Praca zdalna, wielogodzinne dyżury i brak kontaktu ze słońcem mogą zwiększać ryzyko niedoboru witaminy D. Najnowszy przegląd 36 badań wykazał, że problem dotyczy nawet ponad 90 proc. pracowników ochrony zdrowia. Eksperci zwracają uwagę, że podobny schemat może dotyczyć wszystkich osób spędzających większość dnia w pomieszczeniach.
Niedobór witaminy D dotyczy osób pracujących w pomieszczeniach
Witamina D powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UVB. Gdy promienie słoneczne docierają do skóry, uruchamiają proces syntezy tego składnika. Choć ekspozycja na słońce wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu witaminy D, u wielu osób nie wystarcza do osiągnięcia optymalnych wartości. Naukowcy postanowili sprawdzić, jak praca wykonywana głównie w pomieszczeniach wpływa na ryzyko niedoboru.
W tym celu przeprowadzili przegląd zakresowy, czyli analizę wszystkich dostępnych badań dotyczących tego zagadnienia. Ostatecznie uwzględniono 36 publikacji naukowych. Pracownicy ochrony zdrowia zostali wybrani nieprzypadkowo. Ze względu na wielogodzinne dyżury, pracę zmianową i ograniczony kontakt ze światłem słonecznym stanowią grupę szczególnie narażoną na niedobory. Badacze podkreślają jednak, że podobny schemat może dotyczyć również pracowników biurowych, osób pracujących zdalnie oraz wszystkich, którzy większość dnia spędzają w zamkniętych pomieszczeniach.
Niedobór witaminy D może dotyczyć nawet 90 proc. pracowników
W analizowanych badaniach niedobór witaminy D występował u 30–90 proc. pracowników ochrony zdrowia, w zależności od regionu świata i badanej grupy. Najwyższe ryzyko dotyczyło pielęgniarek oraz osób pracujących zmianowo i nocą. Badacze wskazali kilka czynników zwiększających ryzyko niedoboru witaminy D.
Należą do nich:
- wielogodzinna praca w pomieszczeniach;
- praca zmianowa i nocna;
- brak regularnej suplementacji;
- wyższy wskaźnik masy ciała;
- płeć żeńska.
Analiza wykazała również, że niedobory częściej pojawiały się zimą, gdy dostęp do naturalnego światła słonecznego jest ograniczony. W badaniach prowadzonych podczas pandemii COVID-19 problem nasilił się jeszcze bardziej, co wiązano z większą liczbą godzin spędzanych w pomieszczeniach i rosnącym obciążeniem zawodowym.
Objawy niedoboru witaminy D mogą wpływać na zdrowie i wydajność
Celem przeglądu była nie tylko ocena skali niedoborów, ale również sprawdzenie ich wpływu na zdrowie i codzienne funkcjonowanie. W analizowanych badaniach osoby z niższym stężeniem witaminy D częściej zgłaszały dolegliwości mięśniowo-szkieletowe. Najczęściej dotyczyły one bólu dolnej części pleców, kolan i stawów skokowych. Naukowcy zaobserwowali również większą podatność na infekcje dróg oddechowych, w tym zakażenia COVID-19. Jedno z badań obejmujące ponad 10 tys. pracowników ochrony zdrowia wykazało, że osoby ze stężeniem witaminy D poniżej 20 ng/ml częściej doświadczały prezenteizmu.
Prezenteizm oznacza obecność w pracy pomimo gorszego samopoczucia i obniżonej wydajności. Osoby z niższym poziomem witaminy D częściej zgłaszały także zmęczenie i zaburzenia snu. W części analiz obserwowano zależność między niskim stężeniem witaminy D a pogorszeniem samopoczucia psychicznego, jednak związek z depresją nie osiągnął istotności statystycznej we wszystkich badaniach.
Czy wystarczy wyjść na słońce?
Eksperci podkreślają, że nawet krótki kontakt ze słońcem może wspierać syntezę witaminy D. Ekspozycja na promieniowanie słoneczne przez 10–15 minut w godzinach okołopołudniowych może zwiększać produkcję witaminy D. Skuteczność tego procesu zależy jednak od wielu czynników, między innymi pory roku, szerokości geograficznej, wieku, karnacji skóry i stosowania filtrów przeciwsłonecznych. W polskich warunkach klimatycznych synteza skórna jest najbardziej efektywna od maja do września.
Suplementacja witaminy D w Polsce
Polskie zalecenia wskazują, że większość dorosłych powinna rozważyć suplementację witaminy D od jesieni do wiosny, a osoby spędzające większość dnia w pomieszczeniach często wymagają jej przez cały rok. Dawka powinna być dostosowana do wieku, masy ciała, stylu życia i wyników badań laboratoryjnych. Eksperci zalecają oznaczenie stężenia 25(OH)D we krwi, szczególnie u osób pracujących w pomieszczeniach, wykonujących pracę zmianową lub unikających ekspozycji na słońce.
Jak zadbać o prawidłowy poziom witaminy D?
W utrzymaniu prawidłowego poziomu witaminy D mogą pomóc:
- codzienne spacery i aktywność na świeżym powietrzu;
- regularna kontrola stężenia 25(OH)D;
- odpowiednio dobrana suplementacja;
- dieta zawierająca tłuste ryby morskie, jaja i produkty wzbogacane w witaminę D;
- ograniczenie czasu spędzanego wyłącznie w zamkniętych pomieszczeniach.
