Mykobakterioza – przyczyny, objawy i leczenie

2017-08-16 14:01 Monika Majewska

Mykobakterioza to choroba wywoływana przez tzw. prątki niegruźlicze, które można znaleźć m.in. w osadach kranowych czy w słuchawkach prysznicowych. Szczególne zagrożenie stanowią dla osób z niewydolnością układu oddechowego i odpornościowego, a także alergików i osób starszych, u których mogą doprowadzić nawet do śmierci. Sprawdź, jakie rozpoznać objawy mykobakteriozy i jak przebiega jej leczenie oraz czym jest zespół Lady Windermere.

Mykobakterioza to rzadka choroba wywołana przez tzw. prątki niegruźlicze (atypowe, NTM non-tuberculous mycobacteria lub MOTT mycobacteria other than tuberculousis), które są odpowiedzialne za choroby płuc, choroby węzłów chłonnych, skóry, tkanek podskórnych i zapalenie otrzewnej. Jednak mykobakterie rzadko doprowadzają do rozwoju choroby - w Polsce stwierdza się około 200 przypadków rocznie, głównie wśród osób z grupy ryzyka.

Mykobakterioza – przyczyny. Jak można się zarazić?

Prątki niegruźlicze są szeroko rozpowszechnione w środowisku - można je znaleźć w glebie i w otwartych zbiornikach wodnych. Są także obecne w wodzie wodociągowej, jednak występują w niej w niewielkich stężeniach, dlatego nie ma powodów do niepokoju. Gorzej, jeśli zgromadzą się w osadach kranowych lub po wewnętrznej stronie słuchawek prysznicowych. W tych miejscach tworzą tzw. biofilm i wówczas ich stężenie może być nawet 100 razy wyższe niż stężenie w wodzie, co stanowi zagrożenie dla zdrowia. Jak wynika z badań, z biofilmu tworzącego się na wylewkach wody wodociągowej w Polsce najczęściej izoluje się M. kansasii - prątki z grupy Mycobacterium avium complex. W związku z tym to one są najczęstszą przyczyną zachorowań w naszym kraju.

Jak dochodzi do zakażenia? Patogeny mogą się dostać poprzez nos i usta do układu oddechowego razem z rozpryskującymi się kroplami wody podczas kąpieli. Do zakażenia może dojść także w wyniku inhalacji zarazków wraz z wodą wodociągową (np. w saunie). Co ważne, prątkami nie można się zarazić do drugiego człowieka ani od zwierzęcia.

Mykobakterioza – czynniki ryzyka

Na zakażenie najbardziej narażone są osoby zmagające się z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak, m.in.  przewlekła obturacyjna choroba płuc, pylica płuc czy mukowiscydoza. Gruźlica, alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, rozstrzenie oskrzeli oraz deformacje klatki piersiowej również zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania, podobnie jak choroba refluksowa czy achalazja przełyku.

W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się także osoby z osłabionym układem odpornościowym, np. nosiciele wirusa HIV, osoby po przeszczepienie czy zmagające się z chorobami nowotworowymi. Inną grupę narażoną na rozwój mykobakteriozy stanowią osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak, np. niewydolność nerek, cukrzyca, alkoholizm.

Wrażliwości na zakażenie prątkami może być również uwarunkowana genetycznie.

Mykobakterioza – objawy

Prątki niegruźlicze mogą się dostać do organizmu i nie wywołać objawów chorobowych. Jeśli już jednak dojdzie do rozwoju mykobakteriozy, najczęściej przebiega pod postacią gruźlicy (mimo że jest wywołana przez prątki niegruźlicze), na co najbardziej narażone są osoby z ww. zmianami chorobowymi płuc. Należy zaznaczyć, że mykobakterie rozmnażają się bardzo powoli, dlatego choroba rozwija się przez wiele lat, a jej objawy są skąpe i słabo nasilone.

W przebiegu mykobakteriozy pojawiają się:

Prątki niegruźlicze mogą także, choć rzadziej i zwykle u osób z grup ryzyka, doprowadzić do zapalenia węzłów chłonnych, a także skóry i tkanek miękkich.

Mykobakterioza – diagnoza

Wykonuje się badanie RTG klatki piersiowej. W przypadku choroby widoczne są nacieki z rozpadem, guzki i/lub masy guzowate. Konieczne jest także badanie mikrobiologiczne (posiew plwociny lub popłuczyn oskrzelowo-płucnych).

Mykobakterioza – leczenie

Mykobakterie są bardzo oporne na leczenie. W związku z tym terapia jest długa (trwa przez okres roku od otrzymania ujemnego wyniku posiewu, co oznacza, że leczenie w sumie może trwać nawet 2 lata) i obejmuje stosowanie kilku leków, najczęściej ryfampicyny, izoniazydu oraz etambutolu.

To ci się przyda

Po zakończeniu leczenia konieczne są systematyczne kontrole, m.in. coroczne RTG klatki piersiowej. U osób z grupy ryzyka tego typu kontrole nie powinny odbywać się w poradni chorób płuc, ponieważ istnieje ryzyka zakażenia gruźlicą. Osoby takie powinny również unikać miejsc i środowisk, w których narażenie na zakażenie gruźlicą jest szczególnie duże.

Warto wiedzieć

Zespół Lady Windermere to zespół objawów spowodowanych zakażeniem dolnych dróg oddechowych wywołanym przez prątki  niegruźlicze Mycobacterium avium complex. Nazwa pochodzi od bohaterki komedii Oscara Wilde'a "Wachlarz Lady Windermere". Objawy obejmują kaszel, duszność i męczliwość. Typowymi chorymi są starsze kobiety, nie mające problemów z odpornością organizmu, niepalące, bez współistniejącej choroby płuc, często z nieprawidłowościami budowy klatki piersiowej i wypadaniem płatka zastawki mitralnej. Do tej pory w literaturze medycznej opublikowano jedynie kilkanaście dalszych przypadków tego zespołu, więc zdania badaczy na jego temat są bardzo podzielone.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
MELA
|

Mykobakterioza nie jest wyleczalna jest zaleczalna. Choruje na to badziewie od kilkunastu lat, miałam wznowę po 12 latach. Leczenie trwało równe 2 lata, brałam etambutol, rifamazid i tarivid.