Organizm wysyła ten sygnał każdej nocy. Ignorowanie problemu grozi nagłym udarem mózgu

• Badania w warunkach domowych mogą zaniżyć wynik oceny ciężkości bezdechu o co najmniej 20 procent
• Wszczepienie stymulatora nerwu podjęzykowego potrafi zmniejszyć liczbę bezdechów u chorego nawet o 68 procent
• Nieleczony bezdech senny znacząco podnosi ryzyko rozwoju trudnego do opanowania nadciśnienia tętniczego oraz miażdżycy
• Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje dorosłym pacjentom 1890 złotych na zakup aparatu CPAP wspomagającego nocne oddychanie

Czym jest bezdech senny i dlaczego w nocy brakuje ci tchu?

Chwilowe przerwy w oddychaniu podczas snu mogą zdarzyć się każdemu i zazwyczaj nie są powodem do niepokoju. Jeśli jednak ty lub ktoś z twoich bliskich regularnie doświadczacie sytuacji, w których oddech zatrzymuje się i wielokrotnie wznawia, mówimy o schorzeniu znanym jako bezdech senny. Taki stan bezpośrednio uniemożliwia organizmowi pobranie wystarczającej ilości tlenu, co prowadzi do niebezpiecznego niedotlenienia.

W medycynie wyróżnia się dwa główne rodzaje tego schorzenia, które mają zupełnie inne podłoże:

• obturacyjny bezdech senny (OBS) – występuje, gdy górne drogi oddechowe są wielokrotnie blokowane z powodu otyłości, dużych migdałków lub wahań hormonalnych
• centralny bezdech senny – pojawia się, gdy mózg z powodu uszkodzeń lub innych chorób nie wysyła do mięśni klatki piersiowej sygnałów potrzebnych do oddychania

Zrozumienie różnicy między tymi dwoma typami schorzenia jest absolutnie kluczowe dla zaplanowania dalszego postępowania medycznego. Jeśli podejrzewasz u siebie wariant obturacyjny, w pierwszej kolejności warto przyjrzeć się swojej masie ciała oraz nawykom przed pójściem do łóżka. W przypadku podejrzenia centralnego bezdechu konieczna będzie dogłębna diagnostyka neurologiczna i kardiologiczna pod okiem odpowiednich specjalistów.

Nieleczony bezdech senny. Jakie choroby zagrażają pacjentom?

Zbagatelizowanie problemów z nocnym oddychaniem przynosi poważne konsekwencje dla codziennego funkcjonowania i mocno obciąża cały organizm. Nieleczony bezdech sprawia, że pacjent nie może się zregenerować, co wywołuje silną senność w ciągu dnia, problemy z pamięcią oraz znaczne trudności w koncentracji. Amerykański Narodowy Instytut Zdrowia ostrzega, że takie przemęczenie utrudnia podejmowanie decyzji za kierownicą, co bezpośrednio zwiększa ryzyko groźnych wypadków drogowych.

Ciągłe wznawianie oddechu wymaga od organizmu ogromnego wysiłku, co uszkadza narządy i naczynia krwionośne oraz podnosi ryzyko rozwoju chorób takich jak:

• miażdżyca i trudne do kontrolowania nadciśnienie tętnicze
• migotanie przedsionków i niewydolność serca
• zawał serca oraz udar mózgu
• cukrzyca typu 2 i zespół metaboliczny.

Świadomość tych zagrożeń powinna skłonić każdego pacjenta do natychmiastowego poszukiwania rzetelnej pomocy medycznej. Leczenie bezdechu sennego to nie tylko kwestia lepszego samopoczucia rano, ale przede wszystkim realna ochrona przed przedwczesnym zawałem czy udarem. Jeśli odczuwasz chroniczne zmęczenie mimo długiego snu, nie odkładaj wizyty u lekarza pierwszego kontaktu.

Diagnostyka zaburzeń snu. Jak lekarze rozpoznają bezdech senny?

Złotym standardem w diagnostyce obturacyjnego bezdechu sennego jest badanie polisomnograficzne, które przeprowadza się w specjalistycznym laboratorium snu. W trakcie nocnej obserwacji pacjent jest podłączony do czujników monitorujących fale mózgowe, poziom natlenienia krwi, bicie serca oraz przepływ powietrza przez nos i usta. Lekarze sprawdzają również ruchy klatki piersiowej i brzucha, co pozwala niezwykle precyzyjnie ocenić momenty zatrzymania oddechu.

Alternatywą dla pacjentów bez poważnych chorób współistniejących są domowe testy, które w komfortowych warunkach pozwalają wykryć umiarkowaną i ciężką postać schorzenia. Należy jednak pamiętać, że badania w warunkach domowych mogą zaniżyć wynik oceny ciężkości bezdechu o co najmniej 20 procent, przez co łagodne formy choroby bywają przeoczone. Jeśli domowy test nie wykaże nieprawidłowości, a uciążliwe objawy nadal cię męczą, koniecznie poproś swojego lekarza o skierowanie na pełną polisomnografię w szpitalu.

Skuteczne leczenie bezdechu. Od aparatów CPAP po zabiegi chirurgiczne

Najskuteczniejszą metodą leczenia wariantu obturacyjnego u dorosłych jest aparat CPAP, który stale pompuje powietrze do dróg oddechowych, zapobiegając ich zapadaniu się w trakcie snu. W łagodniejszych przypadkach skuteczne bywają aparaty wewnątrzustne, które wysuwają dolną szczękę do przodu, udrażniając tym samym przepływ powietrza z ominięciem przeszkód. Skrajne sytuacje wymagają interwencji chirurgicznej, na przykład wszczepienia stymulatora nerwu podjęzykowego, który potrafi zmniejszyć liczbę bezdechów aż o 68 procent w skali roku.

Farmakoterapia i sprzęt medyczny to nie wszystko, ponieważ specjaliści zdecydowanie zalecają wprowadzenie radykalnych zmian w codziennym stylu życia:

• utrata masy ciała w przypadku otyłości lub nadwagi
• dbanie o zdrowy sen trwający od 7 do 8 godzin każdej nocy
• bezwzględne unikanie alkoholu, leków uspokajających oraz opiatów przed snem
• spanie na boku przy wykorzystaniu specjalnych poduszek pozycjonujących

Utrata zbędnych kilogramów może znacząco zmniejszyć nasilenie objawów, choć sama w sobie rzadko prowadzi do całkowitego wyleczenia choroby. Terapię zawsze dobiera lekarz na podstawie wyników badań i stopnia zaawansowania niedrożności dróg oddechowych. Pamiętaj, aby regularnie weryfikować efektywność stosowanego leczenia i w razie dyskomfortu prosić o kalibrację sprzętu u specjalisty.

Refundacja aparatu CPAP. Na jakie wsparcie z NFZ mogą liczyć Polacy?

Szacuje się, że w Polsce na obturacyjny bezdech senny choruje od półtora do dwóch milionów dorosłych, jednak większość przypadków wciąż pozostaje niezdiagnozowana. Narodowy Fundusz Zdrowia wychodzi naprzeciw potrzebom pacjentów, refundując do 90 procent najniższej ceny zakupu sprzętu wspomagającego oddychanie w nocy. Sama refundacja aparatu CPAP dla osoby dorosłej wynosi 1890 złotych, natomiast w przypadku dzieci poniżej osiemnastego roku życia limit ten wzrasta do 2100 złotych.

Jeśli koszt wybranego urządzenia medycznego przekracza ustawowy limit, pacjent musi dopłacić z własnej kieszeni jedynie różnicę w cenie. Państwo pokrywa również koszty wymiany specjalistycznej maski, przeznaczając na ten cel 200 złotych co sześć miesięcy, a sam aparat można wymieniać raz na pięć lat. Aby skorzystać z tego dofinansowania, powinieneś umówić się na wizytę do lekarza pulmonologa, który oficjalnie wystawi wniosek o wsparcie finansowe na zakup sprzętu.

Zobacz galerię: 7 sposobów na to, by nie chorować i żyć jak najdłużej

Źródła:

• National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), National Institutes of Health (NIH)
• NHLBI (National Heart, Lung, and Blood Institute), NIH: "Sleep Apnea - Living With"
• NCBI Bookshelf (StatPearls): "Obstructive Sleep Apnea"
• Lek w Polsce: "Obturacyjny bezdech senny – czynniki ryzyka i leczenie aparatem CPAP"