- Łagodne napadowe zawroty głowy odpowiadają za ponad połowę wszystkich przypadków zawrotów pochodzenia obwodowego
- Manewr Epleya pozwala mechanicznie przemieścić oderwane kryształki węglanu wapnia z powrotem do łagiewki ucha wewnętrznego
- Choroby kręgosłupa szyjnego oraz odwarstwienie siatkówki stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do samodzielnego wykonywania ćwiczeń bez nadzoru
- Wystawione przez lekarza skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne należy zarejestrować w wybranej placówce w ciągu 30 dni
Łagodne napadowe zawroty głowy. Skąd bierze się ten uciążliwy problem?
Doświadczanie nagłego wirowania otoczenia przy zmianie pozycji ciała to bardzo powszechne zjawisko, za które najczęściej odpowiadają łagodne napadowe zawroty głowy. Stanowią one przyczynę ponad połowy wszystkich przypadków zawrotów pochodzenia obwodowego, a ich głównym winowajcą są uwolnione w uchu wewnętrznym kryształki węglanu wapnia. Te drobne elementy odrywają się ze swojego właściwego miejsca na skutek zmian degeneracyjnych i wpadają do kanałów półkolistych, gdzie drażnią receptory podczas każdego ruchu.
Kiedy kładziesz się do łóżka lub pochylasz głowę, przemieszczające się kryształki wywołują błędne sygnały o ruchu, co twój mózg odbiera jako gwałtowne wirowanie. Rozwiązaniem tego mechanicznego problemu jest manewr Epleya, czyli specjalna sekwencja ruchów głowy i ciała opracowana przez doktora Johna Epleya. Jej celem jest bezpieczne odprowadzenie oderwanych cząsteczek z powrotem do łagiewki w uchu wewnętrznym, co natychmiast niweluje nieprzyjemne objawy.
Kto nie powinien wykonywać manewru Epleya w domu? Lista przeciwwskazań
Choć samodzielne odprowadzanie kryształków jest wysoce skuteczne, osoby z ograniczoną sprawnością ruchową nie powinny wykonywać go bez nadzoru specjalisty. Procedura ta wymaga odchylenia głowy i nagłych zmian pozycji, dlatego nie jest przeznaczona dla pacjentów bardzo osłabionych oraz zmagających się z chorobami kręgosłupa szyjnego lub odwarstwieniem siatkówki. Zawsze warto poprosić kogoś bliskiego o asekurację podczas ćwiczeń w łóżku, aby uniknąć przypadkowego upadku lub nagłego nasilenia mdłości.
Zrezygnuj z domowego leczenia i natychmiast wezwij pomoc medyczną, jeśli zawrotom głowy towarzyszą następujące objawy:
- podwójne widzenie lub nagła utrata słuchu
- wyraźne trudności w mówieniu lub chodzeniu
- osłabienie i drętwienie rąk lub nóg
- bardzo silny ból głowy oraz gorączka.
Jak samodzielnie wykonać manewr Epleya? Instrukcja krok po kroku
Zanim rozpoczniesz ćwiczenia, musisz wiedzieć od swojego lekarza, które ucho jest odpowiedzialne za łagodne napadowe zawroty głowy. Przygotuj sobie łóżko w taki sposób, aby podłożona pod plecy poduszka znajdowała się dokładnie pod twoimi ramionami w momencie położenia się na wznak. Lekarz może zalecić powtarzanie całej sekwencji nawet trzy razy dziennie, aż do momentu, w którym zawroty całkowicie ustąpią na pełną dobę.
Jeśli problem dotyczy prawego ucha, usiądź na brzegu łóżka i wykonaj następujące ruchy:
- skręć głowę o 45 stopni w prawą stronę i szybko połóż się na plecach z głową odchyloną za poduszkę
- odczekaj 30 sekund i bez unoszenia głowy skręć ją o 90 stopni w lewo
- po upływie kolejnych 30 sekund obróć całe ciało i głowę o kolejne 90 stopni w lewo
- odczekaj ostatnie 30 sekund i powoli usiądź na lewym boku
W przypadku lewego ucha całą procedurę wykonujesz analogicznie, rozpoczynając od skrętu głowy w lewo i kończąc siadaniem na prawym boku. Po poprawnie przeprowadzonym manewrze możesz wrócić do codziennych aktywności, jednak zawsze zachowuj rozsądną ostrożność. Zanim zdecydujesz się na prowadzenie samochodu lub inne potencjalnie niebezpieczne czynności, upewnij się, że uczucie wirowania na pewno całkowicie ustąpiło.
Co zrobić, gdy domowe leczenie zawrotów głowy nie przynosi efektów?
Jeśli objawy nie ustępują pomimo regularnych ćwiczeń, prawdopodobnie wykonujesz ruchy pod niewłaściwym kątem lub problem leży w innej części układu przedsionkowego. W takiej sytuacji niezbędna jest rejestracja do poradni specjalistycznej, którą możesz zrealizować osobiście, telefonicznie lub przez e-skierowanie w wybranej przez siebie placówce medycznej. Na pierwszej wizycie lekarz oceni, czy potrzebujesz jednorazowej porady, czy dłuższego leczenia, a także wypisze ewentualne skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne.
Pamiętaj, że skierowanie na fizjoterapię musisz zarejestrować w wybranym zakładzie rehabilitacji w ciągu dokładnie 30 dni od jego wystawienia. Nie próbuj zapisywać się do dwóch różnych przychodni na to samo skierowanie, ponieważ daje to placówce bezpośrednie podstawy do wykreślenia cię z listy oczekujących. Oczekując na wyznaczoną wizytę, unikaj gwałtownych ruchów głową i poproś lekarza podstawowej opieki zdrowotnej o ewentualne kontynuowanie leczenia farmakologicznego.
Zobacz galerię: 7 ważnych badań, które możesz zrobić na NFZ. Warto!
7
Źródła:
- StatPearls (NCBI Bookshelf): "Benign Paroxysmal Positional Vertigo"
- Johns Hopkins Medicine
- Geisinger
- Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)
