- Badania potwierdzają, że zaburzenia smaku najsilniej wywołują leki takie jak docetaksel, karboplatyna czy fluorouracyl
- Zastąpienie metalowych sztućców plastikowymi odpowiednikami pozwala szybko zminimalizować uporczywy i gorzki metaliczny posmak w ustach
- Specjaliści zalecają całkowitą rezygnację ze spożywania ulubionych potraw podczas leczenia z powodu ryzyka wytworzenia trwałej niechęci
- Bezpłatne plany żywieniowe dla chorych oparte na diecie DASH można znaleźć na oficjalnym portalu NFZ
Dlaczego chemioterapia zmienia smak potraw i powoduje jego utratę?
Utrata smaku, nazywana fachowo ageuzją, to całkowicie naturalne zjawisko u pacjentów przyjmujących leki cytotoksyczne. Zaburzenia te wynikają z faktu, że chemioterapia uszkadza szybko dzielące się komórki w naszym organizmie, w tym receptory węchowe, smakowe oraz błonę śluzową jamy ustnej. Ponadto leczenie onkologiczne zmniejsza produkcję śliny, sprzyja stanom zapalnym i modyfikuje mikroflorę bakteryjną, co drastycznie wpływa na odbiór bodźców smakowych.
Zmiany w odczuwaniu smaku są najczęściej wywoływane przez konkretne grupy leków stosowanych w onkologii. Badania potwierdzają, że zaburzenia smaku i węchu najsilniej wywołują preparaty takie jak docetaksel, karboplatyna, paklitaksel oraz fluorouracyl. Jeśli przyjmujesz te substancje, powinieneś od razu skonsultować się z lekarzem, który może zalecić na przykład suplementację siarczanu cynku w celu złagodzenia objawów.
Metaliczny posmak w ustach przy chemioterapii. Jak go zniwelować?
Wiele osób w trakcie leczenia nowotworowego skarży się na uporczywy, gorzki lub metaliczny posmak w ustach. Aby zminimalizować to nieprzyjemne odczucie, warto natychmiast zrezygnować z używania metalowych sztućców i zastąpić je całkowicie plastikowymi odpowiednikami. Zmiana tych codziennych nawyków jest najprostszą drogą do odzyskania choć częściowej przyjemności z jedzenia.
W zniwelowaniu metalicznego smaku pomogą ci również następujące modyfikacje w jadłospisie:
- zastąpienie ryb z puszki produktami świeżymi lub mrożonymi
- regularne picie czystej wody w małych porcjach
- żucie gumy bez cukru między głównymi posiłkami
- ssanie miętówek lub twardych cukierków kwasowych.
Jak doprawiać jedzenie, gdy potrawy są mdłe lub zbyt słodkie?
Jeśli twój bliski w trakcie leczenia onkologicznego skarży się na całkowity brak smaku dań, musisz zmienić dotychczasowy sposób gotowania. Warto sięgać po wyraziste marynaty do mięs, sosy barbecue, ocet, a także zwiększoną ilość świeżych ziół, czosnku i cebuli. Dodatkowo dobrze sprawdzają się naturalnie słone produkty, takie jak dojrzewające sery, które potrafią przełamać mdły charakter każdego posiłku.
Z kolei w sytuacji, gdy chory odczuwa jedzenie jako nadmiernie słodkie, konieczne jest odpowiednie zbalansowanie jego diety. Zbyt słodkie potrawy możesz skutecznie stonować, dodając do nich odrobinę soli lub kilka kropel soku z cytryny. Zawsze staraj się wybierać łagodniejsze desery, podając bliskiemu jogurty naturalne, pieczone owoce lub owsianki z dodatkiem masła zamiast cukru.
Polecany artykuł:
Higiena jamy ustnej przy utracie smaku. O czym musisz pamiętać?
Prawidłowa higiena jamy ustnej to absolutny fundament walki z powikłaniami chemioterapii oraz radioterapii. Zęby i dziąsła powinieneś szczotkować szczoteczką z miękkim włosiem dwa lub trzy razy dziennie przez co najmniej dwie minuty. Używaj do tego pasty z fluorem o bardzo łagodnym smaku, ponieważ silnie miętowe preparaty mogą dodatkowo podrażniać osłabioną śluzówkę.
Jeśli standardowa pasta wywołuje u ciebie pieczenie lub dyskomfort, wypróbuj bezpieczne alternatywy:
- mieszanka soli dodana do kubka wody jako delikatny zamiennik pasty
- roztwór soli i sody oczyszczonej w litrze wody do regularnego płukania
- antybakteryjne płyny do ust stosowane przy chorobach dziąseł
- delikatne nici dentystyczne używane maksymalnie raz dziennie.
Dieta w trakcie chemioterapii. Z jakich produktów lepiej zrezygnować?
Twój jadłospis w trakcie leczenia onkologicznego powinien być lekkostrawny i bogaty w pełnowartościowe białko pochodzące z chudego mięsa, ryb czy jaj. Niezwykle ważną zasadą jest to, abyś nie spożywał żadnych posiłków na około dwie godziny przed oraz po przyjęciu leków cytotoksycznych. Z kolei w przypadku naświetlań warto, abyś zrezygnował ze zwykłego mleka, które może powodować problemy trawienne, na rzecz fermentowanych napojów mlecznych.
Co ciekawe, specjaliści zalecają całkowitą rezygnację ze spożywania twoich ulubionych potraw podczas przyjmowania chemii. Zaburzenia smaku i nudności mogą sprawić, że organizm wytworzy do tych konkretnych dań trwałą i silną niechęć na resztę życia. Darmowe plany żywieniowe oparte na diecie DASH, które ułatwią ci ten trudny czas, znajdziesz na oficjalnym portalu Narodowego Funduszu Zdrowia.
Zobacz galerię: 7 sposobów na to, by nie chorować i żyć jak najdłużej
7
Źródła:
- Diseases (MDPI)
- Mayo Clinic
- National Cancer Institute (NCI), PDQ®: "Oral Complications of Cancer Therapies"
- Podkarpacki Oddział Wojewódzki NFZ — "Wskazówki żywieniowe w trakcie chemioterapii i radioterapii"
