STERYDY (steroidy): działanie i skutki uboczne. Kiedy stosuje się sterydy?

maska dr n. med. Lucyna Papierska, endokrynolog
Konsultant: dr n. med. Lucyna Papierska, endokrynolog
27 komentarze
Autor: Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Sterydy (a właściwie steroidy), dzięki silnym właściwościom przeciwzapalnym są niezastąpione w leczeniu wielu poważnych chorób u dzieci i dorosłych. Ale sterydoterapia powinna odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza, bowiem ich przyjmowanie wiąże się z poważnymi skutkami ubocznymi. Co trzeba wiedzieć, gdy trzeba brać leki sterydowe?

Leki sterydowe mają bardzo szerokie spektrum działania. Sterydy (steroidy) podaje się jako leki przeciwzapalne, ale ze względu na wiele skutków ubocznych zaleca się wówczas, kiedy korzyści wynikające z ich przyjmowania przeważają nad skutkami ubocznymi sterydoterapii. Gdy człowiek się skaleczy lub złapie infekcje, organizm wydziela dużo kortyzolu (naturalnego glikokortykoidu, czyli sterydu), którego zadaniem jest zatrzymanie odczynu zapalnego. Osiąga to, hamując wytwarzanie przeciwciał, napełzanie leukocytów do miejsca zakażenia i produkcje substancji prozapalnych, np. cytokin. To najważniejsze mechanizmy działania leków sterydowych, które wykorzystuje się w leczeniu wielu stanów zapalnych szkodliwych dla zdrowia.

Co to znaczy? Np. zwykłe zapalenie płuc czy oskrzeli jest naturalną reakcją obronną organizmu przed bakteriami. Ale gdy naciek zapalny w płucach jest zbyt duży, zmniejsza ich pojemność i hamuje przenikanie tlenu do krwi. Nadmierną odpowiedzią na stan zapalny jest też skurcz oskrzeli. Chory zaczyna odczuwać duszność. Wtedy potrzebny jest lek sterydowy, który zmniejszy stan zapalny. Sterydy mają bardzo szerokie spektrum działania.

Sterydy: hormony steroidowe ważne dla organizmu

Hormony steroidowe, produkowane w korze nadnerczy oraz w żeńskich i męskich gruczołach płciowych, są bardzo ważne dla właściwego funkcjonowania organizmu, bo biorą udział w wielu życiodajnych procesach. W terapii stosuje się zarówno hormony płciowe (estrogeny i testosteron), jak i substancje wytwarzane przez nadnercza (mineralokortykosteroidy, glikokortykosteroidy i androgeny nadnerczowe).
Jedną z form leczenia hormonami sterydowymi jest terapia zastępcza, polegająca na podawaniu fizjologicznych dawek hormonów w celu uzupełnienia ich niedoboru. Przykładem takiego leczenia może być terapia hormonalna w okresie menopauzy, gdy w wyniku wygaśnięcia pracy jajników podaje się estrogeny. Analogicznie mężczyźni w czasie andropauzy mogą dostawać testosteron. Małe dawki kortykosteroidów trzeba przyjmować przy niedoczynności kory nadnerczy. To, czego boimy się najbardziej, to sterydy podawane w dawkach przekraczających ilości fizjologiczne. Naturalne glikokortykoidy (kortyzol, kortyzon) zastępuje się w steroidoterapii silniej i dłużej działającymi pochodnymi. Kortyzol znika z organizmu w ciągu 7 godzin, lek syntetyczny działa 12-24 godziny.

Ważne

Ważne

Groźne anaboliki

Sterydy anaboliczne, sprzedawane jako "zestawy witaminowe" czy "odżywki", można kupić bez problemu. Są to środki chemiczne o działaniu podobnym do testosteronu. Powodują przyrost masy mięśni, ale jednocześnie niekorzystnie wpływają na pracę większości narządów. Uszkodzenie wątroby, nadciśnienie, zakrzepica, zmiany zwyrodnieniowe stawów, trądzik i łysienie to niektóre skutki ich stosowania. Sterydy zmniejszają produkcję testosteronu i wytwarzanie plemników, co prowadzi do bezpłodności. U kobiet może dojść do trwałego obniżenia głosu, owłosienia na ciele i twarzy, nieregularnych miesiączek. Sterydy powodują rozrost gruczołów piersiowych. Choć "pakerzy" wynajdują sposoby na uniknięcie działań ubocznych anabolików, rozregulowana gospodarka hormonalna już nigdy nie wraca do normy.

Sterydy zmniejszają stan zapalny

Sterydy są często jedynym skutecznym lekarstwem na chorobę z autoagresji. Ważne miejsce zajmują tu schorzenia należące do chorób reumatycznych, np. reumatoidalne zapalenie stawów. Niezwłoczne podanie sterydów zmniejsza stan zapalny. Wtedy można zastosować inne leczenie, a więc chory nie musi być skazany na branie leku steroidowego przez całe życie.

Inne choroby z autoagresji, w których podaje się sterydy, to m.in. toczeń, zapalenie wątroby, nerek, sarkoidoza, choroba Gravesa-Basedowa. Podaje się je w chorobach układu oddechowego, np. astmie oskrzelowej. W tym przypadku zwykle sprawdzają się preparaty wziewne (stężenie sterydów we krwi jest znacznie mniejsze niż po tabletkach). Tylko w okresie zaostrzeń zaleca się leki doustne lub dożylne.

Kortykosteroidy stosuje się w alergicznych schorzeniach skóry opornych na inne metody leczenia. Wiele osób zapomina, że używając kremu (maści) ze sterydem, też trzeba zachować ostrożność, bo osłabiają skórę, grożą tzw. trądzikiem posteroidowym i wchłaniają się do organizmu. Preparat sterydowy na twarz powinno się stosować najlepiej do 3 dni, i to pod kontrolą dermatologa.

Zdaniem eksperta
maska dr n. med. Lucyna Papierska, endokrynolog
dr n. med. Lucyna Papierska, endokrynolog

Leki sterydowe: bilans korzyści i skutków ubocznych

Chorzy muszą wiedzieć, że leków steroidowych nie stosuje się "na wszelki wypadek", a wtedy, gdy zagrożone jest życie i zdrowie pacjenta. Preparaty te zaleca się wówczas, kiedy korzyści wynikające z ich przyjmowania przeważają nad skutkami ubocznymi kuracji. Z tego powodu steroidów nie podaje się np. w chorobie Hashimoto, mimo że jest to choroba z autoagresji - tu skutki uboczne terapii byłyby groźniejsze niż sama choroba. Trzeba zdawać sobie sprawę, że każdy lek ma jakieś działania niepożądane. Aby je zminimalizować, osoby poddane kortykoterapii muszą ściśle przestrzegać zaleceń lekarza i systematycznie kontrolować stan zdrowia. Nie bójmy się "megadawek" leku podawanych dożylnie przy leczeniu niektórych schorzeń. Wbrew pozorom mają one mniej skutków ubocznych niż preparaty doustne, przy silniejszym od nich działaniu terapeutycznym. Najwięcej efektów niepożądanych występuje po zastrzykach domięśniowych o przedłużonym działaniu, które przyjmuje się raz w miesiącu. Na szczęście obecnie nie są one już prawie stosowane. Należy koniecznie pamiętać o tym, że leczenia nie wolno przerywać nagle i samodzielnie. Musi odbywać się to pod kontrolą lekarza.

Sterydy - według wskazań lekarza

Leki sterydowe mają rozległe działania uboczne. Dlatego w czasie kuracji należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza, zwłaszcza dotyczących dawki i czasu leczenia. Jednak nie u każdego muszą wystąpić wszystkie niepożądane skutki, bo wrażliwość na kortykosteroidy jest sprawą indywidualną. Z większością problemów można sobie poradzić.

  • Przyrost masy ciała z gromadzeniem się tkanki tłuszczowej na brzuchu, karku i twarzy zmniejsza poczucie własnej atrakcyjności. Są dowody na to, że właściwa dieta i aktywność fizyczna (dostosowana do możliwości chorego) mogą pomóc w rozwiązaniu tych problemów. Jedz więcej warzyw, mniej tłuszczów, zwłaszcza zwierzęcych. Potrawy smażone zastąp gotowanymi, wybieraj dania lekko strawne (zmniejszysz ryzyko problemów z trzustką, wątrobą, jelitami).
  • Niedobór potasu uzupełnisz, jedząc pomidory pod różną postacią. Dobre źródło tego pierwiastka stanowią ziemniaki, cytrusy i zielone warzywa liściaste. Najwięcej potasu jest w suszonych owocach, awokado, bananach. Jednak z jedzeniem ich nie przesadzaj, bo są kaloryczne. W okresie stosowania większej dawki sterydu lekarz zaleci dodatkowo tabletki z potasem. Ze względu na zagrożenie cukrzycą musisz być na diecie cukrzycowej, unikać słodyczy i cukru, węglowodany proste zastąpić złożonymi (np. białe pieczywo razowym).
  • Sterydy utrudniają wchłanianie wapnia, dlatego osoby, które je zażywają, od początku kuracji powinny stosować suplementację preparatami wapnia z witaminą D - to chroni przed osteoporozą. Powinno się zbadać gęstość mineralną kości, a gdy jest obniżona - przyjmować lek hamujący ubytek masy kostnej. Ze względu na zagrożenie chorobą zakrzepową unikaj długiego siedzenia i stania, odpoczywaj z uniesionymi nogami, pamiętaj o codziennym spacerze.
  • Badaj wzrok, by w porę uchwycić rozwój jaskry lub zaćmy i rozpocząć odpowiednie leczenie.
  • Problemy ze skórą (staje się cienka, z rozstępami, czasem trądzikiem, łatwo o siniaki) rozwiąże przyjmowanie niewielkiej ilości anabolicznego sterydu nadnerczowego (dehydroepiandrosteronu).

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 17.05.2017

Komentarze (1 - 10 z 27)
Roman, 16.05.2017 14.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
córka trafiła do szpitala z silną wysypką typu pokrzywka i dostaje solu medrol już tydzien pomimo ustąpienia ubjawów i podczas gdy w szpitalu zaraziła się rotawirusem. jak długo można podawać steryd (4 razy dziennie dostaje)? i czy przy rotawirusie można go podawać?
 
weronika , 04.02.2017 15.20
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mam pytanie czy plastry evra to strydy
 
ast, 03.02.2017 18.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Salbutamol nie jest sterydem! To lek stosowany doraznie w astmie lub w samym skurczu oskrzeli. Jezeli to sie dzieje rzadko, to to swietnie dziala. Jesli skurcz jest pernamentny, to trzeba zrobic krotka terapie sterydami. Poza tym trzeba duzo pic i odpoczywac! Po prostu. Antybiotyki sa tu calkowicie zbedne, to fakt, ze w Polsce sa naduzywane calkowicie bez sensu, jak w zadnym innym kraju, wiec ciesz sie, ze lekarz ci ich nie przepisuje.
 
xxx, 11.01.2017 16.06
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
salbutamol nie jest sterdydem
 
Anna, 23.12.2016 12.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mialam noca swid=szczacy oddech przy wydechu. do tego stopnia ze czasem budzilam sie w nocy. nie mialam zadnych dusznosci a zawartosc tlenu we krwi byla normalna... rtg pluc tez normalne.. Lekarz zapisal wziewna inhalacje salbutamolem. Juz po pierwszy uzyciu czulam sie jak nadmuchana w dodatko wewnetrznie rozedrgana jak po nadmiernej dawce kawy. odrzucilam lek. z wiosna kaszel minal saomistnie by znow pojawic sie w okresie przeziebien. kazde przeziebienie u mnie wywoluje dlugotrwaly kaszel poranny. nie dusze sie tylko czuje zalegajaca flegme. lekarz znow zalecil salbutamol jako lek na wszystko. sprobowalam zastosowac sie dokladnie do zalecen.. i? ... teraz czuje sie jak astmatyk. napompowana, gule mam w gardle, ciezko oddycham po drobnym wysilku... zaluje ze wogole zaufalam lekarzowi... mieszkam w Anglii. jest tu duzy odsetek astmatykow... zastanawiam sie czy przzypadkiem nie poprzez naduzywanie sterydow w momencie gdy powinien byc podany dobrany do choroby antybiotyk. Lekarze w UK boja sie antybiotykow. twierdza ze lepiej na wszelki wypadek podac steryd... czy slusznie?
 
Adi, 09.11.2016 11.53
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Skierowane do optymalny
 
Adi, 09.11.2016 11.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Weź się zacznij leczyć. Sterydy Ci jak widać nie pomagają. Naucz się pisać,bo to już chyba analfabetyzm. Czytanie ze zrozumieniem też coś nie wychodzi. Może za dużo tych sterydów i oczy spuchly.
 
Diana, 04.10.2016 04.42
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
U mnie po przedawkowaniu sterydów w kręgosłup dostałam liszaj płaski ( choroba autoimunologiczna).Mialam zrobiona biopsje z tej wysypki.Tak jak piszesz jest to trudne do wyleczenia.Mialam laser na skore i lampy.Pomogło bardzo.Z żalem muszę przyznać że musiałam przerwać leczenie z powodu wyjazd.Tu miotam się.Nikt mi nie może pomoc.Wiedzą ze laser pomaga ale tego nikt nie stosuje.Na dermatologa po prostu szkoda czasu.Leczą skutek ,a nie przyczynę.W Polsce alergolog przepisał mi leki nie sterydowe,i laser oraz lampy.Powidzial ze należy wyrzucić sterydy z organizmu.No i dieta.Bez tego nie da się nic zrobić.Nie może być nic z chemią,żadne napoje typu cola.Duzo owoców i warzyw.Nie polecam warzyw i owoców z super marketów bo są przesiąknięte chemią,lepiej zjeść jedno jabłko polskie niż cztery z nie wiadomo jakiego sądu.Życzę powodzenia.
 
Damian, 04.09.2016 14.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
rezydent zgadzam się w 100% . Z resztą w przypadku poważnych chorób to myślę że istotne jest żeby w rezultacie pomogły bo opuchlizny, pryszczy itp, można się pozbyć to raz a lekarze w polsce często maja g* pojęcie na temat dawkowania wielu substancji, co niestety odbija się później na pacjentach. ja jestem stałym bywalcem siłowni i biorę sterydy w celu poprawienia wydolności organizmu, biorę dawki dopasowane do mojej budowy ciała, wagi i celu i nie mam żadnych skutków ubocznych tylko efekty takich jakich oczekiwałem ale może to też kwestia skąd się bierze sterydy, bo w PL dostęp w aptekach jest ubogi, prawie nic nie ma, jakiś czas temu kumple na siłce podrzucili mi doping-online.com i tam zamawiam , dla pewności po kilku iniekcjach poszedlem na badania zbadać poziom hormonow i wszystko było zgodnie z oczekiwaniami, nawet wyniki trochę lepsze niż przewidywałem, więc jakby ktoś szukał czegoś pewnego to tam na pewno dostanie. p.s nie demonizuje sterydów jeśli bierzecie dawki końskie albo bez osłonek czy dawki które nie sa do was dopasowane, bo skutki uboczne często wlaśnie w takich przypadkach występują.
 
rezydent, 24.08.2016 16.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Przede wszystkim kto pisał ten artykuł??? Sterydy i steroidy to to samo, no nie wierzę! kto mógł taką głupotę napisać!!! to nie to samo absolutnie, widać że jak zwykle artykuł napisany na kolanie, kobieta od 40 lat jest lekarzem i nie uaktualniła wiedzy ale to żadna nowość, idź do lekarza w Polsce to ramach terapii hormonalnej da Ci 1 zastrzyk z testosteronu na miesiąc...to jest zabójstwo dla organizmu i to może spowodować jego rozregulowanie, skutki uboczne to mit!!!! są tzw. odbloki i inne środki które maja za zadanie wrócić wszystkiemu do normy...absolutnie sterydy nie wpływają na bezpłodność u faceta i przejdźmy do kobiet! sterydy maja działanie androgenne powodują więc rozwinięcie się cech męskich. ich zadanie min. dla kulturysty to też ten efekt co Panie napisały że spuchły to się inaczej nazywa przybrać na masie...a Panie są milion razy bardziej wrażliwe na sterydy dlatego specjalista powinien rozpisać im cykl itp bo stanie się tak jak Panie pisały : spuchłam. Ja regularnie od lat stosuję sterydy i żyję bez żadnych sajdów, wszystko jest dla ludzi szczególnie, że nie jest to szkodliwe dla osób z otoczenia.
 
następne »
strona 1 z 3
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Zgaga? Wypróbuj domowe sposoby na zgagę Zgaga? Wypróbuj domowe sposoby na zgagę

Zgaga ciągle ci dokucza? Nic dziwnego, objawy zgagi są bardzo nieprzyjemne i utrudniają normalne...

więcej

14

Witamina B3 (PP, niacyna) - na co pomaga? W jakich produktach występuje? Witamina B3 (PP, niacyna) - na co pomaga? W jakich produktach występuje?

Witamina B3 (PP, niacyna, kwas nikotynowy) pełni ważne role w organizmie - jest odpowiedzialna za...

więcej

12

OLEJ Z CZARNUSZKI - właściwości i zastosowanie oleju czarnuszkowego OLEJ Z CZARNUSZKI - właściwości i zastosowanie oleju czarnuszkowego

Olej z czarnuszki ma wiele właściwości zdrowotnych, dzięki czemu znalazł zastosowanie jak środek...

więcej

12

Szałwia lekarska: zastosowanie, działanie i właściwości Szałwia lekarska: zastosowanie, działanie i właściwości

Szałwię lekarską stosuje się nie tylko do produkcji kosmetyków i jako przyprawę poprawiającą smak...

więcej

11

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Szansa na ciążę jest, ponieważ prezerwatywa nie ma 100% skuteczności, tym bardziej dziurowa. Nie napisała Pani, jaka była to prezerwatywa, w związku z tym pozwolę sobie na uwagę, że lateksowych...

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.