Urobilinogen – co to jest, skąd się bierze, jakie ma znaczenie w diagnostyce

lek. Katarzyna Marciniuk

Urobilinogen powstaje w wyniku rozpadu bilirubiny, barwnika żółciowego. Lekarz może zlecić oznaczenie poziomu urobilinogenu, gdy podejrzewa nieprawidłową pracę lub chorobę wątroby, zablokowanie dróg żółciowych, czy anemię hemolityczną. Jakie są normy urobilinogenu w moczu? O czym świadczy podwyższony poziom urobilinogenu?

Urobilinogen jest produktem metabolizmu bilirubiny. Głównym źródłem bilirubiny jest hem hemoglobiny (70-80%)- białka zawartego w erytrocytach,  którego funkcją jest transport tlenu. Pozostała część bilirubiny (20-30%) pochodzi z rozpadu innych cząsteczek np. enzymów, w wątrobie.

Urobilinogen - wynik metabolizmu bilirubiny

Bilirubina we krwi łączy się z albuminą i w ten sposób jest transportowana do wątroby. Następnie w hepatocytach (komórkach wątroby) ulega sprzęganiu z resztami kwasu glukuronowego przy udziale enzymu UDP – glukuronylotransferazy.

Powstają rozpuszczalne w wodzie związki bilirubiny. Są one wydzielane do żółci na biegunie żółciowym hepatocytów,  przy udziale specjalnej pompy. W jelicie cienkim i grubym bilirubina jest  przekształcana do urobilinogenów pod wpływem glukuronidazy bakterii. Z tego około 20% urobilinogenów wchłania się do krwi i przechodząc przez wątrobę wydala z żółcią, a w małej ilości także z moczem.

W przypadku uszkodzenia wątroby lub zwiększonego rozpadu czerwonych krwinek,  wątroba nie może wychwycić i przetworzyć takiej ilości urobilinogenów, stąd zwiększone jest ich wydalanie z moczem. Urobilinogen ulega w moczu przekształceniu do żółtego barwnika urobiliny, przez co nadaje mu barwę. Urobilinogen pozostający w świetle jelita (tzw. sterkobilinogen) ulega oksydacji, wskutek czego powstaje brązowy barwnik – sterkobilina.

Urobilinogen normy i znaczenie w diagnostyce

Oznaczanie w moczu stężeń barwników żółciowych ma znaczenie diagnostyczne. Niewłaściwe wartości urobilinogenu i bilirubiny w moczu mogą oznaczać choroby wątroby. Norma urobilinogenu w moczu wynosi <1 mg/dl. Poziom podwyższony może świadczyć o hemolizie, tzn. zwiększonym rozpadzie krwinek czerwonych, stanach zapalnych wątroby, marskości wątroby.

Stężenie urobilinogenu poniżej wskazuje na żółtaczkę mechaniczną. Bilirubina jest barwnikiem, który prawidłowo nie powinien pojawić się w moczu. Jej obecność również może świadczyć o patologiach wątroby, zwiększonym rozpadzie krwinek czerwonych lub kamicy przewodowej wątroby.

Duże znaczenie ma również oznaczenie poziomu bilirubiny we krwi. Wyróżniamy bilirubinę pośrednią i bezpośrednią – czyli sprzężoną z kwasem glukuronowym. Oznaczenie tych parametrów ma szczególne znaczenie w ustaleniu etiologii żółtaczki.

Żółtaczka – etiologia i różnicowanie

Żółtaczka jest to żółtawe zabarwienie twardówek, błon śluzowych i skóry spowodowane odkładaniem się w tkankach bilirubiny. Wyraźna żółtaczka u dorosłych ujawnia się przy stężeniu bilirubiny ok. 2,5 mg/dl. Żółte zabarwienie w pierwszej kolejności pojawia się na twardówkach, potem na skórze. Ustępuje w odwrotnej kolejności. Jeśli mamy do czynienia z hiperbilirubinemią niesprzężoną – wtedy przyczyna prawdopodobnie leży przed wątrobą – np. hemoliza, leki, zespół Gilberta, zespół Criglera i Najjara. Wyniki badań biochemicznych czynności wątroby w tych chorobach znajdują się w granicach normy. Stolce są ciemne, barwa moczu prawidłowa.

W przypadku hiperbilirubinemii sprzężonej, podwyższonym poziomom bilirubiny towarzyszą zwykle nieprawidłowe wyniki badań biochemicznych czynności wątroby. Przyczyna wtedy prawdopodobnie leży w wątrobie ( np. wirusowe zapalenie wątroby, leki uszkadzające wątrobę, choroby autoimmunologiczne, uszkodzenie toksyczne) lub w obrębie dróg żółciowych zewnątrzwątrobowych (przyczyna pozawątrobowa).

W przypadku żółtaczki pozawątrobowej - jak również czasem wątrobowej - stolce są odbarwione, mocz ciemny, może występować uporczywy świąd skóry nasilający się po rozgrzaniu lub położeniu do łóżka.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE