Spis treści
Monocytoza to stan, gdy obserwujemy w morfologii wzrost poziomu monocytów w morfologii krwi obwodowej. Monocyty stanowią około 3-8 % całej populacji leukocytów krwi obwodowej i są największymi komórkami z tego rodzaju. Monocyty po dojrzewaniu trafiają do tkanek i wtedy przekształcają się w makrofagi.
Niektóre z monocytów mają właściwości komórek macierzystych, to znaczy, że mogą różnicować się w inne rodzaje komórek.
Monocyty powstają głównie w szpiku kostnym. Ze szpiku kostnego trafiają do krwi obwodowej, gdzie przebywają przez kilka dni, skąd mają zdolność do przedostawania się do miejsc w organizmie objętych stanem zapalnym.
Monocyty produkują różne związki wchodzące w skład układu odpornościowego, takie jak interferon, leukotrieny czy interleukiny.
Czym jednak może skutkować nadmiar monocytów we krwi obwodowej i jakie są tego przyczyny?
Monocytoza: przyczyny
Przyczyny monocytozy można z grubsza podzielić na łagodne i poważne.
W związku z tym, że monocyty pełnią istotną rolę w układzie odpornościowym i są fagocytami, czyli komórkami które mają zdolność oczyszczania krwi między innymi z bakterii, ich produkcja będzie zwiększona w różnych infekcjach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych czy zakażeniach pierwotniakami, a także w fazie zdrowienia, która następuje bezpośrednio po tych zakażeniach, gdy organizm intensywnie zwiększa produkcję monocytów, które zostały "zużyte" podczas choroby.
Monocytoza występuje także w takich stanach jak:
- choroby autoimmunologiczne, na przykład toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby zapalne jelit
- choroby hematologiczne: chłoniak Hodgkina, ostra i przewlekła białaczka mielomonocytowa, nowotwory mieloproliferacyjne, szpiczak plazmocytowy, makroglobulinemia Waldenströma, niedokrwistość hemolityczna, pierwotna małopłytkowość immunologiczna
- sarkoidoza
- stan po splenektomii (usunięciu śledziony)
- choroby spichrzeniowe
- stan po steroidoterapii
- marskość wątroby
- regeneracja szpiku po radioterapii lub chemioterapii
- stosowanie rekombinowanych ludzkich czynników wzrostu
- ciąża
Monocytoza często pojawia się po przebytych już chorobach zakaźnych, w czasie gdy dochodzi do intensywnej odnowy leukocytów po infekcji.
Monocytoza: diagnostyka
Jak wiadomo, monocyty to komórki krwi obwodowej, więc ich ilość można określić przy pomocy badania morfologicznego krwi, a dokładniej rozmazu. Najczęściej wykonuje się rozmazy automatyczne, przy użyciu maszyn, co jest najszybszą metodą.
Rozmaz krwi: normy i interpretacja
Monocyty (MONO) - rola, norma, nadmiar i niedobór
Czasami jednak rozmazy automatyczne mogą nas wprowadzić w błąd, ponieważ monocyty mogą być mylone przez maszynę z neutrofilami, co będzie skutkowało błędnym rozpoznaniem monocytozy.
W takich wypadkach należy wynik skonfrontować z rozmazem ręcznym. Badanie to jednak wymaga ogromnego doświadczenia i wprawy.
Czy monocytoza jest groźna?
Każde odchylenie w badaniach laboratoryjnych może budzić nasz niepokój. Należy jednak pamiętać o tym, że czasem nieprawidłowy wynik morfologii wynika z błędu, który został popełniony w trakcie diagnostyki, dlatego, gdy stwierdzimy monocytozę to w pierwszej kolejności należy powtórzyć badanie.
Zawsze musimy brać pod uwagę całościowy obraz pacjenta, to znaczy, jeśli nawet potwierdzimy monocytozę w kolejnych badaniach, a nasz pacjent nie prezentuje żadnych objawów klinicznych i czuje się dobrze, nie musimy się tym martwić.
Najważniejsze to pamiętać o tym, że nie leczymy wyników, a pacjenta.
Natomiast, jeśli oprócz stwierdzonej monocytozy zaniepokoi nas coś w badaniu podmiotowym lub przedmiotowym diagnostykę należy poszerzyć oraz skierować chorego do odpowiedniego specjalisty.
Jak widać bardzo ważne w procesie diagnostycznym monocytozy jest zebranie szczegółowego i rzetelnego wywiadu z pacjentem.
Przyczyn monocytozy może być wiele, zawsze jednak w pierwszej kolejności musimy wykluczyć przyczyny najczęstsze, a zarazem najbardziej "nieszkodliwe".
Dopiero w drugiej kolejności myślimy o poważniejszych przyczynach monocytozy.
Wszyscy zawsze najbardziej obawiają się choroby nowotworowej, w przypadku monocytozy myślimy głównie o przewlekłej białaczce mielomonocytowej.
W tej chorobie mamy do czynienia z przewlekłą monocytozą utrzymującą się powyżej trzech miesięcy, podczas gdy zostały wykluczone inne możliwe przyczyny monocytozy.
Oprócz tego możemy obserwować neutropenię lub neutrofilię, niedokrwistość, czasem małopłytkowość, odchylenia w badaniach szpiku kostnego i badaniach cytogenetycznych i molekularnych, a także stwierdzenie obecności płynów w jamach ciała.
Na pierwszy plan wysuwają się jednak objawy kliniczne, takie jak:
- osłabienie
- utrata masy ciała
- stany podgorączkowe
- poty nocne
- tachykardia
- większa skłonność do zakażeń i przedłużonych krwawień
- zmiany skórne
- powiększone węzły chłonne
- powiększona wątroba
- powiększona śledziona
Jak więc widzimy, zawsze w ocenie pacjenta należy brać pod uwagę całościowy obraz kliniczny, ponieważ jednorazowe odchylenie w badaniach laboratoryjnych jeszcze o niczym nie świadczy.
Porady eksperta
