Nie tylko biegunka i ból brzucha. Celiakia u dorosłych często zaczyna się od innych objawów

Przewlekłe zmęczenie, nawracające afty, swędząca wysypka czy problemy z koncentracją rzadko kojarzą się z celiakią. Tymczasem objawy celiakii u dorosłych często wykraczają poza układ pokarmowy. Wczesne rozpoznanie i właściwa diagnostyka celiakii pozwalają ograniczyć ryzyko poważnych powikłań.

Kobieta trzyma się za głowę przy kromce chleba. O nietypowych objawach celiakii przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: Zdjęcie poglądowe/ Wygenerowane przez AI Zmęczona kobieta siedząca przy stole w kuchni
  • Przewlekła biegunka, wzdęcia i stolce tłuszczowe to najczęstsze objawy celiakii ze strony układu pokarmowego
  • Według danych Akademii NFZ celiakia może dotyczyć około 1 proc. populacji w Polsce
  • Choroba Duhringa może dawać swędzącą wysypkę, często na łokciach i kolanach, a u części osób także problemy w jamie ustnej, w tym uszkodzenia szkliwa
  • Nieleczona celiakia może prowadzić do anemii, problemów z płodnością i tak zwanej mgły mózgowej
  • Przed badaniami z krwi nie odstawiaj glutenu, bo wyniki mogą wyjść fałszywie ujemne

Celiakia u dorosłych: co to jest i jakie daje objawy ze strony brzucha

Celiakia to choroba autoimmunologiczna, w której organizm reaguje nieprawidłowo na gluten, białko obecne w pszenicy, życie i jęczmieniu. Kontakt z glutenem uszkadza kosmki jelitowe, przez co jelita gorzej wchłaniają składniki odżywcze. Według danych Akademii NFZ celiakia może dotyczyć około 1 proc. populacji w Polsce.

U dorosłych najczęstszym objawem ze strony układu pokarmowego jest przewlekła biegunka. Bywa mylona z niestrawnością albo zespołem jelita drażliwego, co może opóźniać diagnozę. Jak podaje American Family Physician, inne częste dolegliwości to:

  • uporczywe wzdęcia
  • częste zaparcia
  • nawracającą chorobę refluksową przełyku (GERD)
  • naprzemienne zmiany rytmu wypróżnień
  • stolce tłuszczowe o nieprzyjemnym zapachu.
Gadaj Zdrów: Celiakia

Nietypowe objawy celiakii u dorosłych: dlaczego łatwo ją przeoczyć

U wielu dorosłych nie ma typowych dolegliwości ze strony żołądka i jelit, dlatego celiakia bywa przeoczana. Zamiast bólu brzucha pojawiają się objawy, które na pierwszy rzut oka nie kojarzą się z jelitami. American Family Physician opisuje, że u dorosłych częste są tak zwane objawy pozajelitowe.

Ciągłe osłabienie może wynikać z anemii z niedoboru żelaza, bo uszkodzone jelita gorzej wchłaniają ten pierwiastek. U części chorych pojawia się też przedwczesna osteoporoza, czyli obniżona gęstość kości i większa skłonność do złamań. Zdarza się również podwyższony poziom enzymów wątrobowych w badaniach krwi, mimo braku rozpoznanej choroby wątroby.

Choroba Duhringa i celiakia: objawy skórne oraz zmiany w jamie ustnej

U części osób celiakia może objawiać się przede wszystkim na skórze. Charakterystycznym przykładem jest dermatitis herpetiformis, czyli choroba Duhringa. MedlinePlus Medical Encyclopedia opisuje ją jako przewlekłą, bardzo swędzącą wysypkę, zwykle pojawiającą się po 40. roku życia. Zmiany mają postać grudek i pęcherzyków i często występują symetrycznie po obu stronach ciała.

Zmiany skórne najczęściej pojawiają się na łokciach, kolanach, plecach i pośladkach, dlatego bywają mylone z egzemą. Celiakia może też wiązać się z problemami w jamie ustnej, w tym z uszkodzeniami szkliwa. Zgodnie z wytycznymi European Society for the Study of Coeliac Disease (ESsCD) u dorosłych często obserwuje się:

  • nawracające i bolesne afty
  • uszkodzenia szkliwa zębowego
  • widoczne odbarwienia na zębach (hipomineralizacja)
  • przewlekłe uczucie suchości w ustach.

Celiakia a płodność i psychika: możliwe konsekwencje u dorosłych

Nieleczona celiakia może wpływać na gospodarkę hormonalną i układ nerwowy, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. ESsCD wskazuje, że u kobiet może wiązać się z późnym wystąpieniem pierwszej miesiączki lub przedwczesną menopauzą. Niepokojące są też niewyjaśniona niepłodność i nawracające poronienia, które mogą wynikać z niedożywienia organizmu.

Objawy mogą dotyczyć także samopoczucia psychicznego i sprawności umysłowej. Osoby z celiakią opisują mgłę mózgową, trudności z koncentracją i przewlekłe zmęczenie. Rzadziej pojawiają się objawy neurologiczne, na przykład ataksja, czyli problemy z koordynacją ruchową i utrzymaniem równowagi, albo niewyjaśnione napady padaczkowe.

Podejrzenie celiakii: co zrobić przed badaniami i wizytą u lekarza

Jeśli masz objawy sugerujące celiakię, nie przechodź na dietę bezglutenową przed badaniami. Po odstawieniu glutenu kosmki jelitowe mogą zacząć się regenerować, a poziom przeciwciał we krwi spada. Wtedy wyniki mogą wyjść fałszywie ujemne i utrudnić postawienie diagnozy.

Skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub gastrologiem, opisz objawy i poproś o skierowanie na badania serologiczne z krwi. Celiakia to choroba przewlekła i dieta bezglutenowa jest jej podstawą, ale wczesne rozpoznanie pomaga uniknąć powikłań. Po wdrożeniu leczenia wiele osób odczuwa poprawę i stopniowy powrót sił.

5 chorób, które rozwijają się przez wiele lat! Możesz z nimi żyć, nie mając o tym pojęcia GALERIA

Źródła: