Metadon - działanie, zastosowanie i skutki stosowania

2018-08-17 8:31

Metadon wykorzystywany jest w leczeniu osób uzależnionych od opiatów, m.in. heroiny i morfiny. Substancja znosi objawy abstynencyjne, ale jednocześnie sama posiada duży potencjał uzależniający, dlatego jej stosowanie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarską. W razie przedawkowania metadonu pacjent naraża się na kolejne uzależnienie, którego skutki mogą być dużo poważniejsze niż w przypadku zażywania heroiny czy kodeiny.

Metadon to lek opioidowy stosowany w terapii odwykowej narkomanów. Substancja ta pełni rolę zamiennika (substytutu) narkotyku. Dzięki temu, że jej działanie jest dłuższe i mniej euforyczne, osobie uzależnionej łatwiej zerwać z nałogiem i wrócić do normalnego życia. Przeciwnicy leczenia metadonem zaznaczają jednak, że taka terapia tylko maskuje skutki uzależnienia, ale nie eliminuje go całkowicie. Pacjent w dalszym ciągu musi regularnie przyjmować opiaty, tyle że pod postacią metadonu, który w mniejszym stopniu oddziałuje na receptory opioidowe w mózgu. Co więcej, metadon wywołuje dużo silniejsze objawy abstynencyjne niż heroina, dlatego osobie uzależnionej jeszcze trudniej go odstawić.

Czym grozi przedawkowanie heroiny, kodeiny lub morfiny?

Metadon – stosowanie w terapii substytucyjnej

Leczenie metadonem rozpoczęto w latach 60. XX wieku w USA. Środek ten z powodzeniem zastępował heroinę – miał dłuższy okres działania (od 24 do 36 godzin, w przypadku heroiny to 6-12 godzin), nie wywoływał tak silnych stanów euforycznych i można było zażywać go w takich samych dawkach przez dłuższy czas (brak rozwoju tolerancji). W Polsce pierwszą terapię substytucyjną z użyciem metadonu przeprowadził Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie w 1992 roku. Dziś podobne programy prowadzi ok. 20 placówek, m.in. we Wrocławiu, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Chorzowie.

Metadon zażywany w kontrolowanych dawkach, pod opieką lekarską, znosi uczucie głodu narkotykowego. Dzięki temu pacjent zapomina o uzależnieniu i może skupić się na prowadzeniu normalnego życia. Lek podaje się codziennie w formie syropu, po każdą dawkę należy zgłaszać się osobiście do placówki terapeutycznej. Jeśli osoba uzależniona przez dłuższy czas sumiennie stosuje się do zaleceń lekarza i nie miesza metadonu z innymi narkotykami, może brać większe porcje leku do domu i dozować go samodzielnie. Oprócz tego musi obowiązkowo chodzić na terapię grupową i indywidualną.

Choć taki typ leczenia nie prowadzi do całkowitej abstynencji, wykazuje najlepsze efekty w przeciwdziałaniu negatywnym efektom narkomanii. Pacjenci korzystający z programów metadonowych nie popełniają przestępstw w celu zdobycia środków na zakup narkotyków, nie zapadają na choroby zakaźne takie jak HIV czy AIDS, pracują, uczą się budować zdrowe relacje z rodziną i otoczeniem.

To ci się przyda

Metadon - syntetyczny opioid o działaniu zbliżonym do morfiny, pochodna difenylopropylaminy. Wynaleziony w 1937 roku w laboratorium firmy IG Farben przez dwóch niemieckich chemików Gustava Ehrharta i Maxa Bockmühla. Początkowo produkowany pod nazwą dolophine, polamidon. Występuje w formie chlorowodorku. Sprzedawany pod postacią syropu, który podaje się doustnie. Wykazuje działanie przeciwbólowe i usypiające. Metadon metabolizowany jest w wątrobie. Czas jego połowicznego rozpadu wynosi najczęściej od 13 do 50 godzin, jednak w niektórych przypadkach może przedłużyć się nawet do 130-190 godzin.

Metadon – uzależnienie

Uzależnienie od metadonu pojawia się wtedy, gdy osoba uczęszczająca na terapię zaczyna mieszać metadon z innymi narkotykami lub alkoholem (tzw. dobieranie) albo w sposób niekontrolowany zwiększa zażywane dawki. Ponieważ substancję można nabyć drogą nielegalną, na przykład przez internet, zdarzają się przypadki uzależnienia od metadonu u osób nieobjętych terapią odwykową. Wówczas jedynym celem jego zażywania jest, tak jak w przypadku tradycyjnych narkotyków, wytworzenie uczucia „haju”.

Subiektywne odczucia towarzyszące zażywaniu metadonu w większych dawkach podobne są do stanu po zażyciu heroiny. Są to euforia, błogostan, rozluźnienie, wewnętrzny spokój, zadowolenie.

Objawy dające się zauważyć bezpośrednio po podaniu zwiększonej dawki to:

  • obniżenie ciśnienia krwi,
  • zwężenie źrenic,
  • uczucie ciepła w całym ciele,
  • zmniejszona reakcja na bodźce emocjonalne (apatia),
  • zniesienie bólu,
  • zmniejszenie łaknienia,
  • obniżenie motywacji,
  • spowolnienie ruchów i senność.

Nadużywanie metadonu prowadzi z czasem do całkowitego wyniszczenia i wycieńczenia organizmu, w tym do:

  • uszkodzenia narządów wewnętrznych, zwłaszcza wątroby,
  • znacznej utraty wagi,
  • pojawiania się zmian zapalnych skóry,
  • zaawansowanej próchnicy zębów,
  • trudności w oddawaniu moczu i zaparć,
  • zaniku miesiączki.
Czym grozi zażywanie heroiny, kodeiny lub morfiny?

Metadon – objawy abstynencyjne

W przypadku braku dostępu do kolejnej dawki metadonu, u osoby uzależnionej po 24-48 godzinach pojawiają się objawy abstynencyjne. Są one podobne do objawów po odstawieniu heroiny, jednak ich nasilenie jest znacznie większe. Obejmują:

  • niepokój i zwiększone napięcie nerwowe,
  • bezsenność,
  • powiększone źrenice,
  • silne pocenie się,
  • dreszcze,
  • wymioty i biegunki,
  • bóle stawów i mięśni,
  • skurcze.

Proces usuwania toksyny z organizmu jest bardzo bolesny i wycieńczający, w związku z tym powinien być nadzorowany przez lekarza. Specjalista w takich przypadkach stopniowo zmniejsza dawki metadonu, aby zminimalizować objawy odstawienia, a także podaje leki uspokajające i przeciwbólowe. Samodzielnie przeprowadzony detoks jest niebezpieczny dla zdrowia i życia, szczególnie jeśli pacjent schodzi z bardzo dużych dawek narkotyku. W skrajnych przypadkach, po nagłym odstawieniu substancji mogą wystąpić drgawki, padaczka, a nawet śmierć.

Jak rozpoznać, że ktoś zażywał narkotyki opioidowe? (heroina, kodeina, morfina)
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.