Witamina C kojarzy się głównie z odpornością, ale nowe badanie pokazuje jej możliwy związek z kondycją mózgu u osób starszych. U seniorów z niższym poziomem tej witaminy we krwi częściej obserwowano zmiany łączone ze słabszymi funkcjami poznawczymi.
Niski poziom witaminy C a mózg. Badanie objęło około 2 tys. seniorów
Witamina C jest zwykle wymieniana przy infekcjach, odporności i diecie bogatej w owoce oraz warzywa. Coraz więcej uwagi poświęca się jednak także jej możliwemu znaczeniu dla mózgu, zwłaszcza u osób starszych. W badaniu opublikowanym w „PLOS One” sprawdzono dane około 2 tys. dorosłych Japończyków w wieku co najmniej 65 lat. Uczestnicy mieli wykonany rezonans magnetyczny, który pozwalał ocenić m.in. strukturę mózgu, objętość istoty szarej, istoty białej i całkowitą objętość mózgu. Badacze analizowali też działanie sieci spoczynkowej mózgu, czyli układu obszarów zaangażowanych w procesy związane z pamięcią, myśleniem o sobie i wewnętrzną aktywnością umysłową. Wyniki porównano z poziomem witaminy C oznaczonym w próbkach krwi. Osoby z niższym poziomem witaminy C częściej miały słabszą łączność w tej sieci oraz mniejszą ilość istoty szarej. To ważne, bo istota szara uczestniczy w pamięci, podejmowaniu decyzji i wielu codziennych funkcjach poznawczych. „Zmniejszona ilość istoty szarej i słabsza łączność sieci spoczynkowej są ściśle związane ze spadkiem funkcji poznawczych związanym z wiekiem i są wczesnymi oznakami takich chorób jak choroba Alzheimera” - wyjaśnia Tomohiro Shintaku, lekarz i autor badania.
Witamina C a pamięć. Związek utrzymał się po uwzględnieniu wieku i chorób
Wyniki były widoczne także po uwzględnieniu czynników, które mogłyby wpływać na kondycję mózgu, takich jak wiek, poziom wykształcenia, styl życia, cukrzyca i nadciśnienie. To nie oznacza jednak, że badanie udowodniło ochronne działanie witaminy C na mózg. Wykazano związek, a nie zależność przyczynowo-skutkową. Sam autor badania zaznaczył, że nie można na tej podstawie powiedzieć, iż niski poziom witaminy C bezpośrednio wywołuje pogorszenie funkcji poznawczych. Ograniczeniem było także to, że u każdego uczestnika wykonano tylko jedno pobranie krwi, a pojedynczy wynik nie musi odzwierciedlać długoterminowego poziomu witaminy C w organizmie. Badacze uwzględnili wiele zmiennych, ale nie wszystkie. W analizie nie wzięto pod uwagę m.in. BMI i statusu społeczno-ekonomicznego, które również mogły mieć wpływ na wyniki. Mimo tych zastrzeżeń badanie jest istotne, bo wcześniejsze prace łączyły dietę bogatą w witaminę C z niższym ryzykiem pogorszenia funkcji poznawczych, ale rzadziej sprawdzano rzeczywisty poziom tej witaminy we krwi. Nowością było też spojrzenie na sieć spoczynkową mózgu, której zaburzenia wiązano wcześniej z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, chorobą Alzheimera i chorobą Parkinsona.
Witamina C może chronić komórki mózgu przed stresem oksydacyjnym
Jednym z możliwych wyjaśnień jest działanie antyoksydacyjne witaminy C. W organizmie pomaga ona neutralizować wolne rodniki, które sprzyjają stresowi oksydacyjnemu i stanowi zapalnemu. Mózg jest szczególnie wrażliwy na takie procesy, ponieważ zużywa dużo tlenu i zawiera delikatne struktury komórkowe. „Mózg jest bardzo podatny na stres oksydacyjny, a silne właściwości antyoksydacyjne witaminy C prawdopodobnie pomagają chronić neurony przed uszkodzeniem” - mówi Shintaku. Na możliwy wpływ witaminy C na komunikację między komórkami nerwowymi zwróciła także uwagę Lynette Gogol, lekarka neurologii i medycyny stylu życia, niezwiązana z badaniem. Witamina C pomaga enzymom wykonywać ważne zadania w mózgu i może wspierać przekazywanie sygnałów między komórkami, co ma znaczenie dla pracy poznawczej. Nadal nie wiadomo jednak, który mechanizm jest najważniejszy i jak duże znaczenie ma sam poziom witaminy C w porównaniu z całym sposobem żywienia, aktywnością, chorobami przewlekłymi czy snem. Potrzebne są dalsze badania, które pokażą, czy poprawa poziomu witaminy C może realnie przekładać się na wolniejsze starzenie mózgu.
Witamina C w diecie seniora. Najlepiej zacząć od owoców i warzyw
Nowe badanie nie dowodzi, że suplementy z witaminą C zapobiegają demencji albo chorobie Alzheimera. Pokazuje jednak, że produkty bogate w tę witaminę mogą być częścią diety wspierającej mózg. Zalecane dzienne spożycie witaminy C u dorosłych wynosi 90 mg dla mężczyzn i 74 mg dla kobiet. Większość osób może pokryć zapotrzebowanie z diety, jeśli regularnie je różne warzywa i owoce. „Większość osób może dostarczyć wystarczającą ilość witaminy C z dietą, o ile je różnorodne owoce i warzywa” - mówi Anne Danahy, dietetyczka. U osób starszych ryzyko zbyt niskiego poziomu może być większe, ponieważ wraz z wiekiem organizm może mniej skutecznie przyswajać ten składnik. Więcej uwagi na podaż witaminy C mogą też zwrócić osoby z niektórymi chorobami, m.in. cukrzycą, chorobami serca albo nowotworami. Dobrymi źródłami są owoce cytrusowe, słodka papryka, kiwi, truskawki, brokuły i brukselka. Przy suplementacji warto zachować ostrożność i nie przekraczać bezpiecznego górnego limitu 2000 mg dziennie. „Witamina C występuje w wielu owocach i warzywach, więc najlepszym sposobem pokrycia zapotrzebowania jest jedzenie kilku porcji owoców i warzyw dziennie” - dodaje Danahy. Dla mózgu liczy się więc nie pojedyncza tabletka, ale codzienny jadłospis, w którym warzywa i owoce nie są dodatkiem od święta.
Polecany artykuł:
