Jasnota purpurowa – właściwości lecznicze

2019-10-15 8:28 Karolina Nowak

Jasnota purpurowa (Lamium purpureum L.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej, należący do rodziny jasnotowatych  - dawniej nazywanej rodziną wargowych. Występuje ona na takich obszarach jak: Afryka Północna, niemal cała Europa oraz część Azji Zachodniej (m.in. Liban, Syria, Turcja). Rozprzestrzenia się też gdzieniegdzie poza tym obszarem, spowodowane jest to nieograniczoną możliwością przemieszczania się ludzi i zwierząt po całym świecie.

Spis treści

  1. Jasnota purpurowa i jej właściwości lecznicze
  2. Jasnota purpurowa w kuchni i w apteczce
  3. Jak i gdzie zbierać jasnotę purpurową?
  4. Jasnota purpurowa jako chwast

Jasnota purpurowa  (Lamium purpureum L.) jest rośliną pospolicie występującą na całym terenie Polski, zarówno na nizinach, jak i w niższych partiach gór. Rośnie na przydrożach, przy ogrodzeniach, na łąkach, w zaroślach, w rowach, w lasach, na miejskich trawnikach, w ogródkach - czyli praktycznie wszędzie - najchętniej na żyznych, gliniastych glebach.

Na terenach użytkowych można ją spotkać właściwie na każdym polu, zachwaszcza większość upraw. Pojawia się również na ścierniskach i w przydomowych ogrodach, jednak najczęściej wybiera stanowiska dobrze użyźnione i bogate w azot, czyli takie, które nawożone są obornikiem.

Ze względu na swoją dużą pospolitość, gatunek doczekał się kilku nazw zwyczajowych, z których najpopularniejsze to pokrzywa kwitnąca, ponieważ wykazuje podobieństwo do pokrzywy zwyczajnej i jasnota szkarłatna.

Jasnota purpurowa i jej właściwości lecznicze

Jasnota purpurowa to roślina lecznicza, zasobna w:

Obecnie bardziej jest znana jako chwast, a szkoda, bo ma dosyć szerokie działanie lecznicze.

Działanie jasnoty purpurowej na układ trawienny:

  • pobudza wydzielanie soku żołądkowego, żółci oraz soku trzustkowego
  • podnosi kwasowość soku żołądkowego, poprawiając tym samym trawienie białek
  • jest bardzo dobrym środkiem przeciwko dyspepsji (niestrawności) i niedokwaśności żołądka
  • działa również ochronnie na miąższ wątroby, wspomagając jej pracę
  • hamuje rozwój bakterii i grzybów, działając bakteriobójczo i bakteriostatycznie (pomocna jest przy zatruciach pokarmowych)

Poza tym jasnota purpurowa:

  • hamuje nadmierne krwawienia miesiączkowe i zmniejsza dolegliwości z tym związane
  • zmniejsza napięcie mięśni szkieletowych, usuwa drżenie mięśni poprzecznie prążkowanych, a tym samym pomaga np. przy bólach pleców
  • łagodzi bóle głowy, zwłaszcza te napięciowe
  • polecana jest także w bólach migrenowych
  • zmniejsza napięcie ścian naczyń krwionośnych, co obniża ciśnienia krwi
  • wykazuje działanie uspokajające

Jasnota purpurowa w kuchni i w apteczce

  • Ocet z jasnoty purpurowej

Łyżka takiego, samodzielnie wykonanego octu dodana do szklanki wody i wypita przed jedzeniem zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i tym samym wspomoże trawienie.

Ocet z jasnoty purpurowej – jak go przygotować?

  • 1/3 słoja świeżego ziela kwitnącej jasnoty, może być nawet trochę więcej, pod wpływem wody, zmniejszą one swoją objętość
  • woda
  • cukier – 4 łyżki na każdy użyty litr wody
  • kilka łyżek innego octu (np. jabłkowego)

Świeżo zebrane, kwitnące ziele jasnoty purpurowej umieść należy w dużym słoju. Rośliny zalać trzeba chłodnym syropem przygotowanym z wody i cukru w proporcjach podanych powyżej.

Do nastawu można dodać trochę gotowego już octu, może być np. jabłkowy. Nie jest to konieczne, jednak bardzo ułatwia zapoczątkowanie pożądanych procesów.

Nastaw octowy trzeba przykryć ściereczką i zabezpieczyć tak, aby do środka nie dostały się muszki i inne owady. Codziennie należy odkrywać przynajmniej raz i mieszać (co bardzo istotne) wyparzoną drewnianą łyżką.

Codzienne mieszanie trzeba kontynuować do czasu, aż ziele opadnie na dno. Wówczas należy ocet przecedzić i ponownie wlać do słoja, zabezpieczając przed muszkami. Na tym etapie już nie trzeba, a wręcz nie należy go mieszać.

Po około trzech tygodniach można zlać ocet znad osadu do butelek, zakręcić lekko i odstawić do sklarowania. Na koniec warto ocet raz jeszcze zlać znad osadu, zakręcić i odstawić w chłodne miejsce do dojrzewania.

  • Nalewka z jasnoty purpurowej

Nalewka z jasnoty purpurowej pomaga na przykład przy napięciowych bólach głowy, zwłaszcza tych na tle nerwowym.

Jak zrobić taką nalewkę?

Wziąć należy 1 część świeżego ziela jasnoty, zalać 3 częściami gorącego alkoholu 40%. Odstawić następnie na 7-14 dni. Po wytrawianiu i przefiltrowaniu nalewka z jasnoty purpurowej będzie gotowa. Należy ją zażywać 2 razy dziennie po 10-15 ml w 100 ml wody z dodatkiem miodu.

Należy jedynie pamiętać, aby gotową nalewkę przechowywać w zacienionym miejscu i w butelkach z ciemnego szkła. 

  • Napar z jasnoty purpurowej

W celu wykonania naparu, należy wziąć 1-2 łyżki ziela jasnoty na szklankę wrzątku.

Pić go można w celu złagodzenia dolegliwości menstruacyjnych, niedokwaśności, czy też w skurczach przewodu pokarmowego. Nawet dzieci mogą pić herbatkę lub napar z jasnoty purpurowej, np. z dodatkiem miodu - złagodzą one przeziębienie, zwłaszcza to przebiegające z kaszlem.

W naparach warto połączyć jasnotę purpurową z innymi ziołami. Może to być rumianek, pokrzywa, krwawnik czy seler - wzmocnią one działanie i poprawią smak napoju.

  • Jasnota purpurowa w kuchni

Ziele jasnoty purpurowej warto najpierw spróbować, aby sprawdzić, czy dość charakterystyczny zapach i smak nam w ogóle odpowiada. Jeśli zechcemy włączyć jasnotę do naszej diety, warto wiedzieć, że można ją łączyć z innymi roślinami, takimi jak:

Można je dodawać do sosów i sałatek, spożywać zarówno na surowo, jak i po ugotowaniu.

Jak i gdzie zbierać jasnotę purpurową?

Przed przystąpieniem do zbierania jasnoty, ale także i innych ziół, należy pamiętać o kilku bardzo ważnych zasadach.
Zbiorów należy dokonywać w miejscach, które nie są narażone na bezpośrednie zanieczyszczenia środowiska (z dala od dróg, fabryk, opryskiwanych upraw, wysypisk śmieci, stacji paliw, cmentarzy, itp.).

W czasie zbiorów należy baczną uwagę zwracać na wygląd ziół - jeśli mają jakiekolwiek przebarwienia, plamki, czy narośla - lepiej ich nie zrywać.

Należy pamiętać, że nie można zbierać roślin zakażonych grzybicą, ponieważ mają one w sobie szkodliwe toksyny - pomimo, że pleśń łatwo spłukać, takiego zioła nie należy spożywać, nawet po przetworzeniu.

Jeśli nie wiemy, albo nie jesteśmy pewni, jakie to zioło - nie należy ich pod żadnym pozorem zbierać. Niektóre rośliny są do siebie bardzo podobne i nietrudno o pomyłkę. A konsekwencje takiej pomyłki mogą być bardzo nieprzyjemne, a nawet niebezpieczne.

Jasnota purpurowa jako chwast

Jasnota purpurowa to chwast powszechnie znany wszystkim rolnikom. Jego szkodliwość w uprawach jest niestety dość duża. A wszystko przez to, że ta szybko rozwijająca się roślina, pobiera z podłoża duże ilości wody i składników pokarmowych, stanowiąc niestety konkurencję dla roślin użytkowych - może przyczyniać się nawet do ich usychania.

Poza tym swoimi gęsto ulistnionymi pędami może zacieniać inne, mniejsze rośliny, utrudniając ich dostęp do światła, a tym samym hamując ich wzrost i rozwój.

Problemem dla rolników jest również fakt, że jasnota purpurowa jest to gatunek, który może się bardzo szybko rozprzestrzeniać, gdyż jej nasiona są rozsiewane zarówno przez wiatr, jak i roznoszone przez mrówki, dodatkowo roślina ta odporna jest na niskie temperatury, dlatego bez problemu może zimować.

Więc z jednej strony jasnota jest rośliną bogatą w wiele związków, które korzystnie wpływają na organizm człowieka, ale z drugiej strony jest rośliną, która człowiekowi jednak trochę "przeszkadza".

Ciekawostki
  • Jasnota jest rośliną miododajną, zapylaną głównie przez pszczoły i trzmiele.
  • Nasiona jasnoty roznoszone są przez wiatr i mrówki, dlatego roślina ta bardzo szybko się rozprzestrzenia.
  • Wydziela charakterystyczny nieprzyjemny zapach, który można wykorzystać w domu, na przykład w celu np. odstraszania moli.
  • Liście jasnoty używane były kiedyś do celów kulinarnych. Spożywano je na surowo lub gotowano, co poprawiało smak i zapach potraw. Przyrządzano ją jak szpinak, dodawano do zup, a także parzono jak herbatę.
O autorze
Karolina Nowak
Karolina Nowak
Z wykształcenia technik farmaceutyczny. Aktualnie zawodowo spełnia się pracując w aptece. Empatyczna, wrażliwa i lubiąca kontakt z drugim człowiekiem. Prywatnie miłośniczka dobrej książki.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE