Rabdomioliza - przyczyny, objawy i leczenie

2015-05-07 8:03 Monika Majewska

Rabdomioliza to zespół objawów, które pojawiają się po uszkodzeniu mięśni. Rabdomioliza może wystąpić m.in. u osób przyjmujących niektóre leki - zwłaszcza statyny, a także po intensywnym wysiłku fizycznym, np. po maratonie. Nieleczony rozpad mięśni może doprowadzić nawet do niewydolności nerek. Jakie są przyczyny i objawy rabdomiolizy? Na czym polega leczenie?

Rabdomioliza (rozpad mięśni) to zespół objawów spowodowanych uszkodzeniem mięśni poprzecznie prążkowanych. W wyniku uszkodzenia składniki komórek mięśniowych - w tym mioglobiny, enzymy i inne substancje potencjalnie toksyczne dla różnych narządów - przedostają się do krwiobiegu. W konsekwencji może dojść do wielu poważnych powikłań, z których za najpoważniejsze uznaje się uszkodzenie nerek.

Rabdomioliza - przyczyny

  • ostre miopatie (choroby mięśni)
  • zewnętrzne uszkodzenia mechaniczne (np. u ofiar wypadków samochodowych)
  • zewnętrzne uszkodzenia termiczne (np. rozległe oparzenia)
  • ekstremalny wysiłek fizyczny - powysiłkowa rabdomioliza zwykle występuje u sportowców (np. maratończycy) i osób poddawanych intensywnym treningom (żołnierze, kulturyści), choć może się pojawić także u osób rozpoczynających ostry trening (np. siłownia) po okresie przerwy, u początkujących kulturystów lub u osób podejmujących intensywne ćwiczenia np. po infekcjach wirusowych
  • ostre niedokrwienie dużych grup mięśniowych (np. w przypadkach rozległych operacji)
  • przyjmowanie leków (statyny, fibraty, salicylany)
  • zatrucie alkoholem lub zatrucie tlenkiem węgla
  • stan padaczkowy lub częste napady drgawek na innym podłożu
  • porażenie prądem
  • niektóre zakażenia wirusowe i bakteryjne - głównie w przebiegu posocznicy (sepsa)
  • zaburzenia elektrolitowe, szczególnie hipokaliemia (niedobór potasu) i hipofosfatemia (niedobór fosforu)
  • jad niektórych węży

Rabdomioliza - objawy

  • osłabienie siły mięśniowej
Dla rabdomiolizy charakterystyczne jest brunatne zabarwienie moczu, przypominające słabą kawę

  • obrzęk mięśni
  • łagodne zwiększenie napięcia mięśniowego
  • kurcze mięśni
  • ból mięśniowy (mialgia) w spoczynku – najczęściej okolicy lędźwiowej oraz w proksymalnych (początkowych) fragmentach kończyn

Objawom mięśniowym często towarzyszą gorączka i objawy paragrypowe. Poza tym nasilone uszkodzenie mięśni może wywoływać drgawki i zaburzenia świadomości.

Ważne

Rabdomioliza - groźne powikłania

Rozpad komórek mięśniowych powoduje uwolnienie do krwiobiegu substancji potencjalnie toksycznych. W konsekwencji może dojść do groźnych powikłań - hiperkaliemii, zaburzeń rytmu serca lub wystąpienia cech rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego (DIC). Jednak najcięższym powikłaniem rebdomiolizy jest ostra niewydolność nerek. W czasie uszkodzenia mięśni z ich komórek zostaje uwolniona mioglobina, która prawidłowo jest filtrowana w kłębuszkach nerkowych, przechodząc do kanalików nerkowych. Jednak kanaliki nerkowe nie są w stanie filtrować i wydalać ich, kiedy mioglobina występuje w nadmiernych ilościach. Wówczas nadmiar mioglobiny tworzy w kanalikach nerkowych konglomeraty, doprowadzając do ich zwężenia i martwicy. Dodatkowo powoduje obkurczanie naczyń nerkowych i wykazuje miejscowe działanie toksyczne. Konsekwencją tego procesu jest niewydolność nerek. Szacuje się, że w razie niewłaściwego leczenia dochodzi do niej u 40 proc. chorych.

Rabdomioliza - diagnoza

Przy podejrzeniu rabdiomiolizy wykonuje się szereg badań krwi. Obserwuje się wówczas podwyższony poziom enzymów mięśniowych - CK, czyli kinazy kreatynowej (ponad 10 000 U/L), AST, czyli aminotransferazy asparaginianowej i LDH, czyli dehydrogenaza mleczanowej,  a także wzrost stężenia mocznika i kreatyniny.

Rabdomioliza - leczenie

Leczenie jest zależne od przyczyny. Na przykład, jeśli za rozpad mięśni odpowiadają leki, należy je odstawić. Ponadto podaje się pozajelitowo płyny (jednak przy rozwinięciu się niewydolności nerek jest to przeciwwskazane) i mannitol, który zwiększa przepływ krwi przez nerki oraz zmniejsza obrzęk śródmiąższowy w obrąbie uszkodzonych tkanek.

W niektórych ciężkich przypadkach rabdomiolizy konieczne jest leczenie nerkozastępcze, czyli dializoterapia.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE