- Przewlekła choroba nerek dotyka ponad cztery miliony Polaków, jednak trafną diagnozę słyszy zaledwie pięć procent chorych
- Spadek szacunkowego wskaźnika filtracji kłębuszkowej eGFR poniżej 15 oznacza całkowitą niewydolność nerek wymagającą pilnej interwencji medycznej
- Z powodu zbyt późnego wykrycia chorób układu moczowego każdego roku przedwcześnie umiera blisko osiemdziesiąt tysięcy Polaków
Skąd bierze się kreatynina we krwi i jaką pełni funkcję?
Kreatynina jest naturalnym produktem przemiany materii, który powstaje każdego dnia w wyniku pracy twoich mięśni. Związek ten trafia prosto do krwiobiegu, a stamtąd wędruje do nerek, które działają jak niezwykle wydajny filtr. Zdrowe nerki sprawnie wychwytują kreatyninę z krwi i bez problemu wydalają ją z organizmu wraz z moczem.
W organizmie każdego człowieka około dwa procent zapasów kreatyny w mięśniach ulega ciągłej i nieodwracalnej przemianie w kreatyninę. Jest to całkowicie naturalny proces, dlatego stężenie kreatyniny we krwi to idealny wskaźnik do oceny pracy układu moczowego. Jeśli twoje nerki zaczynają pracować gorzej, poziom tego związku we krwi błyskawicznie rośnie, co pozwala lekarzowi szybko wdrożyć odpowiednie działania.
Kiedy lekarz zleca badanie nerek? Zwróć uwagę na te objawy
Lekarz skieruje cię na pobranie krwi z oznaczeniem poziomu kreatyniny, jeśli zauważy u ciebie sygnały sugerujące rozwój choroby nerek. Do najczęstszych dolegliwości, które stanowią pilny powód do wizyty w przychodni, należą:
- obrzęki dłoni, stóp oraz opuchlizna powiek
- przewlekłe zmęczenie i znaczne problemy ze snem
- zwiększona lub zmniejszona potrzeba oddawania moczu
- krew w moczu lub mocz silnie pieniący się
- uporczywe skurcze mięśni oraz swędzenie i suchość skóry
Jeśli dostrzegasz u siebie chociaż część z wymienionych problemów, natychmiast poproś lekarza o skierowanie na badania krwi. Szybkie wykrycie nieprawidłowości ułatwi ci powrót do zdrowia i skutecznie zapobiegnie trwałemu uszkodzeniu narządów. Pamiętaj, że wczesne leczenie pod okiem specjalisty daje zawsze zdecydowanie najlepsze rezultaty.
Kto jest najbardziej narażony na przewlekłą chorobę nerek?
Przewlekła choroba nerek często rozwija się latami bez żadnych widocznych objawów, dlatego badanie poziomu kreatyniny jest kluczowe w grupach podwyższonego ryzyka. Dane z polskich instytucji zdrowotnych wskazują, że na ten moment chorują ponad cztery miliony Polaków, ale trafną diagnozę słyszy zaledwie pięć procent z nich. Twój lekarz pierwszego kontaktu na pewno zleci ci diagnostykę układu moczowego, jeśli dotyczy cię którykolwiek z poniższych czynników:
- chorujesz na cukrzycę lub nadciśnienie tętnicze
- masz zdiagnozowaną otyłość lub przewlekłe choroby serca
- masz w najbliższej rodzinie osoby zmagające się z chorobami nerek
- regularnie palisz papierosy
- ukończyłeś pięćdziesiąty rok życia
Profilaktyczne kontrolowanie poziomu kreatyniny u osób z wymienionych grup to najprostszy sposób na uniknięcie poważnych powikłań zdrowotnych. Szacuje się, że co roku z powodu późnego wykrycia chorób nerek umiera przedwcześnie blisko osiemdziesiąt tysięcy Polaków. Zwykłe badanie krwi wykonane chociaż raz do roku pozwala w pełni monitorować sytuację i podjąć odpowiednie leczenie na wczesnym etapie.
Co to jest eGFR i dlaczego sama kreatynina to za mało?
Same liczby określające poziom kreatyniny we krwi nie wystarczą lekarzowi do pełnej oceny wydolności twojego układu moczowego. Aby dokładnie sprawdzić stan narządów, specjaliści używają specjalnych wzorów i wyliczają szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znany powszechnie jako eGFR. Ten ważny parametr matematyczny zawsze łączy stężenie kreatyniny z twoim wiekiem oraz płcią, ponieważ u osób starszych nerki naturalnie pracują nieco wolniej.
Otrzymany z laboratorium wynik eGFR klasyfikuje wydolność narządów do jednej z pięciu kategorii medycznych. Wynik powyżej 90 oznacza pracę całkowicie prawidłową, wartości między 60 a 89 to łagodne zmniejszenie wydolności, natomiast spadki poniżej 60 świadczą o postępującej chorobie. Gdy wskaźnik spada poniżej 15, mówimy już o całkowitej niewydolności nerek, która wymaga pilnej interwencji medycznej.
Darmowe badania nerek w Polsce. Jak uzyskać skierowanie?
W Polsce podstawowe badania oceniające funkcje układu moczowego są w pełni finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Aby sprawdzić stężenie kreatyniny we krwi, wystarczy udać się do lekarza rodzinnego w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i poprosić o skierowanie na diagnostykę. Oprócz tradycyjnego oznaczania z krwi lekarz może zlecić ci również bezpłatne badanie ogólne moczu oraz wskaźnik albuminy do kreatyniny.
Warto wiedzieć, że wskaźnik albuminy do kreatyniny w moczu jest bardzo dokładnym narzędziem dostępnym w polskich przychodniach od końca 2023 roku. Badanie to pozwala dostrzec minimalne uszkodzenia narządów znacznie wcześniej niż tradycyjne pomiary stężenia samej kreatyniny w surowicy krwi. Pamiętaj, aby na wizycie lekarskiej jasno opisać swoje dolegliwości, a specjalista z pewnością dobierze odpowiedni pakiet darmowych badań.
Lista produktów, które szkodzą nerkom GALERIA
11
Źródła:
