Mastocytoza - objawy, leczenie

2019-04-18 12:23
Mastocytoza skórna i układowa - objawy, leczenie
Autor: Getty images

Mastocytoza to rzadka choroba należąca do nowotworów mieloproliferacyjnych.  Może występować zarówno u dzieci, jak u dorosłych. U osób chorujących na mastocytozę dochodzi do nadmiernego wytwarzania mastocytów, czyli tzw. komórek tucznych, które należą do grupy białych krwinek. Przy mastocytozie nie zawsze widoczne są objawy - może przebiegać również bezobjawowo. Z tego względu pacjenci często pozostają niezdiagnozowani. Czym różni się mastocytoza skórna od układowej? Dowiedz się, jak przebiega leczenie mastocytozy.

Spis treści

  1. Mastocytoza układowa a skórna
  2. Mastocytoza u dzieci i dorosłych
  3. Mastocytoza - objawy
  4. Mastocytoza - rozpoznanie i leczenie
  5. Mastocytoza - edukacja pacjenta

Mastocytoza to w zasadzie grupa chorób charakteryzujących się nadmierną proliferacją (namnożeniem) i nagromadzeniem komórek tucznych w jednym lub wielu narządach - najczęściej w szpiku kostnym, skórze, wątrobie, śledzionie i węzłach chłonnych.

Mastocytoza układowa a skórna

Mastocytoza z równą częstotliwością występuje u kobiet i mężczyzn. Może pojawić się w każdym wieku - zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Choroba może przebiegać w dwóch zasadniczych postaciach: skórnej i układowej.

W przypadkach, w których patologiczne gromadzenie się mastocytów jest ograniczone wyłącznie do skóry, rozpoznaje się mastocytozę skóry, gdy dochodzi do gromadzenia się mastocytów w narządach wewnętrznych (najczęściej w szpiku kostnym, wątrobie, śledzionie i węzłach chłonnych) – rozpoznaje się mastocytozę układową. Mastocytozie układowej często towarzyszy także zajęcie skóry.

Mastocytoza u dzieci i dorosłych

Według szacunków, typowe zmiany skórne występują u ok. 80% wszystkich chorych na mastocytozę. U 3/4 pacjentów choroba rozpoczyna się w dzieciństwie, głównie w okresie niemowlęcym i manifestuje się wystąpieniem zmian skórnych.

Drugim szczytem zachorowań jest 3-4 dekada życia. U 15% chorych zmiany mają charakter wrodzony. U dzieci choroba przebiega zwykle łagodniej – zazwyczaj pod postacią pokrzywki lub odosobnionych/wieloogniskowych nacieków i może całkowicie ustąpić w okresie dojrzewania.

W przeciwieństwie do postaci pediatrycznych mastocytoza u osób dorosłych ma przeważnie postać układową, progresywną i przebiega bardziej agresywnie. U większości chorych zajęte są nie tylko narządy wewnętrzne, ale także i skóra.

Mastocytoza - objawy

Ze względu na brak badań epidemiologicznych trudno dokładnie określić częstość występowania mastocytozy. Szacuje się, że wynosi ona 10 na 100 000 osób. Eksperci zaznaczają jednak, że część pacjentów pozostaje niezdiagnozowanych.

Winne są niespecyficzne objawy choroby, wśród których wymienia się takie jak:

W celu sprawnego postawienia prawidłowego rozpoznania - często niezbędna jest więc ścisła współpraca lekarzy: hematologa, alergologa, gastrologa i dermatologa.

W większości przypadków zajęcie skóry stanowi pierwszy objaw choroby i często to właśnie dermatolog jest lekarzem, do którego udają się w pierwszej kolejności pacjenci z mastocytozą.

Mastocytoza - rozpoznanie i leczenie

Podstawą rozpoznania mastocytozy skórnej jest badanie histologiczne wycinka skóry.

Jeśli lekarz podejrzewa mastocytozę układową, na podstawie występujących u pacjenta objawów ogólnych, powinien zlecić wykonanie badań pomocniczych, wśród których znajdują się:

- USG brzucha
- RTG klatki piersiowej
- ocena jelit
- ocena układu szkieletowego

Głównym celem leczenia chorych na mastocytozę jest zapobieganie występowaniu lub zmniejszenie nasilenia objawów.

W leczeniu mastocytozy skórnej stosuje się leki działające głównie objawowo - zmniejszające świąd, reakcje pokrzywkowe, uczucie uderzenia gorąca oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

W przypadku mastocytozy układowej konieczne jest wdrożenie intensywnego leczenia, którego celem jest zmniejszenie liczby komórek tucznych.

Mastocytoza - edukacja pacjenta

Mastocytoza, zarówno skórna jak i układowa wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Występuje ona u ok. 50% dorosłych i ok. 5-10% dzieci z mastocytozą. U dorosłych związana jest najczęściej z alergią na jady owadów błonkoskrzydłych, a u większości dzieci prowokowana jest przez nieznany czynnik.

Lekarz prowadzący powinien poinformować pacjenta o tym, jakie czynniki mogą prowadzić po pierwsze do zaostrzenia objawów mastocytozy, po drugie do wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Należą do nich m.in.:

  • jady
  • niektóre leki
  • zmiany temperatury
  • promieniowanie słoneczne
  • alkohol
  • niektóre pokarmy
  • dodatki spożywcze lub konserwanty żywności
  • ostre przyprawy
  • różne alergeny
  • wysiłek fizyczny
  • stres
  • infekcje bakteryjne i wirusowe

Chorzy oraz rodzice lub opiekunowie chorych dzieci powinni zostać także przeszkoleni w zakresie pierwszej pomocy na wypadek wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego.

Mastocytoza to choroba, której wystąpieniu nie można zapobiec. Kluczem do skutecznego leczenia jest jednak możliwie szybkie zgłoszenie się do lekarza, gdy pacjent obserwuje u siebie niepokojące objawy, tak, aby jak najszybciej postawić diagnozę i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Źródła:

  1. Magdalena Lange, Iwona Flisiak, Monika L. Kapińska-Mrowiecka, Andrzej Kaszuba, Joanna Maj, Lidia Rudnicka, Małgorzata Sokołowska-Wojdyło, "Mastocytoza. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego". Materiał dostępny pod linkiem: https://www.termedia.pl/Mastocytoza-Rekomendacje-diagnostyczno-terapeutyczne-Polskiego-Towarzystwa-Dermatologicznego,56,33305,0,0.html
  2. Izabela Dereń-Wagemann, Małgorzata Kuliszkiewicz-Janus, Kazimierz Kuliczkowski, "Mastocytoza - rozpoznanie i leczenie", Postępy High Med. Dosw. (online), 2009, s. 564-576. Materiał dostępny pod linkiem: https://phmd.pl/api/files/view/25939.pdf
  3. Krzysztof Lewandowski "Mastocytoza" [w.]: "Onkologia Kliniczna" pod redakcją Macieja Krzakowskiego, Piotra Potemskiego, Krzysztofa Warzochy, Piotr Wysockiego, Via Medica, tom 3, s. 1040-1041.
  4. Lek. Aleksandra Badzian, Mastocytozy. Materiał dostępny pod linkiem: https://dermatologia.mp.pl/choroby/chorobyskory/73421,mastocytozy
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.