HORMONY w ciąży – prawdziwe tornado

2015-12-10 7:55 Agnieszka Roszkowska | Konsultacja: dr n. med. Ewa Juchnicka, ginekolog endokrynolog, CM Enel-Med w Warszawie

Hormony w ciąży dają się we znaki każdej kobiecie. Nudności, zgaga, huśtawka nastrojów to tylko niektóre efekty uboczne burzy hormonów, która rozpoczyna się już w momencie zapłodnienia. Hormony w ciąży powodują prawdziwą rewolucję. Występują w bardzo małym stężeniu, a mimo to mają ogromny wpływ na nasze zdrowie, uczucia i zachowanie.

Od chwili zapłodnienia nie tylko gwałtownie nasila się wydzielanie hormonów już funkcjonujących w organizmie, ale zaczyna się również produkcja nowych, występujących wyłącznie w okresie ciąży. Ta nagła zawierucha hormonalna ma na celu zapewnienie optymalnych warunków do rozwoju płodu i przygotowanie organizmu kobiety do porodu. Niestety, skutkiem ubocznym działania hormonów są takie objawy, jak nudności, zgaga, zaparcia czy tzw. humory, czyli niestabilność emocjonalna.

Posłuchaj, jakie zmiany hormonalne zachodzą w organizmie kobiety w trakcie ciąży. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Progesteron w ciąży

Progesteron to żeński hormon płciowy produkowany przez jajniki w niewielkich ilościach już przed ciążą. Co miesiąc progesteron wraz z estrogenami przygotowuje śluzówkę macicy na przyjęcie zarodka, a gdy do zapłodnienia nie dochodzi, powoduje złuszczenie śluzówki macicy i jej wydalenie wraz z krwią menstruacyjną. Inaczej dzieje się, gdy jajeczko zostaje zapłodnione – wtedy progesteron wchodzi do akcji – jego poziom wzrasta stukrotnie!

Progesteron to hormon prorodzinny – jego zadaniem jest utrzymanie ciąży i… jest odpowiedzialny za większość ciążowych dolegliwości.

Progesteron odpowiada za zagnieżdżenie się jaja  w macicy, a następnie za jego bezpieczny rozwój. Przede wszystkim zapobiega zbyt silnym i przedwczesnym skurczom oraz reguluje funkcje łożyska. W wyniku oddziaływania na relaksynę rozluźnia mięśnie i więzadła, przygotowując organizm kobiety do porodu. Innym ważnym zadaniem progesteronu jest udział w przygotowaniu gruczołów mlekowych do produkcji mleka (poprzez oddziaływanie na prolaktynę). Dopiero przed porodem stężenie progesteronu nieco spada, co jest dla macicy sygnałem do silniejszych skurczów i rozpoczęcia akcji porodowej. Dalszy spadek stężenia progesteronu następuje po urodzeniu dziecka1.

Dotkliwe objawy związane z progesteronem obejmują:

  • rozluźnienie mięśni nie tylko układu rozrodczego, ale też pokarmowego, czego efektem są zaparcia i wzdęcia; rozluźnienie zwieracza między przełykiem a żołądkiem jest przyczyną zgagi;
  • zwolniony przepływ krwi, co może sprzyjać krwawieniom z nosa i żylakom;
  • wahania nastroju, a nawet depresję poporodową w wyniku spadku stężenia tego hormonu w połogu;
  • zatrzymanie wody w organizmie, co jest przyczyną obrzęków;
  • bolesną tkliwość piersi;
  • nasilone działanie gruczołów łojowych i potowych, w wyniku czego szybciej przetłuszczają się włosy, a na skórze mogą pojawić się wypryski;
  • ostudę, czyli przebarwienia na twarzy – to wynik wzrostu stężenia zarówno progesteronu, jak i estrogenów; ciemnieją także brodawki sutkowe, pępek, kresa (pionowa kreska na brzuchu) oraz krocze.

Gonadotropina kosmówkowa (hCG)

Gonadotropina kosmówkowa to hormon produkowany od ok. 7. dnia po zapłodnieniu (gdy zarodek jest w stadium blastocysty)1. Odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji hormonów koniecznych do utrzymania ciąży, zwłaszcza progesteronu. Gonadotropina powinna występować wyłącznie w ciąży, to właśnie jej obecność w moczu i we krwi wykrywają testy ciążowe. Najwyższe stężenie hCG obserwuje się w I trymestrze, następnie jej poziom spada1.

Dotkliwe objawy związane z hCG obejmują:

  • nudności i wymioty w I trymestrze.

Relaksyna

Relaksyna to hormon wytwarzany przez jajniki wyłącznie w okresie ciąży.

Gdy zbliża się poród relaksyna powoduje rozluźnienie więzadła kości spojenia łonowego i rozmiękczenie tkanki miękkiej kanału rodnego; istotne znaczenie ma zwłaszcza rozluźnianie szyjki macicy. Dzięki temu kanał rodny jest lepiej przygotowany do tego, by dziecko mogło wydostać się na zewnątrz.

Dotkliwe objawy związane z relaksyną obejmują:

  • rozluźnienie połączenia kości spojenia łonowego (w 28.–32. tygodniu ciąży) często skutkuje tępym bólem w okolicy łonowej.

Hormon luteinizujący (LH)

Hormon luteinizujący jest wytwarzany przez przysadkę mózgową, jego zadaniem jest stymulacja organizmu do wytworzenia jajeczka. Po zapłodnieniu działanie LH skutkuje zwiększoną produkcją progesteronu. W późniejszej fazie ciąży (za pośrednictwem progesteronu) działa rozkurczowo na mięsień macicy.

    Warto wiedzieć

    Hormony - co to takiego?

    Hormony to wytwarzane przez nasz organizm związki chemiczne, które koordynują procesy zachodzące w komórkach. Od ich działania i stężenia zależy funkcjonowanie wszystkich narządów. Hormony, wytwarzane przez gruczoły, są wydzielane do krwi. Ośrodek sterowania ich produkcją znajduje się w podwzgórzu mózgu, gdzie komunikują się ze sobą układy nerwowy i hormonalny. To tam docierają informacje o zapotrzebowaniu narządów na hormony. Gdy któregoś brakuje, podwzgórze przesyła  przysadce mózgowej informacje, by ta zaczęła wydzielać hormon stymulujący, który pobudzi konkretny gruczoł do wzmożonej pracy. Jeśli ten układ działa bez zarzutu, cały organizm funkcjonuje sprawnie. Gdy jednak równowaga hormonalna ulega zaburzeniu, praca organizmu zostaje zakłócona, co niekorzystnie wpływa na stan naszego zdrowia, samopoczucia i na nasz wygląd . Na życie kobiety szczególny wpływ mają hormony płciowe – estrogeny i progesteron. To one decydują o cechach charakterystycznych dla płci żeńskiej, a także sterują płodnością, wyznaczając rytm cyklu miesiączkowego. O tym, jak zmiana poziomu hormonów płciowych wpływa na stan zdrowia, w tym także na stan psychiczny, dobrze wiedzą te kobiety, które cierpią na zespół napięcia przedmiesiączkowego. Ale to dopiero przedsmak tego, co czeka przyszłą mamę, gdy zajdzie w ciążę.

    Estrogeny

    Estrogeny zwane są hormonami kobiecości. Przed zajściem w ciążę estrogeny odpowiadają za wykształcenie żeńskich cech płciowych i regulują cykl menstruacyjny, stymulując owulację. Po zapłodnieniu przygotowują śluzówkę macicy na przyjęcie zarodka i podtrzymują ciążę. Estrogeny i progesteron zapoczątkowują zmiany w mięśniu macicy – rozciąganie i przerost tkanek mięśniowych. Dzięki estrogenom macica się powiększa i staje się bardziej ukrwiona, a podczas porodu jej mięsień jest podatny na działanie, pobudzającej skurcze, oksytocyny. Estrogeny wpływają też na rozwój kanalików mlekowych w piersiach. Dodają przyszłym mamom urody – dzięki nim piersi stają się większe, sylwetka zaokrąglona, włosy gęstsze i błyszczące, a skóra gładsza. Wpływają również na psychikę, budząc instynkt budowania gniazda, pod wpływem którego kobieta przygotowuje swoje otoczenie na przyjęcie dziecka. W ciąży stężenie estrogenów sukcesywnie wzrasta, po porodzie zaś gwałtownie spada.

    Dotkliwe objawy związane z estrogenami obejmują:

    • zwiększenie ilości krwi przepływającej przez istotne narządy, co może skutkować krwawieniem z dziąseł i z nosa;
    • nagły spadek stężenia estrogenów po porodzie może nasilać u matki nastroje depresyjne.

     Oksytocyna

    Oksytocyna to hormon powodujący skurcze macicy podczas porodu, połogu i orgazmu. Hormon ten jest obecny już podczas ciąży, ale dopiero podczas porodu (za sprawą estrogenów) mięsień macicy uwrażliwia się na jego działanie i regularnie się kurczy. Po porodzie oksytocyna wydziela się podczas ssania piersi przez dziecko – powoduje to wypływanie mleka, a jednocześnie obkurczanie się macicy1. Oksytocyna zwana jest hormonem miłości, ponieważ wywołuje u matki opiekuńcze zachowania wobec dziecka i odpowiada za budowanie emocjonalnej więzi między nimi.

    Dodatkowy plus oksytocyny

    • dzięki oksytocynie podczas karmienia piersią niektóre kobiety odczuwają satysfakcję seksualną, a nawet przeżywają orgazm!

    Prolaktyna

    Prolaktyna nazywana bywa hormonem mlecznym. Wytwarzana przez przysadkę mózgową prolaktyna to tzw. hormon macierzyństwa – hamuje u kobiety zainteresowanie seksem, a kieruje jej uwagę na dziecko. Już podczas ciąży poziom prolaktyny wzrasta 10-krotnie, ale w pełni dochodzi ona do głosu po porodzie – pod jej wpływem w piersiach wytwarzany jest pokarm. Po zakończeniu karmienia jej stężenie znacznie spada.

    Dodatkowe plusy prolaktyny:

    • podczas laktacji wysokie stężenie prolaktyny hamuje owulację, co zapobiega zbyt szybkiemu zajściu w kolejną ciążę;
    • dobrze wpływa na relacje z dzieckiem – dzięki niej matka ma więcej siły i lepiej znosi niedogodności związane z opieką nad maluchem, np. nieprzespane noce.

    Piśmiennictwo:

    Bacz A., Zmiany fizjologiczne u kobiet w ciąży (układ endokrynny), Medycyna Praktyczna

    miesięcznik "M jak mama"

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych – czytaj już za 3 zł!

    Sprawdź
    Dziecko zakupy i my
    KOMENTARZE
    Iza
    |

    tak, eva/qu mogą spokojnie aplikować kobiety w ciąży. Są naturalne, nie wchłaniają się do krwioobiegu.

    inka
    |

    A te czopki evaqu są bezpieczne dla kobiet w ciąży?

    nego
    |

    Artykuł traci na wartości jeśli jest konsultowany przez Ewę Juchnicką. Pewnie nie miała czasu go przeczytać, tak jak nie ma czasu dla pacjentek, które traktuje przedmiotowo. Poczytajcie na forach m.in. znanylekarz nim się do niej umówicie!!!

    emu
    |

    Czy teraz już nie ma nic intymnego?

    LOL
    |

    ELO ;P

    eska
    |

    Zojka, wyjaśnień na temat nudnosci i wymiotów w ciąży? toż przecież o tych objawach wiedzieli już nasi przodkowie... Taaki dyskomfort? Że niby tylko Twoja córka nagle zaczęła tak na ciążę reagować... Szok, ludzie, trochę cierpliwości i rozsądku.

    Mag
    |

    Ostatnio dowiedziałam się, że Testy owulacyjne wychodzą pozytywnie przez całą ciążę. Czy to prawda? Czy już od momentu owulacji, a więc i ewentualnego zapłodnienia poziom LH jest wciąż tak wysoki od poczęcia aż do porodu? Bardzo proszę o odpowiedź.

    zojka
    |

    Kilka m-cy temu - temat samopoczucia w czasie ciąży był na wagę złota -moja córka będzie niedługo rodzić - szukałyśmy wyjaśnień na temat : nudności, wymiotów, złego sampomoczucia. Potrzebowałyśmy dobrej recepty i fachowej porady. Dziecko było planowane, ciąża jest oczekiwana z radością . A tu taki dyskomfort.
    Dziś przesłałam jej te informacje - myślę, że wyjaśnią jej wiele spraw. Przyznam się, że i mi po 28 latach- przeczytane informacjie, dały pełny obraz i pełne zrozumienie zjawisk towarzyszących ciąży. Uważam, że ten temat jest tematem trafionym - należy przekazuwać przyszłym matkom tak istotne sprawy.