- Terapia polega na uzupełnianiu niedoborów estrogenu i progesteronu w celu łagodzenia uciążliwych dolegliwości przekwitania
- Dolegliwości układu moczowo-płciowego związane z brakiem hormonów mogą dotyczyć nawet 84 proc. wszystkich kobiet
- Przeciwwskazaniem do stosowania hormonów są między innymi niewyjaśnione krwawienia oraz przebyte nowotwory zależne od hormonów
- Konsultacja lekarska jest niezbędna, jeśli menopauza wystąpiła przed 40. rokiem życia lub pojawią się nagłe krwawienia
Na czym polega hormonalna terapia zastępcza (HTZ) i po co się ją stosuje?
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ), nazywana też MHT, to leczenie, które uzupełnia hormony spadające w czasie menopauzy. Chodzi głównie o estrogen i progesteron, których organizm zaczyna wytwarzać coraz mniej. To ten spadek odpowiada za wiele uciążliwych objawów i może utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Celem HTZ jest złagodzenie objawów przekwitania przez uzupełnienie brakujących hormonów. Jak podaje MedlinePlus, leczenie może polegać na podawaniu samego estrogenu albo estrogenu razem z progestagenem, czyli syntetycznym odpowiednikiem progesteronu. U wielu kobiet przekłada się to na wyraźną poprawę codziennego komfortu.
Rodzaje HTZ: estrogen sam czy z progestagenem i jaki schemat przyjmowania
Wybór rodzaju HTZ zależy między innymi od historii medycznej i od tego, czy macica została usunięta. Po usunięciu macicy zwykle stosuje się sam estrogen. Jeśli macica jest zachowana, do estrogenu dodaje się progestagen, aby ograniczyć ryzyko nadmiernego rozrostu błony śluzowej macicy.
Stosuje się dwa główne schematy przyjmowania HTZ: terapię cykliczną i terapię łączoną. W terapii cyklicznej estrogen przyjmuje się przez 25 dni, a progestagen dodaje w określonym momencie cyklu, co zwykle wywołuje krwawienie podobne do miesiączki. W terapii łączonej oba hormony przyjmuje się codziennie, bez przerw, a plamienia mogą pojawić się na początku; u większości kobiet krwawienia ustępują w ciągu roku.
Na jakie objawy menopauzy pomaga HTZ?
HTZ uznaje się za najskuteczniejszą metodę łagodzenia objawów naczynioruchowych, czyli uderzeń gorąca i nocnych potów. Badania opublikowane w PLoS Medicine wskazują, że leczenie zmniejsza zarówno częstotliwość, jak i nasilenie tych dolegliwości. U większości kobiet stosujących się do zaleceń poprawa jest wyraźna.
HTZ może pomóc także w dolegliwościach układu moczowo płciowego, które według danych z artykułu mogą dotyczyć nawet 84 proc. kobiet po menopauzie. Ulgę przynoszą również preparaty działające miejscowo w pochwie. Najczęściej chodzi o:
- suchość pochwy i uczucie dyskomfortu
- problemy z nietrzymaniem moczu
- bolesne stosunki płciowe
- nawracające infekcje intymne
W analizie dostępnej w PubMed Central opisano też poprawę funkcji seksualnych u części kobiet stosujących terapię hormonalną, w tym wzrost libido i łatwiejsze osiąganie satysfakcji.
Przeciwwskazania do HTZ: kiedy nie wolno stosować hormonów
HTZ nie jest rozwiązaniem dla każdej kobiety. U części pacjentek może zwiększać ryzyko poważnych problemów zdrowotnych, takich jak zakrzepy krwi, udar mózgu, zawał serca czy rak piersi. Ryzyko zależy od sytuacji zdrowotnej, stylu życia i czasu trwania terapii.
Są sytuacje, w których hormonów nie powinno się stosować. MedlinePlus wskazuje, że HTZ nie jest zalecana między innymi przy następujących problemach:
- niewyjaśnione krwawienia z pochwy
- przebyte nowotwory zależne od hormonów (np. rak piersi)
- ciężkie choroby wątroby
- przebyty w przeszłości udar lub zawał serca
- obecność zakrzepów krwi w naczyniach krwionośnych
- podejrzenie lub potwierdzona ciąża.
HTZ w Polsce: jak wygląda rozpoczęcie leczenia i badania kontrolne
Rozpoczęcie HTZ wymaga konsultacji ginekologicznej. W polskim systemie ochrony zdrowia to lekarz decyduje, czy terapia jest w danym przypadku uzasadniona i dobiera preparat oraz schemat przyjmowania. Podczas wizyty powinnaś dostać informacje o możliwych działaniach niepożądanych, aby decyzja o leczeniu była świadoma.
Pacjent.gov.pl podkreśla, że klucz do bezpiecznego stosowania hormonów to profilaktyka i regularne badania kontrolne. Badania powinny być dopasowane do wieku, a pomocny może być kalendarz badań dostępny na stronach NFZ. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:
- menopauza wystąpiła u ciebie przedwcześnie, czyli przed 40. rokiem życia
- zauważysz plamienie lub krwawienie, które wystąpiło po ponad 6 miesiącach od ostatniej miesiączki
- poczujesz jakiekolwiek inne, niepokojące zmiany w swoim organizmie
HTZ może łagodzić objawy menopauzy, ale jest też leczeniem, które wymaga regularnych kontroli i diagnostyki. Dzięki temu można na bieżąco oceniać skuteczność terapii i bezpieczeństwo jej stosowania.
6
Źródła:
