- Naturalny proces fizjologiczny zakłada wydalanie gazów od 10 do 20 razy w ciągu doby
- Częstym sposobem zmniejszenia wzdęć jest czasowe wykluczenie z jadłospisu produktów zawierających fruktozę oraz laktozę
- Obecność krwi w kale i niewyjaśniony spadek masy ciała wymagają bardzo pilnej konsultacji medycznej
- Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zlecić pacjentowi bezpłatne badanie kału na obecność krwi utajonej
Ile razy dziennie oddajemy gazy i skąd one się biorą?
Wydalanie gazów od 10 do 20 razy w ciągu doby jest całkowicie naturalnym procesem fizjologicznym organizmu. Za ich powstawanie odpowiadają bakterie jelitowe, które podczas trawienia produkują między innymi wodór, metan oraz dwutlenek węgla. Zwiększona ilość gazów często wynika z zaburzeń wchłaniania węglowodanów, na przykład przy niedoborze laktazy.
Nadmierne gazy mogą również pojawiać się u osób, które naturalnie posiadają inną florę bakteryjną w przewodzie pokarmowym. Czasami problemem są po prostu zaburzenia ruchliwości mięśni układu trawiennego. Jeśli zauważysz u siebie wzmożoną produkcję gazów, w pierwszej kolejności przyjrzyj się temu, co kładziesz na talerz.
Produkty wywołujące gazy. Na co uważać w codziennej diecie?
Praktycznie każda osoba jedząca duże ilości warzyw lub owoców doświadcza wzdęć w mniejszym bądź większym stopniu. Najwięcej problemów sprawiają nam jednak węglowodany, które są trudne do strawienia przez organizm. Lekarze często zalecają dokładne śledzenie reakcji układu pokarmowego na poszczególne posiłki za pomocą dzienniczka żywieniowego.
Aby zmniejszyć problem nadmiernych gazów, warto zidentyfikować i ograniczyć produkty z poniższej listy:
- rośliny strączkowe oraz kapusta
- nabiał zawierający laktozę, taki jak mleko i lody
- żywność bogata w fruktozę oraz tłuszcze
- słodziki takie jak sorbitol, ksylitol i erytrytol.
Jeśli odstawienie tych pokarmów nie przyniesie ulgi, specjalista może zalecić przejście na dietę low FODMAP na kilka tygodni.
Zmiana nawyków przy jedzeniu. Jak łatwo zredukować wzdęcia?
Sposób spożywania pokarmów ma równie duże znaczenie, co sam skład naszej diety. Połykanie nadmiaru powietrza podczas pośpiesznego jedzenia bardzo szybko prowadzi do gromadzenia się gazów w przewodzie pokarmowym. Dlatego spożywanie mniejszych, ale częstszych porcji jest znacznie lepszym rozwiązaniem dla jelit niż obfite uczty.
Eksperci zalecają wprowadzenie kilku prostych modyfikacji podczas codziennych posiłków:
- powolne przeżuwanie na siedząco zamiast jedzenia w biegu
- unikanie rozmów w trakcie przełykania pokarmu
- rezygnacja z żucia gumy i ssania twardych cukierków
- ograniczenie napojów gazowanych oraz picia przez słomkę.
Dzięki tym drobnym zmianom twój układ trawienny nie będzie dodatkowo obciążony powietrzem z zewnątrz. To z kolei bezpośrednio przełoży się na wyraźną redukcję dyskomfortu w ciągu dnia.
Kiedy nadmierne gazy jelitowe to powód do pilnego niepokoju?
Choć wzdęcia są powszechne, czasami mogą zwiastować poważne, a nawet zagrażające życiu schorzenia. Jeśli zmiana nawyków żywieniowych i leki bez recepty nie przynoszą rezultatów, musisz skonsultować się z lekarzem. Szybka diagnoza pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych przewlekłych chorób układu pokarmowego.
Konsultacja medyczna jest absolutnie konieczna, gdy gazom towarzyszą następujące dolegliwości:
- niewyjaśniony spadek masy ciała oraz całkowity brak apetytu
- obecność krwi lub śluzu w oddawanym kale
- przewlekłe zaparcia, silna biegunka lub częste wymioty
- nagła i wyraźna zmiana rytmu wypróżnień.
Pamiętaj, że natychmiastowa pomoc medyczna jest wymagana w przypadku nagłego i bardzo silnego bólu brzucha, bólu w klatce piersiowej lub wysokiej gorączki. Zignorowanie takich sygnałów może prowadzić do skrajnie niebezpiecznych powikłań zdrowotnych.
Diagnostyka chorób jelit na NFZ. Jakie badania zleci lekarz?
Diagnozowanie uciążliwych problemów jelitowych w Polsce zazwyczaj rozpoczyna się w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Lekarz pierwszego kontaktu dysponuje pulą badań finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, które pozwalają wykluczyć podstawowe schorzenia. Warto wiedzieć, że wnikliwa diagnostyka stanów zapalnych przewodu pokarmowego jest gwarantowanym świadczeniem publicznym.
W ramach podstawowej opieki zdrowotnej lekarz może zlecić następujące badania:
- ogólne badanie kału oraz test na obecność pasożytów
- badanie na krew utajoną metodą immunochemiczną
- test w kierunku antygenu Helicobacter pylori w kale
Niestety, bardzo przydatne badanie stężenia kalprotektyny w kale nie jest obecnie refundowane w standardowej opiece ambulatoryjnej. Można je wykonać bezpłatnie wyłącznie w ramach pobytu w szpitalu, co zmusza wielu chorych do opłacenia go z własnej kieszeni podczas diagnozy prywatnej.
Zobacz galerię: 4 błędy, których wątroba nie wybacza. Zagrażają życiu
4
Źródła:
- Merck Manual Consumer Version — Jonathan Gotfried, MD (Main Line Health, Bryn Mawr, PA)
- Healthline — medically reviewed by Cynthia Taylor Chavoustie, MPAS, PA-C; written by Ann Pietrangelo (“When to See a Doctor for Bloating, Pain, and Gas”, updated June 27, 2024)
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) — Institutional source (No author identified)
- Agency for Health Technology Assessment and Tariff System (AOTMiT), Poland — Institutional source; no author identified
