Pelargonia afrykańska - właściwości lecznicze i zastosowanie

2019-11-04 8:50 Monika Majewska

Pelargonia afrykańska to roślina, której właściwości lecznicze jako pierwsi poznali mieszkańcy Afryki Południowej. W medycynie naturalnej pelargonia afrykańska znalazła zastosowanie jako środek na choroby układu oddechowego, także u małych dzieci. Jakie jeszcze działanie zdrowotne ma pelargonia afrykańska, wyjaśnia dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Pelargonia afrykańska (Pelargonium sidoides) to roślina, której właściwości lecznicze jako pierwsi poznali mieszkańcy Afryki Południowej. W medycynie naturalnej pelargonia afrykańska - zwana przez plemię Zulu "umckaloabo" - znalazła zastosowanie jako środek na kaszel, gruźlicę, zapalenie błony śluzowej żołądka, zaburzenie czynności wątroby, biegunkę, kolkę jelitową, dolegliwości menstruacyjne, rzeżączkę i trądzik. Współczesne badania naukowe potwierdzają część z tych właściwości.

Pelargonia afrykańska na gruźlicę

Do Europy pelargonia afrykańska dotarła w XIX w. za sprawą Brytyjczyka Charlesa Henry’ego Stevensa. Wierzył on, iż pelargonia afrykańska jest cudownym lekiem na zbierającą w tym czasie śmiertelne żniwo gruźlicę. Stevens sam zmagał się z tą chorobą wieku 17 lat.

Gdy lekarze w Wielkiej Brytanii nie mogli go wyleczyć, wyjechał do Afryki, gdzie miejscowy uzdrowiciel zastosował u niego miksturę z korzenia pelargonii afrykańskiej. Stevens wyzdrowiał w ciągu 3 miesięcy. Gdy wrócił do ojczyzny, zaczął sprzedawać wyciąg z korzenia pelargonii afrykańskiej jako lekarstwo na gruźlicę. Chorzy przestali go stosować dopiero po pojawieniu się antybiotyków.

W języku Zulu pelargonię afrykańską określa się jako „umckaloabo”, co oznacza ostry kaszel, który - według miejscowej medycyny - pelargonia jest w stanie skutecznie złagodzić.

W XX wieku wykazano naukowo, że Stevens miał rację i pelargonia afrykańska rzeczywiście wykazuje działanie przeciwprątkowe. Jego przypuszczenia jako jeden z pierwszych potwierdził szwajcarski lekarz, dr Adrien Sechehaye, który z powodzeniem rozpoczął terapię z wykorzystaniem tej rośliny u swoich pacjentów chorych na gruźlicę (do 1960 roku). Dr Sechehaye opublikował opis 65 przypadków pacjentów chorych na gruźlicę, wyleczonych za pomocą pelargonii afrykańskiej.

W 1970 roku dr Sabine Bladt, farmaceutka z Uniwersytetu w Monachium, zidentyfikowała związki farmakologicznie czynne zawarte w tym ziele. Składniki odpowiedzialne za działanie lecznicze pelargonii afrykańskiej to przede wszystkim kumaryny. - Wśród tych kumaryn, 40 proc. stanowi umckalina - kumaryna, która w głównej mierze odpowiada za działanie lecznicze pelargonii afrykańskiej - mówi dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Pelargonia afrykańska zwiera także inne związki o działaniu leczniczych, takie jak fenole, węglowodany, związki mineralne, białka, alkaloidy purynowe.

Pelargonia afrykańska na zapalenie oskrzeli i inne schorzenia układu oddechowego

Związki zawarte w pelargonii afrykańskiej mogą pomóc zwalczyć nie tylko prątki gruźlicy. W badaniach wykazano właściwości przeciwbakteryjne pelargonii afrykańskiej przeciwko ośmiu szczepom bakterii, które są odpowiedzialne za infekcje górnych dróg oddechowych takim jak: Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty), Streptococcus pneumoniae (pneumokoki) i beta-hemolizujący Streptococcus 1451 (paciorkowiec) oraz Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc), Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) i Haemophilus influenzae (pałeczka grypy).

Kumaryny zapobiegają przyleganiu bakterii do nabłonka dróg oddechowych i ułatwia ich odkrztuszanie podczas kaszlu - mówi dr Ilona Kaczmarczyk-Sedlak.

Badania, w których wzięło udział 9218 dorosłych oraz 3143 dzieci od 0 do 12. roku życia, potwierdziły skuteczność wyciągów etanolowych z korzenia pelargonii w ostrym zapaleniu oskrzeli, ostrym zapaleniu zatok na tle infekcyjnym, przeziębieniu, stanach zapalnych gardła i migdałków - mówi dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak.

Znaczną poprawę stanu pacjentów z ostrym zapaleniem oskrzeli, przyjmujących wyciąg z korzenia pelargonii 3 razy dziennie, w dawce 30 kropli (w porównaniu do grupy otrzymującej placebo), zaobserwowano już po 4 dniach stosowania preparatu. Objawy, takie jak kaszel, plwocina, rzężenie płuc, ból w klatce piersiowej podczas kaszlu, duszność, ustąpiły całkowicie po 7 dniach przyjmowania preparatu. Wyciąg z korzenia pelargonii równie szybko zadziałał w przypadku zapalenia zatok, przeziębienia i zapalenia gardła i migdałków. 80 proc. dzieci zmagających się z tą ostatnią chorobą powróciło do szkoły po 6. dniach od zastosowania u nich wyciągu (20 kropli, 3 razy dziennie). Po zastosowaniu placebo do szkoły wróciło 20 proc. dzieci.

Zdaniem eksperta
dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego SUM

Pelargonia afrykańska - przeciwwskazania i interakcje z lekami

Nie są mi znane przeciwwskazania do stosowania preparatów z pelargonią afrykańską. Mogą je przyjmować także kobiety w ciąży. Jednak ciężarne przed ich spożyciem powinny przeczytać ulotkę, w której producent określa zasady stosowania preparatu w okresie ciąży i karmienia piersią.

Możliwe, że pelargonia wchodzi w interakcje z lekami i innymi ziołami, natomiast nie przeprowadzono takich badań. W związku z tym zawsze musimy zachować ostrożność, obserwować osoby, które stosują preparat.

Pelargonia afrykańska na H. pylori i wirusa opryszczki

Badania wykazały, że wyciąg etanolowy z korzenia pelargonii afrykańskiej hamuje wzrost bakterii H. pylori, a także hamuje jej przyleganie do nabłonka żołądka i błony śluzowej układu pokarmowego, co może chronić przed rozwojem choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Udowodniono również działanie przeciwwirusowe ekstraktów wodnych z korzenia pelargonii afrykańskiej wobec wirusa opryszczki: HSV 1 (wargowej) i HSV 2 (genitalnej). Wspomniane wyciągi hamowały namnażanie wirusa zarówno w początkowej fazie infekcji, jak i po przeniknięciu patogenu do wnętrza komórki. To inaczej niż acyklowir, bardzo szeroko stosowany lek przeciwwirusowy, który działa jedynie na zaawansowanym etapie infekcji, czyli po wniknięciu wirusa opryszczki do komórki.

- Wszystkie dane pochodzą z Europejskiej Agencji Leków, która jest bardzo rygorystyczna, bierze pod uwagę tylko badania wykonane w jak najlepszy sposób, wysokiej klasy, które rzeczywiście wskazują na właściwości leczenie - podkreśla dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak.

Pelargonia afrykańska wzmacnia odporność

Ekstrakt z korzenia pelargonii afrykańskiej ma właściwości immunostymulujące - aktywuje komórki układu odpornościowego do działania. Zwiększają m.in. aktywność makrofagów, których główną funkcją jest „pożeranie” tego, co może być groźne dla organizmu: bakterii, wirusów. Dzięki temu osoby przyjmujące je są mniej podatne na zakażenia, szczególnie w obrębie górnych dróg oddechowych.

Preparaty z pelargonią afrykańską można stosować u dzieci od 1. roku życia.

Zdaniem eksperta
dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego SUM

Pelargonia afrykańska - skutki uboczne

Skutki uboczne występują rzadko i są to objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, lekka biegunka, niestrawność. Jest to powiązane z nietolerancją układu pokarmowego w trakcie przyjmowania preparatu. Nie ma poważnych działań niepożądanych, których można się obawiać, wpływających na układ nerwowy, krążenia.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Olga
|

Witam serdecznie Otóż zastanawiam się czy mogę stosować ekstrakt z pelargonii afrykańskiej jako suplement diety wspomagający moja odporność ? Czy nie ma jakichs skutków ubocznych związanych ze stosowaniem ekstraktu przez dłuższy czas ? Niestety zmagam się z częstymi infekcjami górnych dróg oddechowych, od ponad tygodnia codziennie zażywam krople "Kaloba"(kupione w Holandii, w Polsce występują one pod nazwą "Umckaloabo" ) , i czuję poprawę.
Z góry dziękuję za odpowiedź, pozdrawiam.