Badania tarczycy: dotrzeć do prawdy o tarczycy

Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: Małgorzata Żuławnik, specjalista medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych

Badania tarczycy, te podstawowe, warto robić regularnie. Jeśli obserwujesz u siebie objawy, które mogą wskazywać na chorobę tarczycy, zgłoś się do endokrynologa. Aby sprawdzić, czy tarczyca prawidłowo funkcjonuje, konieczne bywa wykonanie wielu specjalistycznych badań - badania krwi, scyntygrafii, USG tarczycy i innych.

Badania tarczycy mogą pomóc wyjaśnić wiele twoich dolegliwości. Dlaczego? Bo tarczyca, a dokładniej hormony gruczołu tarczycowego mają wpływ na metabolizm, procesy wzrastania, a u płodu i noworodków decydują o prawidłowym rozwoju układu nerwowego, w tym także centralnego układu nerwowego, czyli mózgu. Choroby tarczycy mogą wynikać z zaburzeń pracy przysadki lub podwzgórza, albo z nieprawidłowego funkcjonowania samego gruczołu. Tych ostatnich jest najwięcej. Tarczyca może wytwarzać za mało lub za dużo hormonów, co może mieć bardzo groźne konsekwencje dla naszego samopoczucia. Jakie objawy wskazują na potrzebę wykonania badań tarczycy?

  • Nadczynność tarczycy, gdy tarczyca pracuje zbyt intensywnie, objawia się to nadmierną nerwowością, stale wilgotną skórą, chudnięciem, przyspieszonym biciem serca, czasami zaburzeniami jego rytmu. Mogą pojawić się zaburzenia koncentracji, bezsenność, nawracające biegunki, podwyższona temperatura ciała oraz drżenie i osłabienie mięśni.
  • Niedoczynność tarczycy, gdy tarczyca wytwarza zbyt mało hormonów, pierwsze objawy są mało charakterystyczne: zaburzenia koncentracji, niedosłuch, spowolnienie, zapominanie. Rozwinięta niedoczynność tarczycy manifestuje się wypadaniem włosów, rzęs, brwi, twarz staje się nalana, blada. Chory przybiera na wadze, ma zaburzenia metaboliczne, często anemię lub źle pracujące nerki.

Badania tarczycy: badanie krwi

  • Oznaczenie TSH, T3 i T4

TSH to badanie próbki krwi w celu oznaczenia tyreotropiny – hormonu przysadki mózgowej. Test jest bardzo czuły i ujawnia nawet bezobjawowe zaburzenia czynności tarczycy. Przy nadczynności gruczołu poziom TSH jest niski, przy niedoczynności – wysoki. Z surowicy krwi oznacza się również wolne hormony, czyli T3 (trójjodotyronina – produkowana przez tarczycę jest czynną postacią hormonów tarczycy, hormonem pobudzającym metabolizm) i T4 (tyroksyna wytwarzana przez tarczycę). Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Nie trzeba być też na czczo, ale nie należy przed nim przyjmować tyroksyny w tabletkach.

  • Przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (aTPO, antyTPO)

Przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (aTPO, antyTPO) wykorzystywane są w diagnostyce autoimmunologicznych chorób tarczycy. Badanie to pozwala określić także, czy pacjentowi można podać leki, takie jak amiodaron czy interferon alfa i interleukina 2. Oznaczenie stężenia przeciwciał anty-TPO zwykle wykonuje się jednocześnie z badaniem stężenia tyreoglobuliny.

  • Przeciwciała przeciwtarczycowe TRAb

Przeciwciała TRAb to przeciwciała skierowane przeciwko receptorowi TSH w tarczycy. Ich oznaczenie we krwi wykonuje się w przypadku podejrzenia autoimmunologicznych chorób tarczycy, zwłaszcza choroby Gravesa-Basedowa. Przeciwciała TRAb są charakterystyczne także dla odmiany choroby Hashimoto (zanikowe AIT), w której zablokowanie receptora prowadzi do niedoczynności gruczołu. Badanie na obecności przeciwciał TRAb pomaga także odróżnić chorobę Gravesa-Basedowa od jatrogennej nadczynności tarczycy czy innych stanów przebiegających z nadczynnością tarczycy, takich jak podostre czy poporodowe zapalenie tarczycy i wole guzkowe nadczynne.

  • Przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (aTG, anty-TG)

Przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (aTG, anty-TG) to badanie z krwi, które wykonuje się w diagnostyce chorób tarczycy, przy powiększeniu tarczycy (wole). Wykorzystuje się je także do monitorowania leczenia raka tarczycy. Podwyższony wynik przeciwciał może wskazywać na chorobę Hashimoto lub chorobę Gravesa-Basedowa.

Scyntygrafia tarczycy

Scyntygrafia tarczycy to badanie, w trakcie którego podaje się w kapsułce lub w płynie promieniotwórczy izotop. Tarczyca absorbuje go. Jeśli są w niej guzki, izotop wchłania się nierównomiernie. Cały jod wychwycą guzki gorące. To one są przyczyną nadczynności. Guzki zimne nie produkują hormonów, nie wchłaniają jodu.

Lekarz ogląda gruczoł przez urządzenie nazywane gammakamerą. Na monitorze widzi kolorowe miejsca, które pochłonęły radioaktywny jod, i miejsca, które go nie zaabsorbowały. W ten sposób powstaje mapa tarczycy, czyli scyntygraf. Badania nie mogą robić kobiety w ciąży i karmiące piersią.

USG tarczycy

USG tarczycy polega na badaniu tarczycy głowicą wysyłającą ultradźwięki, które rysują na ekranie monitora obraz jej wnętrza. Widać, jaka jest wielkość gruczołu i czy są w nim guzki. Można wykryć nawet 2-milimetrowe zmiany, ale nie można stwierdzić, czy są łagodne, czy złośliwe. Lekarz bada też m.in. węzły chłonne w okolicy mostka i żuchwy.

Badanie pozwala również ocenić echogenność tarczycy. Jeżeli gruczoł jest zdrowy, jest ona jednakowa na całych płatach. Gdy fragment płata ma wyższą echogenność, można się spodziewać guzków i zwapnień, jeśli niższą - guzków, torbieli lub powiększonych naczyń. Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać.

Rentgen klatki piersiowej w diagnostyce chorób tarczycy

Jeżeli USG wykaże znaczne powiększenie tarczycy, endokrynolog może zlecić wykonanie RTG klatki piersiowej, aby stwierdzić, czy gruczoł rozrasta się do wewnątrz i tworzy wole zamostkowe. Badanie to dostarcza też informacji, czy wole uciska tchawicę oraz przełyk.

Biopsja tarczycy aspiracyjna cienkoigłowa (BAC)

Biopsja tarczycy to tak naprawdę BACC czyli biopsja tarczycy aspiracyjna cienkoigłowa celowana pod kontrola USG. Pod kontrolą USG cienką igłą lekarz nakłuwa guzek i pobiera tkankę. Pod mikroskopem sprawdza, czy w próbce znajdują się komórki nowotworowe. Zabieg nie boli i nie wymaga znieczulenia.

Poziom jodu w moczu

Poziom jodu w moczu sprawdza się przy diagnozie wola. Przez dobę zbiera się mocz. Rano małą część daje się do analizy z informacją, ile było go w ciągu doby. Stężenie jodu poniżej 50 µg/l wskazuje na niedobór. Norma wynosi 100 µg/l.

Jodochwytność

Jodochwytność to badanie, które pozwala określić, ile jodu wychwytuje tarczyca z powietrza i jedzenia. Przeprowadza się je przed planowanym leczeniem jodem promieniotwórczym, ponieważ w przypadku niskiej jodochwytności nie dałoby ono żadnego efektu. Badanie jest proste i bezpieczne. Połyka się kapsułkę z jodem i po kilku godzinach lekarz za pomocą specjalnego licznika lub gammakamery mierzy ilość zgromadzonego w tarczycy jodu. Powtórnie czyni się to po upływie doby.

Badania tarczycy [wideo]

Badania tarczycy zasadniczo możemy podzielić na dwie części - na badania poziomu hormonów produkowanych przez tarczycę oraz na badania obrazowe, wśród których najpopularniejszym jest badanie usg. Jak te badania tarczycy wyglądają i co z nich wynika opowiada nasz ekspert - endokrynolog Marta Kunkel ze Szpitala Medicover.

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Dorota
|

W jednym artykule jest napisane, że badanie trzeba wykonać na czczo, w innym - że nie trzeba na czczo. Przez lata badalam krew w poradni tarczycy, nieraz po pracy - można je wykonać o dowolnej porze dnia.

maroszyna
|

... 2.01.2017 r. kontrastowa tomografia komputerowa wskazuje, że w lewy płat tarczycy o rozmiarach 86x67x67mm prawie w całości wypełniony przez hypodensyjny obszar schodzi do poziomu dużych naczyń łuku aorty i przemieszcza się w prawo i uciska tchawicę o światle 12x3 mm.
15.03.2017 próba jodku Na131.
16.03.2017 podczas badań ustalono że prawy płat jest zdrowy, jodochwytny (30% po 24 godzinach) Scyntygrafia pokazała, że tarczyca jest bardzo powiększona. Lewy płat był jedynie śladowo jodochwytny, co wykluczało leczenie radioaktywnym jodkiem, bo zostałby zniszczony prawy płat o prawidłowych rozmiarach 55x23x26 mm i tchawica jeszcze bardziej przemieszczałaby się na prawą stronę uciskając światło przepływu. Rozmiary płata prawego wskazują, że jest on niepowiększony, a o jego prawidłowym działaniu świadczy próba hormonalna FT4 – 16,28 pM (N: 11-23) i TSH – 0,77 uIU/ml (N: 0,3-5). Lewy płat niemożliwy do pomiaru, bo zachodzi zamostkowo. Jego rozmiar poprzeczny to 65x65 mm. Decyzja lekarza prowadzącego: pilna operacja..
W domu w dniu 16 marca podjąłem próbę leczenia wola koloidalnego w oparciu o ogólnie stosowane metody leczenia obrzęków i opuchlizn, mianowicie przygotowałem w lodówce schłodzone do kilku stopni dwa półlitrowe pojemniki z wodą, które na przemian przykładałem w miejscu wyczuwalnego pod skórą guza w lewym płacie. Po 4 godzinach widoczne były pierwsze efekty działania – szybkie zmniejszenie guza. Po 20 godzinach chłodzenia lewy płat tarczycy przyjął formę wklęsłą zamiast wypukłej (porównanie ze zdrowym prawym) i odczułem wyraźną poprawę swobodnego oddechu. Miałem wrażenie, potwierdzone późniejszym USG, jakby uczucie lekkiego odrywania punktowego, że lewy płat przemieszcza się do góry Zabieg schładzania powiększonego płata osiągnął te same efekty, które powoduje obkurczająca terapia jodem.
Na potwierdzenie powyższego w dniu 20.03.2017 dokonałem badania USG tarczycy, które potwierdziło, że prawy płat ma obecnie rozmiar 19x20x58 mm (16.03.br było 23x26x55) a stwierdzona wielkość lewego płata to 28x26x75 mm podczas gdy badanie USG 16.03 pozwalało na ustalenie tylko przekroju poprzecznego lewego płata na 65x65 mm, długość nieustalona - płat zamostkowy. W?g tomografii z 02.01.2017 lewy płat miał rozmiar 86X67x67 mm.
O wynikach powyższych badań powiadomiłem Oddział Medycyny Nuklearnej co zostało przyjęte z ogromnym zaskoczeniem, ale przecież badania USG z 20.02.2017 i oględziny zewnętrzne szyi, której poprzedni stan sprzed trzech dni - duży widoczny nawet w stanie spoczynku guz lewego płata był doskonale zapamiętany przez lekarza prowadzącego. Posiadam pełna dokumentacje na wszystkie powyższe dane.
Przypadkowo natrafiłem na bezpłatną, prostą i szybką nieinwazyjną metodę leczenia guzów koloidalnych.
Jeżeli ta metoda znalazłaby potwierdzenie w innych przypadkach, to wielu chorych powróciłoby do pełnej sprawności bezinwazyjnie.
maroszyna marev1@onet.eu

To byłam Ja
|

Szkoda, że odpowiadam tak późno... W przypadku @Eli, jeśli tarczyca pracuje prawidłowo i wyniki badań hormonów wskazują na subkliniczną niedoczynność tarczycy, a przy tym węzły chłonne są powiększone, to znaczy, że w okolicach nosogardzieli istnieje stan zapalny, którego trzeba się pozbyć (np. na tle bakteryjnym, grzybicznym itp.). Przyczyną może być również nadmiar fluoru i bromu w organizmie, który blokuje receptory wychwytujące jod. Tego też można się pozbyć i wyzdrowieć.

Ela
|

Mój wynik TSH wynosi 3,21. Norma podana na wyniku badania Wart.Ref. 0,27-4,70 ulU/ml.
Endokrynolog zrobił USG tarczycy i nie stwierdził zmian.
Powiedział mi, że mam małą niedoczynność tarczycy i zalecił brać lek Euthyrox N 50. Dziś wzięłam pierwszą tabletkę, ale nie jestem przekonana, czy to konieczne. Mam 59 lat, zgłosiłam się do lekarza rodzinnego, ponieważ mam powiększony węzeł chłonny na szyi.

beti
|

zwapnienia pojawiają się na tle autoimmunologicznym. Organizm wytwarza stan zapalny własnej tkanki zwalcza ją a w pustym miejscu powstaje zwapnienie. To tak jakby blizna.

mira
|

Mam wynik FT4 =0.77 A TSH-4,39. Czy to dobry wynik?

Aniela Ewa
|

Na niedoczynność tarczycy zachorowałam 14 lat temu... nigdy nie wróciłam do normy, cały czas borykam się z tym. Wiem jedno: że nigdy nie będzie dobrze, trzeba się do tego przyzwyczaić.

Mama_Fi
|

Ja miałam robione badania krwi i były w miarę w porządku, dopiero USG tarczycy i później biopsja robione przez pana doktora Mazura po dłuuuuuugim wywiadzie wyjaśniły, dlaczego się czuję, jakby ktoś wsadził mi do ciała balon i napompował. Teraz w miarę leczenia samopoczucie wraca do normy

Blanka
|

Skoro wynik już jest, to najlepiej się z nim zgłosić do lekarza a nie leczyć się na forum.
Ja długo szukałam wyjaśnienia moich objawów na forach internetowych a dopiero jak trafiłam do endokrynologa w Rybniku - doktora Franciszka Mazura - zrobił mi usg tarczycy i zlecił inne badania i wytłumaczył, co to jest nadczynność tarczycy i jak sobie z nią radzić.

Bardzo dobry artykuł - tylko, żeby jeszcze szybki dostęp do badań w naszym kraju był sprawniejszy...

Mariola
|

Witam, mam 45 lat i wynik badania tarczycy wynosi 1.04 ulU/mL. Czy jest on prawidłowy, ponieważ od miesiąca czuję się osłabiona i poddenerwowana ?