Dziedziczenie depresji – czy depresję można przekazać w genach?

2016-08-19 10:30 Aleksandra Urbaniak

Czy depresja jest dziedziczna? Przeprowadzone dotąd badania sugerują, że nie. Można odziedziczyć jedynie skłonność do depresji – oznacza to, że u dzieci osób chorych na zaburzenia depresyjne istnieje większe ryzyko rozwoju tej choroby (o ok. 15-30% w porównaniu do dzieci zdrowych rodziców).

Dziedziczenie depresji to kwestia, która była poddawana wielokrotnym badaniom. Jak dotąd żadne z nich nie potwierdziły, aby zaburzenia depresyjne miały należeć do chorób dziedzicznych. Geny co prawda są jednym z czynników wpływających na rozwój tej choroby, ale nie mają charakteru determinującego.

Czynniki wpływające na rozwój depresji

Obecnie wśród psychologów i psychiatrów dominuje przekonanie o biopsychospołecznych uwarunkowaniach depresji. Oznacza to, że na jej wystąpienie mają wpływ trzy rodzaje czynników:

  • biologiczne – dotyczą przekazywania genów i nieprawidłowości w obrębie neuroprzekaźników;
  • psychologiczne – dotyczą konstrukcji psychicznej danej osoby, np. jej reakcji na stres, sposobów budowania relacji z innymi ludźmi itp.;
  • społeczno-kulturowe – obejmują czynniki zewnętrzne, np. problemy materialne, zawodowe, zagrożenie patologią, przemocą, szkodliwe wzorce rodzinne.

Geny są więc tylko jedną z wielu przyczyn rozwoju zaburzeń afektywnych jednobiegunowych, choć trudno ocenić, w jakim stopniu mają wpływ na powstanie choroby. Na pewno nie przesądzają w 100%, że dziecko osoby chorej też będzie miało depresję.

Rola czynników dziedzicznych w występowaniu depresji

Bycie spokrewnionym z osobą chorą na depresję w żadnym wypadku nie oznacza automatycznego zachorowania na tę przypadłość w późniejszym wieku. Jedyne, co można stwierdzić, to zwiększoną podatność na zaburzenia depresyjne u krewnych pierwszego stopnia – prawdopodobieństwo wystąpienia u nich depresji jest o 15-30% wyższe niż w przypadku dzieci zdrowych rodziców.

Obciążenie genetyczne wpływa także na wiek, w którym pojawiają się pierwsze symptomy choroby – zauważono, że u osób, które mają krewnych z depresją, objawy schorzenia występują w młodszym wieku niż u tych osób, które nie miały w rodzinie przypadków depresji. Ponadto, im niższy wiek rodziców dotkniętych chorobą, tym istnieje większe ryzyko rozwoju zaburzeń afektywnych jednobiegunowych u ich dzieci.

Dziedziczenie depresji u rodzeństwa

Badania na bliźniętach jednojajowych wykazały, że jeśli jedno z nich zachoruje na depresję, u drugiego prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby wynosi między 22 a 67%. W przypadku bliźniąt dwujajowych ryzyko jest mniejsze – waha się od 0 do 45%.

Co istotne, nawet jeśli bliźniaki zostały zaraz po urodzeniu rozdzielone i wychowywały się w innych rodzinach, oba zachowały taki sam stopień podatności na depresję.

Dziedziczenie depresji po rodzicach – nie zawsze winne są geny

Choć skłonność do depresji u tych dzieci, których rodzice chorowali na zaburzenia nastroju jest większa, to nie musi ona wynikać tylko z genów. Duży wpływ na wystąpienie choroby ma także sposób wychowywania dzieci oraz wzorce postępowania, jakie przekazują im rodzice. Jeśli zmagają się oni z depresją, to ich zdolności wychowawcze są w pewien sposób upośledzone – nie są oni w stanie okazać potomstwu wystarczająco dużo ciepła i objąć go należytą opieką. Stąd także może wynikać zwiększone ryzyko rozwoju depresji u ich dzieci.

To ci się przyda

Traumatyczne przeżycia a dziedziczenie depresji

Podstawowym czynnikiem wywołującym depresję są sytuacje zagrożenia, które powodują silną reakcję stresową. Jednak w takim przypadku ryzyko przekazania choroby na potomstwo nie powinno występować – bo depresja spowodowana jest czynnikami zewnętrznymi, a nie biologicznymi. Okazuje się, że jest inaczej.

Naukowcy z uniwersytetu w Tel Avivie zaobserwowali, że u szczurów stres środowiskowy przyczynia się do powstania określonych zmian genetycznych. Te same zmiany ujawniały się u ich potomstwa oraz w kolejnych pokoleniach, nawet po zlikwidowaniu czynników stresowych. Na tej podstawie badacze doszli do wniosku, że silne reakcje emocjonalne pozostawiają w genach żywych organizmów trwały ślad, który te przekazują dalszym pokoleniom.

Podobnie może być u ludzi – dziedziczenie zmian w DNA wywołanych sytuacją zagrożenia może skutkować większą podatnością na depresję i stany lękowe. Mechanizm ten tłumaczy, dlaczego u potomków osób ocalałych z Holocaustu obserwuje się niższy poziom kortyzolu – hormonu stresu. Objaw ten jest charakterystyczny dla zespołu stresu pourazowego, który może powstać między innymi na skutek traumatycznych przeżyć.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020
KOMENTARZE