ANEMIA - przyczyny niedokrwistości

2019-04-23 13:44 lek. med. Grzegorz Prasałek

Odczuwasz ciągłe zmęczenie, senność i najchętniej spędzałabyś czas na kanapie otulona pledem? Może to skutek tego, że zarywasz noce i zbyt dużo pracujesz. Ale może przyczyną fatalnego samopoczucia jest anemia. Poznaj najczęstsze przyczyny niedokrwistości.

Anemia nazywana jest niedokrwistością i to określenie najlepiej oddaje jej istotę: zbyt mało hemoglobiny, czerwonych krwinek (erytrocytów) oraz niska wartość tzw. wskaźnika hematokrytowego krwi. Jakie są tego przyczyny?

Najczęstszy powód anemii – za mało żelaza

Tego pierwiastka może brakować, gdy jest nieprawidłowo wchłaniany (np. po wycięciu żołądka lub części jelit, przy przepuklinie rozworu przełykowego przepony), w okresie wzmożonego zapotrzebowania (np. ciąża i poród, szybki wzrost). Zdarza się też, że za mało żelaza dociera do organizmu (dieta uboga w żelazo, brak apetytu). Niedobór żelaza występuje również, gdy traci się sporo krwi (mięśniaki macicy, obfite miesiączki, wrzody żołądka i dwunastnicy, żylaki przełyku, nowotwory przewodu pokarmowego, krwawienia z nosa, płuc czy nerek).

Jeśli przez dłuższy czas brakuje nam żelaza, zaczynają się kłopoty ze zdrowiem. Skarżymy się – zwłaszcza starsze osoby – na kołatanie serca, łatwe męczenie się, zadyszkę, powysiłkowe, a nawet spoczynkowe bóle serca. Mogą nam dokuczać bóle głowy, szumy w uszach, mroczki przed oczami, nudności, brak apetytu, biegunki, palenie w przełyku i trudności w połykaniu. Widoczne jest wygładzenie języka, skóra jest blada, pękają kąciki ust, a paznokcie i włosy stają się łamliwe.

Żelazo jest słabo wchłaniane z przewodu pokarmowego, dlatego dieta większości ludzi nie pokrywa w całości zapotrzebowania na ten pierwiastek. Dodatkowa utrata żelaza związana z miesiączką wynosi średnio 0,5 mg na dobę, z ciążą 0,5–0,8 mg na dobę, a z karmieniem piersią – 0,4 mg na dobę. Dlatego niedokrwistość z niedoboru żelaza jest częściej spotykana u kobiet (u mężczyzn prawie wyłącznie w przypadkach utajonego krwawienia, zwykle spowodowanego wrzodami nadżerkami w obrębie przewodu pokarmowego).

Prawidłowe stężenie żelaza w surowicy krwi wynosi 80–130 μg%, a dzienne zapotrzebowanie to 12 mg.

Prawidłowe stężenie żelaza w surowicy krwi wynosi 80–130 μg%, a dzienne zapotrzebowanie to 12 mg (w ciąży 15 mg, w okresie karmienia piersią 18 mg, u osób powyżej 65. roku życia 10 mg). By uzyskać te 12 mg, należy każdego dnia spożyć 120 mg tego pierwiastka.
Niedokrwistość z niedoboru żelaza leczy się, uzupełniając jego zapasy (tabletki, zastrzyki domięśniowe lub dożylne) i stosując odpowiednią dietę. Dobrym źródłem żelaza są mięso, ryby, żółtka jaj (gotowane), zielone warzywa liściaste, ziemniaki, marchew, kalafior, ziarna zbóż, świeże owoce (zwłaszcza śliwki, morele, brzoskwinie, maliny i truskawki) oraz suszone owoce. Warto pamiętać, że żelazo zawarte w warzywach liściastych i ziarnach zbóż jest gorzej wykorzystywane przez organizm niż to pochodzące z produktów zwierzęcych.

Anemia - niedokrwistość złośliwa: gdy brak witaminy B12

Tak nazywana jest niedokrwistość związana z obecnością dużych, niepełnowartościowych erytrocytów (megaloblastów). Spowodowana jest ona niedoborem witaminy B12. Przyczyn tego stanu jest kilka – od niewłaściwej diety oraz braku w żołądku tzw. czynnika Castle’a po nadczynność tarczycy, inwazję pasożytów i choroby nowotworowe. 
Niedokrwistość złośliwa rozwija się powoli. Na początku brakuje apetytu, pojawiają się przemijające zaparcia i biegunki, a także trudne do umiejscowienia bóle w jamie brzusznej. Później dochodzi palenie i wygładzenie języka, chudnięcie. Rzadziej niedokrwistości towarzyszy gorączka oraz powiększenie wątroby i śledziony. Największym problemem są jednak powikłania neurologiczne (szczególnie po 60. roku życia). Najpierw traci się poczucie położenia w nogach i rękach. Podczas badania (uderzania w zgięte kolano) okazuje się, że słabną odruchy ze ścięgien. Gdy choroba jest zaawansowana, dochodzi do zaburzeń chodzenia, czucia temperatury, widzenia kolorów (żółty i niebieski), majaczenia. 
Rozpoznanie choroby początkowo bywa trudne (zaburzenia neurologiczne mogą wyprzedzać zmiany w obrazie krwi), ale po zdiagnozowaniu i podawaniu witaminy B12 (najczęściej w mniejszych dawkach do końca życia) szybko poprawia się stan chorego.

Anemia – fawizm (choroba fasolowa)

Zwana jest też fawizmem. To dziedziczna choroba (mutacja w chromosomie X) związana z zaburzeniami metabolizmu krwinek czerwonych (niedoborem pewnego enzymu). Groźna niedokrwistość pojawia się po spożyciu surowego bobu lub zetknięciu z jego pyłkiem. Rozpad krwinek czerwonych mogą też spowodować leki (salicylany, sulfonamidy, fenacetyna), ale także naftalen, kwasica cukrzycowa i infekcje wirusowe oraz bakteryjne.
Pierwszy przypadek fawizmu opisano w 1843 roku; został on zignorowany, bo wedle ówczesnej wiedzy choroba ta była niemożliwa (kłóciła się z założeniem o niezmienności biologicznej gatunków – wszyscy ludzie reagują jednakowo na te same bodźce). Fawizm zaliczono do chorób dopiero w XX wieku. Być może pierwszym odkrywcą fawizmu był Pitagoras. Jeden z jego zakazów skierowanych do uczniów brzmiał: „Trzymajcie ręce z daleka od bobu”. Jedynym sposobem leczenia są transfuzje. Z pewnością chorzy muszą unikać leków i substancji powodujących rozpad erytrocytów.

Ważne

  • Zaledwie 10% żelaza zawartego w produktach żywnościowych jest wchłaniane z przewodu pokarmowego.
  • Anemia występuje po krwotokach, zatruciach ołowiem, w zakażeniach bakteryjnych i wirusowych, zespołach złego wchłaniania (celiakia oraz po częściowym wycięciu żołądka lub jelit), chorobach nerek i wątroby, niedoczynności tarczycy i przysadki, nowotworach, chorobach reumatologicznych, białaczkach i innych chorobach szpiku kostnego, genetycznych wadach budowy krwinek czerwonych i syntezy hemoglobiny itd. Zawsze istotne jest zdiagnozowanie przyczyny niedokrwistości, niejednokrotnie na tej podstawie możliwe jest wczesne wykrycie choroby.

Rzadkie przypadki anemii sierpowatej

Występuje prawie wyłącznie u osób rasy czarnej. Jej nazwa wywodzi się stąd, że czerwone krwinki, które normalnie są okrągłe, mają kształt sierpowaty. Powodem choroby jest genetyczna (dziedziczna) wada syntezy hemoglobiny. 
Najbardziej typowym objawem są bóle kości długich (piszczelowych), rąk i stóp. Mogą występować też bóle stawów z gorączką, owrzodzenia wokół kostek, silne bóle brzucha z wymiotami. Zatkanie drobnych naczyń krwionośnych spowodowane rozpadającymi się niepełnowartościowymi erytrocytami bywa przyczyną porażenia połowiczego nerwów czaszkowych czy zakażeń i niewydolności płuc. W okresie tzw. kryzy (masowy rozpad erytrocytów) stosuje się wymienne transfuzje krwi. Pewną nadzieję dają chorym przeszczepy szpiku i – coraz częściej stosowana – terapia genowa.

Zrób to koniecznie

Po wykonaniu morfologii porównaj swoje wyniki z normami:

  • Kobiety

hemoglobina - 13,8 g/dl
erytrocyty - 4,4 mln/mm³
hematokryt - 37–47%

  • Mężczyźni

hemoglobina - 15,5 g/dl
erytrocyty - 5,15 mln/mm³
hematokryt - 40–54%

Jeśli erytrocytów masz poniżej 3,5 mln/mm3, a hemoglobiny mniej niż 10 g/dl – możesz już mieć objawy niedokrwistości.

Źródło: youtube.com/Najprościej Mówiąc

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
raven991
|

Mam zdiagnozowaną anemię przy wynikach: Hemoglobina 10.6, hematokryt 34, erytrocyty w normie zelazo 11tys przy normie 32 tys. Wiec to na dwoje wrozylo

rafal
|

troche to srednie gdyz mleko jest podane jako zrodlo zelaza a ponizej jako srodek antyodzywczy wiec co to za poradnik??

wiola
|

Cześć ja tez bardzo miałam anemie , zaczęło się jak pisałam prace magisterska . Ciągłe bieganie to tu to tam , nie odżywiałam się dobrze , mało spałam . po jakimś czasie zaczęłam zauważać że nic mi sie nie che jestem osłabiona , wory pod oczami . poszłam do lekarza okazało się że to anemia .

1234
|

także przy zbyt małym spożyciu mięsa czerwonego, braku witamin B, B12, żelaza. Więc psycholog i sen nie ma nic do rzeczy. Jednak przy zbyt dużej ilości żelaza i mięsa czerowonego powstają nowotwory, bardziej to jest możliwe w starszym wieku. I to jest problem, lekarz i badanie rozstrzyga, czy zelazo jest w normie i potrzebne( bardziej w anemii żelazo zmniejsza zmęczenie i potrzebę snu).

Weronika
|

Jeśli musicie przyjmować suplementy żelaza , oczywiście pod kontrola lekarza, bo nadmiar tego pierwiastka też jest szkodliwy, to zadbajcie o to, żeby Wasz suplement, miał w swoim składzie żelazo hemowe / pochodzenia zwierzęcego/, bo taka forma żelaza bardzo dobrze się wchłania

monika
|

Witam, ja od jakichś trzech tygodni bardzo źle się czuję, jestem osłabiona, nic mi się nie chce, pobladłam, boli mnie brzuch i żołądek, cały czas krwawię z macicy, jestem senna. Podejrzewam, że jest to anemia, a mam to od tego krwawienia, ponieważ cztery i pół tyg. temu miałam usuwaną nadżerkę i było ok, aż mi szewki szybko nie wyleciały i zaczęły się krwawienia... Czy ja dobrze podejrzewam, że te wszystkie objawy to jest anemia i czy to właśnie od tego krwawienia?

anikas
|

Przyczyną anemii może być też nieprawidłowa praca wątroby lub problemy metaboliczne - http://leczenie-anemii.blog... Warto więc skupić się też na tym... No i uważać na suplementy, żeby były natural, bo te najtańsze z apteki nie zawsze będą najlepsze.

amelia
|

Sylwio mowisz ze cena jest konkurencyjna? a jak wyglada stosowanie, jak czesto?

Nikol22
|

To ze jest sie sennym to nie znaczy ze zaraz ma sie anemię .jeśli lekarz stwierdził ze nie masz anemi to zrób sobie inne badania

Nastka
|

To zrób badanie jeszcze raz i przy okazji na tarczycę. Może hormony też ci szaleją.