdjęcia rentgenowskiego kręgosłupa (choć możliwe są także inne techniki obrazowania, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny).

Skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) - leczenie

Sposób leczenia skoliozy uzależniony jest od wieku pacjenta oraz stopnia zaawansowania wady postawy. Gdy skolioza została wcześnie wykryta (czyli u osób z nieznacznym skrzywieniem) zalecana jest gimnastyka korekcyjna (szczególnie polecane są ćwiczenia na basenie). W niektórych przypadkach stosuje się gorsety ortopedyczne, które, naciskając na kręgosłup, wymuszają jego właściwe ustawienie, a tym samym zapobiegają dalszej jego deformacji. Nosi się je przez kilkanaście godzin na dobę lub tylko w nocy. Lekarz może zlecić noszenie również gipsu korygującego, aparatów lub wyciągów. W przypadku skrzywień spowodowanych np. skróceniem jednej kończyny, konieczne są wkładki ortopedyczne.

U chorych z dużym skrzywieniem (gdy kąt skrzywienia wynosi >60 stopni) konieczne jest leczenie operacyjne, z wszczepieniem metalowych aparatów i implantów. Zabieg najczęściej wykonuje się u nastolatków w wieku 13–15 lat, czasem również u dzieci młodszych. Niestety, operacja nie przywraca kręgosłupowi pełnej sprawności.

Zdaniem eksperta
mgr Marta Romanowska, trener fitnessu

Jakie ćwiczenia wykonywać przy skoliozie?

Mam 16 lat i skoliozę, chciałabym dbać o sylwetkę (nogi, brzuch) samodzielnie ćwicząc w domu. Nie wiem jednak, jakie ćwiczenia dobrać, by nie pogłębiać skoliozy. Czy mogłabym prosić o jakieś wskazówki? Mam piłkę gimnastyczną, którą chcę używać przy ćwiczeniach.

mgr Marta Romanowska, trener fitnessu: Skolioza jest często mylona z postawą skoliotyczną. Skolioza oznacza skrzywienie kręgosłupa w trzech płaszczyznach (czołowej, strzałkowej i poprzecznej). Każdy przypadek różni się od siebie występującymi zniekształceniami, dlatego nie ma jednego rozwiązania dla wszystkich. O indywidualnie dopasowane ćwiczenia należy spytać lekarza lub/i fizjoterapeutę, który w zależności od charakterystyki skrzywienia wyjaśni, jak dodatkowo nie pogłębiać skoliozy w danym przypadku. Kwestia ćwiczeń przy skoliozie to temat kontrowersyjny. Część badaczy uważa, że ćwiczenia nie mają wpływu na postęp skoliozy (Hall, 1991). Niemniej jednak należy zachować sprawność fizyczną.

Przykładowe ćwiczenia przy skoliozie

1) z pozycji stojącej przy ustawieniu stóp na szerokość bioder wykonuj naprzemienne wykroki prawą i lewą nogą, ustawiając stopę jak najdalej z przodu - przy prostych plecach w czasie trwania całego ćwiczenia,

2) opierając stopę o piłkę znajdującą się za plecami, przejdź do pozycji tzw. jaskółki, tocząc piłkę w tył, przytrzymaj pozycję przez kilka sekund, lekko uginając nogę, na którą przenoszony jest ciężar i wróć do pozycji wyjściowej,

3) w pozycji siedzącej na piłce ze stopami ustawionymi na szerokość bioder, przy prostych plecach, unoś naprzemiennie kolana w stronę brzucha. Zacznij od 1 serii ćwiczeń po 8-12 powtórzeń na każdą stronę.

Zwróć uwagę na to, aby dieta była urozmaicona, pełna składników odżywczych, zawierała źródła błonnika.

To ci się przyda

Dziecko z bocznym skrzywieniem kręgosłupa powinno spać na twardym materacu, a poduszka do spania powinna być mała.

Dziecko powinno siedzieć na krześle z wyprofilowanym oparciem (wybrzuszonym na odcinku lędźwiowym), o regulowanej wysokości i podpórkach pod łokcie, a także przy biurko z kwadratowym lub prostokątnym blatem. Zarówno wysokość krzesła, jak i biurka musi być dostosowana do wzrostu dziecka. Gdy dziecko siedzi przy biurku, stopy powinny być oparte na podłodze, a przedramiona na blacie.

Przy skoliozie odradzana jest jazda konna. Wstrząsy powstające podczas uderzania pośladkami o siodło mogą przyczynić się do pogłębienia skrzywienia.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Anna
|

Mój syn ma skoliozę. Chodzimy na ćwiczenia na pressio takim urządzeniu i jeszcze ma tam indywidualnie dostosowane ćwiczenia. Chodził wcześniej na gimnastykę korekcyjną, ale tam było kilkoro dzieci w grupie i te ćwiczenia nie dawały nic, wręcz się pogłębiała ta skolioza. Teraz mamy po kilku miesiącach ćwiczeń na Zachodniej w Krakowie o 5 stopni mniej niż wcześniej, więc jest postęp. Ćwiczenia wydaje mi się, że jednak powinny być indywidualne, bo każde dziecko może mieć trochę inną tą skoliozę.

JustaST
|

Skolioza jest choroba kórą się leczy wykryta dość wcześnie jest wyleczalna. Wade postawy można w bardzo prosty sposób przez ćwiczenia naprostować.

Gosia
|

Mój syn chodzi na ćwiczenia pressio w Krakowie i jestem bardzo zadowolona. Na początku przestraszyłam się tej skoliozy, ale teraz jest ok. Miał 23 stopnie teraz ma 15, więc jest coraz lepiej.

Ameliakoment
|

do wielu lekarzy chodzilam bo mam problem z kregoslupem i nic . Kiedys przez przypadek na wizycie domowej z aplikacji LekarzObok Pani doktor mi powiedziala ze mam skolioze. Od tej pory juz wiem co mam robic zeby sobie ulzyc i zapisalam sie do fizjoterapeuty.

Skolioza bez noża
|

Piszecie, że po ćwiczenia trzeba się zgłosić do fizjoterapeuty, a tuż poniżej zamieszczacie przykładowe. Gdzie tu logika?
Skolioza jest bardzo indywidualna. Te "uniwersalnie bezpieczne" ćwiczenia równie dobrze mogą zaszkodzić.

Ala
|

W pierwszej kolejności, jeśli widzimy u dziecka jakieś nieprawidłowości np. łopatki na różnych wysokościach, asymetrię w budowie należy zgłosić się do rehabilitanta. On zbada dziecko - ma do tego specjalne sprzęty, testy, być może zasugeruje zrobienie zdjęcie RTG, a na jego podstawie wskaże kąt Coba itp. Tak mi polecono i poszłam do placówki, gdzie dziecko zbadano i zalecono gimnastykę korekcyjną. Na szczęście powoli widać postępy, ale wiem, iż dzisiaj muszę jako rodzic być bardziej uważna. Pozdrawiam

madzia
|

no termin nie ma co ukrywać-pilny, ceny też lepiej żeby były w miarę przyjazne dla portfela :) ale mówisz o tym oddziale luxmedu? bo nie wiem czy się rozumiemy dobrze

mimi
|

Tylko nie CZD.

milka
|

może zobacz na ul. Domaniewskiej? myślę, że z terminem nie powinnaś mieć problemu, cen tez nie mają jakichś wygórowanych

madzia
|

Gdzie zwrócić się po pomoc z dzieckiem, u którego zauważamy wady postawy? Może macie doświadczenia z jakimś dobrym specjalistą w warszawie czy okolicach?