- Eksperci z Mayo Clinic wyjaśniają, dlaczego długie stanie w miejscu z zablokowanymi kolanami może prowadzić do nagłej utraty przytomności
- Omdlenie wazowagalne jest najczęstszą przyczyną omdleń i stanowi mechanizm obronny organizmu na spadek ciśnienia krwi
- Badania opublikowane w bazie NIH wskazują, jak proste ćwiczenia łydek mogą skutecznie zapobiec omdleniu podczas koncertu czy w kolejce
Dlaczego długie stanie w miejscu grozi omdleniem?
Stanie z zablokowanymi kolanami, czyli z nogami w pełnym wyproście, to dla wielu z nas odruch. Niestety, ta pozornie wygodna pozycja to prawdziwa pułapka, która wyłącza naturalną pracę mięśni nóg. Długotrwałe utrzymywanie jej, na przykład podczas koncertu czy w długiej kolejce, odcina kluczowy mechanizm wspomagający krążenie krwi, co może prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji.
Eksperci z Mayo Clinic tłumaczą, że w normalnych warunkach mięśnie nóg działają jak druga pompa dla serca. Ten mechanizm, znany jako pompa mięśniowa, pomaga krwi wrócić do serca wbrew grawitacji. Gdy blokujemy kolana, pompa przestaje działać, a krew zaczyna zalegać w żyłach nóg i stóp. To zjawisko, nazywane fachowo "venous pooling", drastycznie zmniejsza ilość krwi powracającej do serca.
Czym jest omdlenie wazowagalne?
Mniejsza ilość krwi wracającej do serca oznacza, że mniej życiodajnego tlenu trafia do mózgu. Kiedy jego stężenie spada poniżej krytycznego poziomu, organizm uruchamia mechanizm obronny, znany jako omdlenie wazowagalne. To jedna z najczęstszych przyczyn nagłej utraty przytomności, która odpowiada za blisko 50% wszystkich tego typu przypadków.
Cały proces polega na nagłym spowolnieniu akcji serca i gwałtownym obniżeniu ciśnienia krwi, co prowadzi do chwilowego niedotlenienia mózgu. Niskie ciśnienie krwi i upał to szczególnie niebezpieczne połączenie. Dobrze ilustruje to przypadek 19-letniego rekruta z Fort Jackson, który stracił przytomność po niecałych 20 minutach stania na baczność w temperaturze przekraczającej 32°C.
Jakie są objawy zbliżającego się omdlenia?
Na szczęście nasz organizm zazwyczaj wysyła sygnały alarmowe na kilka sekund lub nawet minut przed omdleniem. Warto znać te objawy przed omdleniem, by móc w porę zareagować. Jak podaje Mayo Clinic, do najczęstszych symptomów należą zawroty głowy przy staniu, mroczki przed oczami, nagłe uderzenia gorąca i zimne poty.
Można też odczuwać nudności, doświadczać tzw. widzenia tunelowego lub zauważyć, że skóra stała się nienaturalnie blada. Rozpoznanie tych sygnałów daje cenną szansę na szybką reakcję. Najlepiej wtedy położyć się z nogami uniesionymi nieco wyżej, by ułatwić krwi powrót do mózgu.
Jak nie zemdleć podczas długiego stania?
Najskuteczniejszą metodą, jak uniknąć omdlenia w takich sytuacjach, jest świadome unikanie blokowania kolan i aktywowanie naturalnej pompy mięśniowej w łydkach. Dobrym nawykiem jest utrzymywanie lekkiego ugięcia w kolanach, przenoszenie ciężaru ciała z nogi na nogę lub dreptanie w miejscu od czasu do czasu.
Badania, o których informuje baza PMC/NIH, wskazują, że nawet proste wspięcia na palce, angażujące mięsień płaszczkowaty, znacząco poprawiają powrót krwi do serca. Warto również pamiętać o kluczowej roli nawodnienia, ponieważ odwodnienie zmniejsza objętość krwi i dodatkowo obciąża układ krążenia.
