- Niewyjaśniona utrata zdolności rozpoznawania zapachów jest bardzo często pierwszym fizycznym symptomem rozwoju choroby Parkinsona
- Przewlekłe zaparcia u pacjentów mogą wyprzedzać ostateczną diagnozę neurologiczną nawet o 20 lat
- U ponad połowy chorych z nocnymi zaburzeniami zachowania w fazie snu REM rozwija się choroba Parkinsona
- Nagła depresja i stany lękowe stanowią wyraźny sygnał przedkliniczny postępujących uszkodzeń układu nerwowego
Dlaczego wczesne objawy choroby Parkinsona tak łatwo przeoczyć?
Kiedy ty lub twój bliski przekraczacie sześćdziesiąty rok życia, ryzyko wystąpienia chorób neurozwyrodnieniowych naturalnie rośnie. Średni wiek zachorowania na chorobę Parkinsona to pięćdziesiąt osiem lat, a w grupie starszych pacjentów diagnozuje się ją znacznie częściej. Klasyczne objawy ruchowe, takie jak drżenie spoczynkowe rąk czy sztywność mięśni, pojawiają się zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium.
Proces niszczenia komórek nerwowych rozpoczyna się nawet kilkadziesiąt lat przed wystąpieniem pierwszych problemów z poruszaniem się. Ten wczesny etap nazywamy fazą przedkliniczną, w której występują sygnały z pozoru zupełnie niezwiązane z działaniem układu nerwowego. Warto uważnie obserwować organizm i konsultować z lekarzem wszelkie nietypowe dolegliwości, ponieważ wczesne wykrycie choroby pozwala na skuteczniejsze zaplanowanie opieki medycznej.
Zaburzenia węchu to jeden z pierwszych sygnałów choroby Parkinsona
Osłabienie zmysłu węchu może przydarzyć się każdemu z powodu zwykłego kataru, palenia papierosów czy sezonowej alergii. Jednak niewyjaśniona utrata zdolności rozpoznawania zapachów, zwana fachowo anosmią lub hiposmią, bardzo często stanowi pierwszy symptom choroby Parkinsona. Patologiczne zmiany w opuszce węchowej zaczynają się wiele lat przed pojawieniem się klasycznych zaburzeń ruchowych.
Większość chorych nie zdaje sobie sprawy z tego pogorszenia, dopóki zmysł węchu nie zostanie poddany obiektywnym testom:
- brak reakcji na intensywne zapachy jedzenia
- trudności w rozpoznawaniu aromatów kosmetyków
- niewyczuwanie dymu lub ulatniającego się gazu
Jeśli ty lub twój bliski doświadczacie trwałego pogorszenia węchu, nie traktujcie tego wyłącznie jako niegroźnego objawu starzenia. Zmiany te wynikają bezpośrednio z gromadzenia się szkodliwych białek w organizmie, co jednoznacznie potwierdzają badania kliniczne. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza w celu przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki specjalistycznej.
Przewlekłe zaparcia mogą wyprzedzać objawy ruchowe o wiele lat
Okazjonalne problemy z wypróżnianiem są powszechną dolegliwością, która przeważnie wynika ze złej diety lub braku aktywności fizycznej. W przypadku choroby Parkinsona nieuzasadnione, przewlekłe zaparcia mogą pojawić się nawet dwadzieścia lat przed ostateczną diagnozą neurologiczną. Badania wykazują, że proces uszkodzeń komórek często zaczyna się w nerwie błędnym unerwiającym przewód pokarmowy, skąd ostatecznie dociera do mózgu.
Zaparcia u pacjentów w podeszłym wieku mają wiele różnych przyczyn, dlatego ten pojedynczy sygnał nie wystarczy do szybkiego rozpoznania schorzenia. Jeśli ty lub twój bliski cierpicie na uporczywe problemy trawienne, które nie ustępują po zmianie nawyków, warto rozszerzyć diagnostykę. Zgłoście ten fakt interniście, aby mógł on powiązać go z ewentualnymi innymi drobnymi objawami i skierować was do neurologa.
Niespokojny sen i gwałtowne ruchy ciała zapowiadają problemy neurologiczne
Prawidłowy sen charakteryzuje się fizjologicznym zwiotczeniem mięśni, które chroni nas przed wykonywaniem niekontrolowanych ruchów. U osób cierpiących na zaburzenia zachowania w fazie snu REM ten naturalny mechanizm hamowania skurczów mięśniowych ulega uszkodzeniu. W efekcie pacjenci krzyczą, kopią lub uderzają rękami, dosłownie odgrywając fizycznie treść swoich intensywnych marzeń sennych.
Zazwyczaj chorzy nie mają świadomości tych nocnych epizodów, dlatego ogromną rolę odgrywa tu czujność partnerów oraz rodziny. Badania medyczne dowodzą, że u ponad połowy pacjentów z tymi konkretnymi zaburzeniami w ciągu kilku lat rozwija się choroba Parkinsona. Jeśli ty lub twój bliski przejawiacie takie zachowania nocne, poproście lekarza rodzinnego o skierowanie na kompleksowe badanie polisomnograficzne.
Warto zapamiętać: Wczesne wykrycie tych subtelnych zmian to nie wyrok, a ogromna szansa. Dzięki nowoczesnej opiece neurologicznej możemy dziś znacznie skuteczniej dbać o sprawność mózgu na lata. Jeśli cokolwiek cię niepokoi, nie czekaj na klasyczne objawy – działaj już teraz.
Kiedy nagła depresja i stany lękowe powinny skłonić do wizyty u neurologa?
Wahania nastroju oraz epizody smutku to naturalne reakcje organizmu na przewlekły stres i trudne wydarzenia życiowe. Jednak późna depresja i nagłe stany lękowe u osób, które wcześniej nie miały problemów psychologicznych, stanowią wyraźny sygnał ostrzegawczy. Są to charakterystyczne objawy przedkliniczne, które ujawniają się znacznie wcześniej niż typowe drżenie rąk czy problemy z utrzymaniem równowagi.
Zmiany chemiczne zachodzące w mózgu przed wystąpieniem objawów ruchowych mogą objawiać się na kilka zauważalnych sposobów:
- niewyjaśnione i narastające uczucie silnego niepokoju
- wyraźny spadek motywacji do codziennych aktywności domowych
- patologiczna i nadmierna senność w ciągu dnia
Tłumaczenie tych zmian wyłącznie zwykłym kryzysem emocjonalnym znacząco opóźnia postawienie właściwej diagnozy i rozpoczęcie nowoczesnego leczenia. Jeśli ty lub twój bliski zmagacie się z niespodziewanym spadkiem formy psychicznej na starość, sprawa absolutnie wymaga dokładnej oceny medycznej. Konsultacja psychiatryczna jest świetnym pierwszym krokiem, ale przy takich symptomach niezwłocznie należy zaplanować również rutynową wizytę w poradni neurologicznej.
Zobacz galerię: Choroba Parkinsona – 10 ćwiczeń, które poprawią twoją sprawność
10
Źródła:
- Practical Neurology (May 2018) — Sneha Mantri, MD, MS (Fellow, Parkinson Disease Research, Education, and Clinical Center, Crescenz VA Medical Center, University of Pennsylvania, Philadelphia, PA) and James F. Morley, MD, PhD (Assistant Professor of Neurology, Parkinson Disease Research, Education, and Clinical Center, Crescenz VA Medical Center, University of Pennsylvania, Philadelphia, PA)
- Uczelnia Łazarskiego — “Model kompleksowej i koordynowanej opieki nad pacjentem z chorobą Parkinsona jako nośniki wartości zdrowotnej” (Warszawa, 2018). [NO LEAD AUTHOR INDICATED — AUTHORS LISTED ALPHABETICALLY: Dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka; Dr n. med. Jakub Gierczyński, MBA; Lek. med. Jerzy Gryglewicz; Dr hab. n. med. prof. nadzw. Dariusz Jaskólski; Mgr Ewa Karczewicz; Dr hab. n. med. Dariusz Koziorowski; Prof. dr hab. n. med. Tomasz Mandat; Mgr Jadwiga Pawłowska-Machajek; Prof. dr hab. n. med. Jarosław Sławek]
- npj Parkinson's Disease (Review article): Masaaki Hirayama (Department of Pathophysiological Laboratory Sciences, Nagoya University Graduate School of Medicine, Nagoya, Japan) et al. — “Gastrointestinal disorders in Parkinson’s disease and other Lewy body diseases”
