Wiek biologiczny spadł o ponad 3 lata w miesiąc. Kluczowa okazała się dieta

• Zmiana diety może wpłynąć na markery biologicznego wieku człowieka już w cztery tygodnie, co sugeruje nowe badanie.
• Naukowcy zaobserwowali przesunięcie szacunków wieku biologicznego w dół o kilka lat u osób starszych.
• Największą niespodzianką okazała się dieta bogatsza w węglowodany i uboższa w tłuszcze, która przyniosła najkorzystniejsze zmiany.

Dieta a biologiczny zegar - czy możemy go cofnąć?

Wyobraź sobie, że możesz cofnąć swój wewnętrzny zegar o kilka lat, jedząc inaczej przez zaledwie miesiąc. Brzmi jak science fiction? Najnowsze badanie naukowców z Uniwersytetu w Sydney wskazuje, że zmiana diety może rzeczywiście wpłynąć na markery wieku biologicznego. Nie chodzi tu o zmarszczki czy siwe włosy, ale o ukryty "zegar" mierzony sygnałami płynącymi z krwi, metabolizmu i układu sercowo-naczyniowego.

W eksperymencie, w którym wzięły udział osoby starsze, odnotowano zaskakujące przesunięcie szacunków ich wieku biologicznego w dół o kilka lat - i to w zaledwie cztery tygodnie. Co więcej, najbardziej intrygującym aspektem tych odkryć jest fakt, że największe zmiany zaobserwowano w grupie spożywającej więcej węglowodanów i mniej tłuszczów.

Ten wynik jest o tyle zaskakujący, że podważa powszechne przekonanie o konieczności ograniczania węglowodanów w diecie, szczególnie w kontekście zdrowia i długowieczności. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie "Aging Cell", a naukowcy podchodzą do nich z intrygującą, ale jednocześnie ostrożną odpowiedzią.

Jak przebiegało badanie nad dietą i wiekiem biologicznym?

Naukowcy z Uniwersytetu w Sydney przeanalizowali dane od 104 dorosłych osób w wieku od 65 do 75 lat, którzy wzięli udział w projekcie Nutrition for Healthy Living. Przez cztery tygodnie uczestnicy badania mieli codziennie przygotowywane i dostarczane posiłki. Nie musieli liczyć kalorii - mogli jeść tyle, ile chcieli z oferowanych im menu. Losowy przydział do grup dietetycznych zapewniał obiektywność eksperymentu.

Uczestników podzielono na cztery grupy. Dwie z nich stosowały diety zawierające zarówno produkty roślinne, jak i zwierzęce (z połową białka pochodzącego ze zwierząt). Pozostałe dwie grupy były półwegetariańskie, gdzie 70% białka pochodziło z roślin. Każdy z tych rodzajów diety został następnie podzielony na podgrupy: jedna z menu zawierała więcej tłuszczu i mniej węglowodanów, druga odwrotnie - mniej tłuszczu i więcej węglowodanów.

We wszystkich dietach białko stanowiło 14 procent całkowitej energii.

Czym jest wiek biologiczny i jak go mierzono?

Wiek chronologiczny to po prostu liczba lat, które upłynęły od urodzenia.

Natomiast wiek biologiczny odzwierciedla faktyczny stan organizmu, uwzględniając takie parametry jak:

• ciśnienie krwi,
• poziom cukru we krwi,
• stężenie cholesterolu,
• stan zapalny,
• skład ciała.

Do obliczeń wieku biologicznego naukowcy zastosowali metodę Klemery-Doubala (KDM), która łączy kliniczne pomiary związane z wiekiem w jedną wartość szacunkową.

Wykorzystano dwie wersje tej metody, uwzględniające siedem lub piętnaście różnych markerów, w tym poziom cholesterolu, glukozy, insuliny, ciśnienie krwi, obwód talii i wskaźnik masy ciała.

Niespodziewane wyniki: węglowodany lepsze od tłuszczu?

Wyniki pokazały, że dieta bogata w tłuszcze, zawierająca produkty pochodzenia zwierzęcego (która najbardziej przypominała zwykłą dietę uczestników), nie spowodowała żadnych znaczących zmian w szacunkach wieku biologicznego. Jednak w pozostałych trzech grupach odnotowano niższe szacunki wieku.

Najsilniejsze dowody na "odmłodzenie" zaobserwowano w grupie, która spożywała zarówno produkty roślinne, jak i zwierzęce, ale z mniejszą ilością tłuszczów i większą ilością węglowodanów. W zależności od zastosowanych obliczeń KDM, szacunkowy wiek biologiczny tej grupy był niższy o około 3,5 do 4,1 lat w porównaniu do grupy kontrolnej o wysokiej zawartości tłuszczu, po uwzględnieniu początkowych różnic.

Czy to prawdziwe odmłodzenie, czy tylko zmiana w pomiarach?

Mimo tak obiecujących wyników, współautor badania, Alistair Senior, podkreśla w rozmowie z ScienceAlert, że nazwanie uczestników biologicznie młodszymi byłoby pewnym nadużyciem. Diety te dały im raczej "profil biomarkerów młodszej osoby". Należy również zaznaczyć, że "wysoka zawartość węglowodanów" w badaniu nie oznaczała spożywania ciast, słodyczy czy białego pieczywa.

Węglowodany pochodziły głównie z pełnowartościowej, minimalnie przetworzonej żywności. Naukowcy ostrzegają, że ich odkrycia nie powinny być interpretowane jako zachęta do diet bogatych w rafinowane cukry lub węglowodany proste. Grupy, które odnotowały niższe szacunki wieku, spożywały również więcej błonnika, mniej tłuszczu i mniej białka zwierzęcego niż zazwyczaj.

Senior sugeruje, że spożycie tłuszczów nasyconych, które różniło dietę wszystkożerną bogatą w tłuszcz od pozostałych trzech, może wyjaśniać zaobserwowane różnice.

Ważne zastrzeżenia i przyszłość badań

Wciąż pozostaje pytanie bez odpowiedzi: czy uczestnicy rzeczywiście zaczęli się starzeć wolniej, czy ich organizmy po prostu zareagowały pozytywnie na cztery tygodnie innej diety? Pomiary wieku biologicznego mogą bowiem szybko reagować na przejściowe zmiany. Wcześniejsze badania wykazały, że stres może podnieść wiek biologiczny, a następnie obniżyć go w okresie rekonwalescencji.

Dieta może szybko wpływać na poziom cukru we krwi, cholesterolu, insuliny, stany zapalne i ciśnienie krwi. Ponieważ czynniki te wpływają na obliczenia KDM, wewnętrzny zegar mógł się przesunąć, nawet jeśli głębsza trajektoria starzenia się nie uległa zmianie. Badanie nie było w stanie rozdzielić tych możliwości. Badanie trwało zaledwie cztery tygodnie i objęło niewielką, stosunkowo zdrową grupę starszych Australijczyków.

Uczestnicy już na początku mieli młodsze niż oczekiwano profile fizjologiczne. Naukowcy nie wiedzą również, czy zaobserwowane zmiany utrzymały się po zakończeniu podawania posiłków, czy zmniejszyły ryzyko chorób związanych z wiekiem, ani czy pomogły komuś żyć dłużej. Alistair Senior podkreśla, że potrzebne są znacznie dłuższe badania, które będą monitorować ryzyko chorób związanych z wiekiem u uczestników.

Jeśli dieta daje komuś zarówno profil biomarkerów, jak i ryzyko choroby na poziomie młodszej osoby, to - jak pyta Senior - "czego właściwie jeszcze chcieć?". Mimo tych ograniczeń, odkrycia te stanowią kuszącą wskazówkę. Pozorny wiek ciała może nie być czymś stałym, ale zachowywać się jak deska rozdzielcza, reagując na zmiany w metabolizmie, stanie zapalnym i zdrowiu układu krążenia, które z kolei są wrażliwe na to, co jemy.

Cztery tygodnie kontrolowanych posiłków nie dowiodły odwrócenia procesu starzenia, ale pokazały, jak szybko sygnały organizmu związane z wiekiem reagują na zmianę w jadłospisie.