Zapalenie języka: przyczyny, objawy, leczenie

2017-12-19 10:25 Joanna Malik

Zapalenie języka objawia się bólem i pieczeniem języka, co w znacznym stopniu obniża komfort życia. Dotyka zwykle osób o obniżonej odporności i tych z chorobami jamy ustnej lub zaniedbujących higienę jamy ustnej. Zapalenie języka może też być chorobą samą w sobie lub tylko przejawem jakiejś innej choroby toczącej się w organizmie – dlatego też leczenie zapalenia języka zależy od przyczyny, która go wywołuje.

Zapalenie języka może dotknąć właściwie każdego. Jest to choroba długotrwała i utrudniająca normalne funkcjonowanie pacjenta, bowiem ból i pieczenie języka przeszkadza zarówno w mówieniu, jak i jedzeniu. Pacjent może mieć zaburzenia smaku, a nawet kłopoty z formowaniem kęsów, co czasem prowadzi do dysfagii. Język jest narządem bardzo silnie unerwionym i czułym. Jesteśmy w stanie wyczuć na nim najcieńszy włos, dlatego gdy jego powierzchnia zaczyna poważnie odbiegać od normy, dyskomfort jest poważny.

Objawy zapalenia języka

Dominującym objawem choroby jest ból i pieczenie odczuwalne niemal stale. Poza tym język może być:

  • zaczerwieniony i obrzęknięty, szczególnie na koniuszku i po bokach
  • pokryty owrzodzeniami – najczęściej przy zapaleniu bakteryjnym
  • pokryty białym nalotem – przy zapaleniu grzybiczym; w tej sytuacji często nalot występuje także na śluzówce jamy ustnej
  • znacznie powiększony
  • tzw. język geograficzny – choć z reguły nie powoduje on większych dolegliwości (pewne pokarmy mogą jednak powodować szczypanie, pieczenie) i sam w sobie nie wymaga leczenia

Obrzęk i pieczenie języka upośledzają funkcje kubków smakowych, przez co u pacjenta pojawiają się zaburzenia smaku, albo wręcz nie czuje on smaku. Z drugiej strony smak kwaśny i słony potęgują jeszcze pieczenie i ból.

Jakie są przyczyny zapalenia języka?

Przede wszystkim trzeba rozróżnić dwa podstawowe typy zapalenia języka: pierwotne zapalenie języka, kiedy zapalenie jest chorobą samą w sobie, i wtórne zapalenie języka, kiedy stan zapalny języka jest tylko przejawem innej choroby. Jeśli chodzi o pierwotne zapalenie języka, to wywoływać je mogą:

  • bakterie (paciorkowce, gronkowce) – zapalenie języka o podłożu bakteryjnym rozwija się zwykle u osób o obniżonej odporności, np. po długotrwałej antybiotykoterapii, przyjmujących leki immunosupresyjne, zakażonych wirusem HIV
  • grzyby – Candida albicans
  • nieprawidłowa higiena jamy ustnej – szczególnie dotyczy to osób w podeszłym wieku
  • nadużywanie alkoholu
  • palenie papierosów
  • uraz – zarówno drobny, jak zwykłe, incydentalne przygryzienie języka podczas jedzenia, jak i poważniejszy, np. podczas ataku padaczkowego
  • przewlekłe drażnienie – w wyniku źle dobranej protezy zębowej
  • oparzenie
  • choroby zębów i przyzębia
  • suchość w ustach – by język był odpowiednio nawilżony potrzebna jest odpowiednia ilość śliny
Warto wiedzieć

Zanikowe zapalenie języka

O tym przypadku pierwotnego zapalenia języka mówimy, gdy zanikają brodawki występujące normalnie na języku. Przeważnie wtedy język zmienia barwę na ciemnoczerwoną, a jego powierzchnia się wygładza. Najczęściej taki stan wywołują niedobory pokarmowe, a także takie czynniki jak suchość ust, kandydoza. Może także towarzyszyć anemii.

Przyczynami wtórnego zapalenia języka są, zwykle poważne, choroby ogólnoustrojowe:

Jeśli zapalenie języka występuje nagle, bardzo prawdopodobne, że jest to reakcja alergiczna. Jeśli pojawia się często, nawraca, jest długotrwałe – zwykle jest objawem jakiejś innej choroby.

Ważne

Jeśli zapaleniu języka towarzyszy także męczliwość, bladość skóry, przyspieszone bicie serca, objaw ten może mieć związek z niedokrwistością. Anemia jest jedną z najczęstszych przyczyn wtórnego zapalenia języka.

Diagnostyka i leczenie zapalenia języka

Samo zapalenie języka ustalić jest dość prosto – objawy są charakterystyczne – jednak zanim podejmie się właściwe leczenie należy przeprowadzić szereg badań, dzięki którym będzie wiadomo, czy choroba ma charakter pierwotny, czy wtórny. W tym celu bada się:

  • morfologię, która potwierdzi bądź wykluczy anemię
  • poziom glikemii – pokaże on, czy mamy do czynienia z cukrzycą
  • testy w kierunku kiły
  • testy w kierunku niedoborów witamin z grupy B, szczególnie B12, B3
  • wymazy i posiewy z języka
  • badanie biochemiczne oceniające czynność narządów wewnętrznych

W przypadku wykrycia, że zapalenie języka wywołuje któraś z wyżej wymienionych chorób, konieczna będzie pogłębiona diagnostyka i opracowanie planu terapii w tej chorobie. Język leczy się w tym wypadku tylko zachowawczo, by ulżyć pacjentowi w bólu i poprawić mu komfort życia. W miarę postępów w leczeniu choroby podstawowej, zapalenie języka także będzie ustępować.

W przypadku zapalenia miejscowego wywołanego bakteriami stosuje się antybiotyki. Jeśli zapalenie spowodowały grzyby – leki przeciwgrzybicze, np. nystatynę. We własnym zakresie można sobie pomóc płukankami z sody oczyszczonej, szałwii, rumianku, roztworem wody utlenionej. Przeciwbólowo działają tabletki na gardło z lidokainą.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE