- Steatorea objawia się jasnym, mazistym kałem o intensywnym zapachu, który często unosi się na wodzie
- Najczęstsze przyczyny to niewydolność trzustki, choroby wątroby, celiakia oraz stany zapalne układu pokarmowego
- Pilnej pomocy wymagają sytuacje, gdy tłustym wypróżnieniom towarzyszy żółtaczka lub krew w stolcu
- Diagnostyka opiera się na badaniu poziomu elastazy oraz trwającej 3 dni zbiórce stolca
Steatorea, czyli tłusty stolec. Jak ją rozpoznać?
Jeśli stolec zmienił wygląd i stał się wyjątkowo trudny do spłukania, przyczyną może być steatorea. To medyczne określenie na nadmiar tłuszczu w kale, który pojawia się, gdy organizm nie wchłania tłuszczu prawidłowo. Jak opisuje to Merck Manual, stolec bywa wtedy jasny, miękki i ma intensywny, nieprzyjemny zapach.
W steatorei stolec często unosi się na powierzchni wody albo przykleja do ścianek muszli klozetowej. Może też zostawiać tłuste plamy, których nie usuwa zwykłe spłukanie. Jeśli taki obraz stolca powtarza się regularnie, to sygnał, że trawienie nie przebiega prawidłowo.
Przyczyny tłustego stolca. Dlaczego organizm nie wchłania tłuszczu?
Tłusty stolec nie jest chorobą samą w sobie, tylko objawem. Najczęściej wiąże się z problemami narządów, które odpowiadają za trawienie tłuszczów i produkcję żółci, czyli z trzustką, wątrobą lub jelitami. Cleveland Clinic wymienia m.in. takie przyczyny:
- niewydolność trzustki spowodowana np. przewlekłym zapaleniem lub kamicą żółciową
- nadużywanie alkoholu, które niszczy tkankę trzustki
- choroby wątroby, w tym marskość lub problemy z drogami żółciowymi
- celiakia, czyli nietolerancja glutenu prowadząca do uszkodzenia jelit
- choroba Crohna lub inne stany zapalne układu pokarmowego
- przerost bakterii w jelicie cienkim, znany jako SIBO
W tych sytuacjach tłuszcze nie są prawidłowo trawione i wchłaniane, tylko przechodzą przez przewód pokarmowy i trafiają do stolca. Skutkiem mogą być niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli A, D, E i K.
Tłusty stolec i objawy alarmowe. Kiedy pilnie do lekarza?
Jeśli tłustemu stolcowi towarzyszą inne niepokojące objawy, nie warto zwlekać z wizytą u lekarza. Zwróć uwagę na nagłą utratę masy ciała, ból brzucha po posiłkach i uporczywe wzdęcia. Mayo Clinic wskazuje też objawy alarmowe, które wymagają pilnej konsultacji.
Pilnie szukaj pomocy, jeśli stolec jest jaskrawoczerwony albo czarny i smolisty. Taki wygląd może oznaczać krew w przewodzie pokarmowym, a to wymaga szybkiej oceny lekarskiej. Niepokojąca jest też żółtaczka (zażółcenie skóry i białek oczu), która przy steatorei może sugerować problem z wątrobą lub drogami żółciowymi.
Badania na steatoreę. Jak diagnozuje się zaburzenia trawienia tłuszczów?
W diagnostyce steatorei lekarz ocenia zawartość tłuszczu w stolcu. Często zaczyna się od badania jakościowego, w którym próbkę barwi się odpowiednimi odczynnikami, aby szybko potwierdzić problem. NCBI Bookshelf opisuje, że za najdokładniejszą metodę uznaje się dobową zbiórkę stolca.
Takie badanie trwa 72 godziny, a w tym czasie pacjent ma spożywać po 100 g tłuszczu dziennie. Dzięki temu można obliczyć, ile tłuszczu jest wydalane z kałem. Norma to 2 do 7 g na dobę, a wynik powyżej 21 g w ciągu 3 dni potwierdza steatoreę. Pomocne bywa też oznaczenie elastazy w kale, które ocenia, czy trzustka wydziela wystarczającą ilość enzymów trawiennych.
Steatorea a NFZ. Jak zacząć diagnostykę w POZ i dostać skierowanie?
Jeśli podejrzewasz zaburzenia wchłaniania tłuszczów, zacznij od wizyty u lekarza rodzinnego w POZ. Lekarz zbierze wywiad i w razie potrzeby wystawi skierowanie na podstawowe badania oraz do specjalisty, najczęściej gastrologa. Zasady NFZ przewidują, że do bezpłatnej wizyty u specjalisty i części badań potrzebne jest skierowanie.
Po rejestracji w poradni specjalistycznej masz 14 dni roboczych na dostarczenie oryginału skierowania, inaczej możesz zostać skreślony z listy oczekujących. Specjalista zdecyduje o kolejnych badaniach, na przykład o zbiórce stolca lub USG jamy brzusznej. Nie bagatelizuj objawu: tłusty stolec może oznaczać zaburzenia wchłaniania i wymaga diagnostyki, a nie wyłącznie samodzielnych zmian diety.
7
Źródła:
