Selektywne zaburzenie odżywiania: przyczyny, objawy i leczenie

2015-12-01 12:14 Monika Majewska

Selektywne zaburzenie odżywiania (Selective Eating Disorder – SED) to zaburzenie psychiczne, które objawia się silnym uczuciem niechęci, a niekiedy nawet lękiem przed jedzeniem. Chory jest w stanie zjeść tylko jeden rodzaj (rzadziej dwa, trzy) pożywienia, np. frytki, a na widok reszty dostaje ataku paniki. Jakie są przyczyny i pozostałe objawy selektywnego zaburzenia odżywiania? Na czym polega jego leczenie?

Selektywne zaburzenie odżywiania (Selective Eating Disorder – SED) to zaburzenie psychiczne, którego istotą jest silne uczucie niechęci wobec jedzenia, lęk przed jedzeniem. Osoby chore są w stanie jeść tylko jedną lub co najwyżej kilka konkretnych potraw. Każda inna budzi lęk i awersję. Zaburzenie to zwykle ma początek w okresie, gdy prawidłowo rozszerza się dietę dziecka, czyli w drugiej połowie 1. roku życia, lub we wczesnym dzieciństwie (ale przed ukończeniem 6. roku życia).

Najbardziej znanymi przypadkami SED są te zdiagnozowane u 20-letniej Brytyjki – Hanny Little, która od 5. roku życia żywiła się wyłącznie frytkami, oraz jej rodaczki, teraz 20-letniej Abi Stroud, która od 10. roku życia żywi się tylko frytkami, białym chlebem i żółtym serem, w dodatku tylko określonej marki.

Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny

Selektywne zaburzenie odżywiania jest zaburzeniem psychicznym, dlatego w psychice należy szukać jego przyczyn. Jak wyjaśnia Felix Economakis, psycholog, który leczył Little – przyczyną SED może być traumatyczne przeżycie związane z jedzeniem (np. zakrztuszenie się, nasilone wymioty, silny ból gardła, intubacja itp.), najczęściej z okresu wczesnego dzieciństwa. Jednak pacjent zwykle nie pamięta tego wydarzenia. Prawdopodobnie tak jest w przypadku Litte. Z kolei domniemaną przyczyną SED u Abi Stroud jest śmierć babci, którą Brytyjka mocno przeżyła w wieku 10 lat. Stroud wyznała, że przestałam wtedy jeść cokolwiek, nie mogła niczego przełknąć. Dopiero potem przekonała się tylko do frytek, białego chleba i żółtego sera.

Inni badacze zauważyli, że tego typu zaburzenie często występuje u dzieci autystycznych. Może mieć także związek z zaburzeniami percepcji dotykowej, smakowej i węchowej, związanymi z przeczulicą lub niedoczulicą w obrębie jamy ustnej.

Selektywne zaburzenie odżywiania – objawy

Dziecko cierpiące na selektywne zaburzenie odżywiania odmawia przyjmowania pożywienia o określonym zapachu, smaku lub konsystencji. Kaprysi i zaciska usta, gdy próbuje się je nakarmić, a kiedy zje niechciany pokarm, wypluwa go. Może nawet dojść do wymiotów. Reakcje te mogą być podobne, gdy podaje się dziecku produkty o zbliżonym wyglądzie, zapachu czy też konsystencji. Dziecko może przerażać także myśl o łączeniu i mieszaniu się różnych smaków. Może nawet dojść do ataków paniki w sytuacjach, które są związane z jedzeniem. Na przykład Abi Stroud kiedyś popłakała się, gdy nauczycielka na wycieczce szkolnej zachęcała ją do zjedzenia kurczaka.

Chory nie ma jednak problemów ze spożywaniem akceptowanych przez siebie pokarmów. Najczęściej są to produkty bogate w węglowodany: pizza, chipsy, ser. Wyjątek stanowią sytuacje, w których lubiany pokarm zetknie się z tym, do którego czuje awersję. Wówczas również czuje do niego niechęć.

Choroba ma także aspekt społeczny. Dziecko może niechętnie uczestniczyć w spotkaniach towarzyskich, na których byłoby częstowane jedzeniem, a nawet mogą pojawiać się u niego objawy fobii społecznej. Jeśli zaburzenie to nie zostanie wyleczone, chory jako dorosły również może mieć problemy z otoczeniem. Osoba dotknięta selektywnym zaburzeniem odżywiania zwykle nie je ze znajomymi, bo boi się, że będzie zmuszona do spożycia czegoś innego niż toleruje. Nawet jeśli już wybierze się na przyjęcie, na którym jest jedzenie, nic nie przechodzi przez jej gardło.

Ważne

Selektywne zaburzenie odżywiania - niebezpieczne skutki

Monotonna dieta nieuchronnie doprowadzi do zaburzeń rozwoju dziecka (niedożywienia, zahamowania wzrostu) lub stanów niedoborowych (niedokrwistość, niedobory białka, witamin i mikroelementów). Może mieć także inny negatywny wpływ na zdrowie. Abi Stroud, która żywiła się tylko frytkami, białym chlebem i żółtym serem, w wieku 16 lat ważyła aż 95 kilogramów.

Selektywne zaburzenie odżywiania może doprowadzić nie tylko do niedoborów żywieniowych. Gdy dziecko odmawia spożywania pokarmów wymagających gryzienia i żucia, konsekwencją mogą być zaburzenia motoryki jamy ustnej, wady zgryzu i opóźnienia mowy.

Selektywne zaburzenie odżywiania – diagnoza

Do ustalenia rozpoznania konieczne jest stwierdzenie występowania utrwalonych problemów z odżywianiem (zwykle trwających dłużej niż 1 miesiąc).

Selektywne zaburzenie odżywiania - leczenie

Selektywne zaburzenie odżywiania zwykle ustępuje bez leczenia. Jeśli jednak dochodzi do groźnych w skutkach niedoborów żywieniowych, należy jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie. Najczęściej stosowaną formą pomocy jest terapia behawioralno-poznawcza. Na przykład u Hanny Little zastosowano hipnozę. Już po pierwszej sesji zjadła mango, a potem odważyła się sięgnąć po pizzę, która teraz jest jej nową ulubioną potrawą.

Małe dziecko z tym zaburzeniem można bez problemu nakarmić w czasie snu przez butelkę ze smoczkiem.

Źródło:

Jagielska G., Zaburzenia odżywiania u niemowląt i małych dzieci, "Przegląd Lekarski" 2009, tom 66
Daily Mail

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
mama
|

u nas corka ma dokładnie to samo menu. lekarka nie widzi problemu mowi ze to z wiekiem przejdzie. wyniki wszystkie ok. to juz drugi rok na ogorkach frytkach i suchych bulkach niedawno doszly jabłka i deser monte.

aneta
|

witam, mój syn 4 lata je obecnie: suchy chleb, bułki, kabanosy, frytki. Ale to są etapy.wcześniej smażone ziemniaki.początkowo gdy odstawiłam mleko, to próbował dużo pokarmów, ale większość wypluwał i tak do dzisiaj.

Marta
|

Witam Pani Mario. Kiedy czytam Pani post, czuję jakbym czytała o swoim dziecku. Czy można z Panią nawiązać jakiś kontakt? Np. mailowy? Pozdrawiam

Renata
|

U mojego syna też się zaczęło ok.2 roku życia-jadł tylko serek danio,pomidorowa i kaszkę ale baaardzo opornie.Przechodziłam przez mękę a on chudł w oczach w przedszkolu nie jadł NIC 8 godzin. ..pani sugerowały wypis.Pewnego dnia gdy miał 4 lata spróbował nagle,pierogów,później w wieku 5 lat chleba z serem teraz ma 10lat i je:chleb, bułki,pomidorową, rosół,krupnik czasem ogórkową czy kalafiorową ale bardzo długo je..ser,pulpety mięsne,ryż,makaron,kaszę jaglaną,ziemniaki,parówki z szynki,jajka,racuchy,naleśniki ale Ma dalej lęk -wstręt do próbowania nowych potraw

maria
|

Witam. Mam to samo. 3 latka ktory od skonczenia 1.5 roku je tylko mleko, suche bulki, frytki, czasami ogorka. Jestem zalamana . Wczesniej jadl wszystko . Stopniowo eliminyluje kolejne rzeczy. Boje sie, ze za chwile bedziemy jezdzic na kroplowki do szpitala.

ewel
|

Witam, we Francji leczy sie te przypadlosc u logopedy, ktory posiada odpowiednia do tego specjalizacje. Moze w Polsce tez warto poradzic sie logopedy.

Mama juliii
|

Czy można się z Tobą skontaktowac mam ten sam problem i dziecko to.samo je co twoje

klaha
|

witam .. Mam 3 letniego syna od 1.5 roku je tylko bulke, frytki a najwiecej pije mleka.. bedac na bilansie 2 latka lekarz stwierdzil ze to etap przejsciowy i wyrosnie z tego. do jakiego lekarza ,,zapukac" o pomoc??

anyzarg
|

mój syn ma 14 lat i od dziecka również jada tylko frytki,rosół,suche bułki oraz pizze Margarita a przede wszystkim chipsy ,w tej chwili ma niedobór wit d3 wit b12 nadwagę i cukrzycę . Nie jestem w stanie go przekonać do innych produktów, chociaż pozostali członkowie jedzą normalnie:) Nie mam pojęcia gdzie zwrocic sie o pomoc bo lekarz twierdzi ze kiedyś mu przejdzie...

Zdesperowana mama
|

Witam. Mam 4- letniego syna. Je tylko bułki suche, rosół.... I tak w kółko. Nie wiem już gdzie się zwrócić o pomoc. Do kogo udać. Proszę o pomoc