Wapń najczęściej kojarzony jest z mocnymi kośćmi i zębami, ale jego znaczenie dla organizmu jest znacznie większe. „Oprócz zapewniania sztywności i wytrzymałości układowi kostnemu wapń jest niezbędny także do skurczu i rozluźniania mięśni, w tym serca, przekazywania sygnałów nerwowych między mózgiem a resztą organizmu, krzepnięcia krwi, zwężania i rozszerzania naczyń krwionośnych pomagających transportować krew przez organizm oraz uwalniania enzymów i hormonów” - mówi Brynna Connor, lekarka medycyny rodzinnej z Austin.
Niedobór wapnia dotyczy miliardów ludzi i nie zawsze daje oczywiste objawy
Gbolahan Okubadejo, chirurg i szef The Institute for Comprehensive Spine Care w Nowym Jorku, podkreśla, że niedobór wapnia jest bardzo częstym problemem zdrowotnym. „Niedobór wapnia jest poważnym problemem, ponieważ dotyczy nawet 3,5 miliarda ludzi na świecie. Prawie połowa populacji Stanów Zjednoczonych nie dostarcza odpowiedniej ilości wapnia w samej diecie” - mówi specjalista. Zalecana dzienna ilość wapnia wynosi 1000 miligramów dla dorosłych do 50. roku życia oraz 1200 miligramów dla kobiet po 50. roku życia i mężczyzn po 70. roku życia.
Mrowienie dłoni i stóp może być objawem niedoboru wapnia
„Głównym czynnikiem prowadzącym do niedoboru wapnia jest zbyt jego mała ilość w diecie” - mówi Gbolahan Okubadejo. Organizm musi otrzymywać wapń z pożywienia, dlatego zbyt mała ilość produktów bogatych w wapń, takich jak nabiał i zielone warzywa liściaste, może prowadzić do niedoboru. Brynna Connor podkreśla, że większe ryzyko dotyczy osób z nietolerancją laktozy, alergią na mleko i nabiał oraz osób na diecie wegańskiej.
Problemy mogą wynikać także z zaburzeń wchłaniania związanych z celiakią albo chorobami zapalnymi jelit. W takich przypadkach organizm gorzej przyswaja wapń. Okubadejo zaznacza również, że nadmierne spożycie kofeiny, soli albo alkoholu może ograniczać zdolność organizmu do przyswajania wapnia z żywności. Ryzyko rośnie także wraz z wiekiem, szczególnie u kobiet po menopauzie.
Niedobór witaminy D i hipoparatyroidyzm również mogą prowadzić do zbyt niskiego poziomu wapnia. „Witamina D poprawia wchłanianie wapnia w jelicie cienkim” - mówi Brynna Connor. Zbyt mała ilość witaminy D może ograniczać przyswajanie wapnia przez organizm. Hipoparatyroidyzm jest natomiast zaburzeniem endokrynologicznym dotyczącym przytarczyc i prowadzi do nieprawidłowo niskiego poziomu wapnia we krwi.
Okubadejo podkreśla również, że najczęstszym objawem niedoboru wapnia jest drętwienie albo mrowienie dłoni i stóp. Według Journal of Contemporary Medical Education wapń pomaga kontrolować impulsy nerwowe odpowiedzialne za uczucie drętwienia i mrowienia. Kiedy poziom wapnia jest zbyt niski, impulsy nerwowe mogą pojawiać się zbyt intensywnie. Mrowienie może występować także wokół ust. „Niektórzy pacjenci skarżą się również na bóle mięśni, skurcze albo drgania mięśni, szczególnie w obrębie twarzy” - mówi szef The Institute for Comprehensive Spine Care. Objawy te są związane z tym samym procesem odpowiadającym za drętwienie i mrowienie.
Kruche kości, sucha skóra i łamliwe paznokcie także mogą mieć związek z niedoborem wapnia
Długotrwały niedobór wapnia może pogarszać stan kości. „W ciężkich przypadkach u części pacjentów mogą pojawić się kruche kości prowadzące do osteopenii albo osteoporozy” - twierdzi specjalista. Mayo Clinic podkreśla jednak, że na rozwój osteoporozy wpływają także inne czynniki, między innymi wiek, płeć, historia rodzinna, poziom hormonów, przyjmowane leki i inne choroby.
Brynna Connor zwraca również uwagę, że niedobór wapnia może odbijać się również na stanie skóry i paznokci. Objawami mogą być sucha skóra, łamliwe paznokcie, delikatna skóra łatwo ulegająca uszkodzeniom oraz wolniejsze gojenie ran. Badania pokazują, że wapń odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej bariery ochronnej skóry oraz odnowie skóry, dlatego jego niedobór może sprzyjać cieńszej albo bardziej szorstkiej skórze.
Niedobór wapnia może wpływać na serce i układ nerwowy
Niedobór wapnia może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Gbolahan Okubadejo zaznacza jednak, że również zbyt wysoki poziom wapnia, określany jako hiperkalcemia, może powodować arytmię. National Institutes of Health podkreśla, że taki objaw należy analizować razem z innymi dolegliwościami.
Brynna Connor i Gbolahan Okubadejo zwracają także uwagę na rolę wapnia w przekazywaniu sygnałów nerwowych. Niedobór może powodować objawy neurologiczne, takie jak dezorientacja, depresja, problemy z pamięcią, drażliwość oraz trudności z koncentracją.
Kiedy zgłosić się do lekarza z objawami niedoboru wapnia?
Gbolahan Okubadejo podkreśla, że drętwienie palców rąk i stóp albo częste skurcze mięśni powinny skłonić do konsultacji lekarskiej pod kątem niedoboru wapnia. Jeśli pojawiają się opisane objawy albo organizm wysyła niepokojące sygnały, lekarz może zlecić badanie krwi sprawdzające poziom wapnia i na tej podstawie dobrać dalsze leczenie.
