Pakując się na urlop zwykle nie zapominamy o kremie z filtrem czy stoju kąpielowym. Mało kto pamięta jednak o przygotowaniu się na problemy, które potrafią pojawić się nagle - w tym na infekcję intymną po kąpieli w basenie, zmianie klimatu czy długiej podróży. Odpowiednio dobrana apteczka może pomóc szybciej złagodzić dolegliwości i uniknąć niepotrzebnego stresu podczas urlopu.
Nie każdy preparat będzie jednak dobrym wyborem w każdej sytuacji. Inaczej postępuje się przy grzybicy, inaczej przy zaburzeniu równowagi bakteryjnej, a niektóre objawy wymagają konsultacji z lekarzem zamiast samodzielnego leczenia. Warto wiedzieć, jakie substancje mogą pomóc i kiedy lepiej nie zwlekać z wizytą u specjalisty.
Te substancje pomagają przy dolegliwościach intymnych. Warto znać ich działanie
W aptekach dostępnych jest wiele preparatów na dolegliwości intymne, ale ich działanie nie zawsze jest takie samo. Jedne zwalczają drożdżaki odpowiedzialne za grzybicę, inne pomagają ograniczyć stan zapalny i podrażnienie, a jeszcze inne wspierają odbudowę naturalnej mikroflory. Znajomość różnic między poszczególnymi składnikami pozwala lepiej dopasować preparat do sytuacji i uniknąć niepotrzebnego stosowania niewłaściwego środka.
Globulki i kremy przeciwgrzybicze
Przy typowej grzybicy pochwy o łagodnym przebiegu stosuje się miejscowe preparaty przeciwgrzybicze dostępne bez recepty. Najczęściej wykorzystywaną substancją jest klotrimazol — lek z grupy azoli, który hamuje syntezę ergosterolu, czyli składnika niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania błony komórkowej grzybów. W efekcie dochodzi do uszkodzenia komórek drożdżaków i zahamowania ich namnażania. Klotrimazol działa przede wszystkim na grzyby z rodzaju Candida, które najczęściej odpowiadają za kandydozę pochwy.
Do tej samej grupy leków należy fentikonazol, stosowany miejscowo w postaci globulek dopochwowych lub kremu. Podobnie jak klotrimazol zaburza funkcjonowanie komórek grzybów i może być wykorzystywany w leczeniu miejscowym zakażeń wywołanych przez drożdżaki.
Preparaty przeciwgrzybicze nie działają jednak na każdą infekcję intymną. Jeśli przyczyną dolegliwości jest zaburzenie flory bakteryjnej, rzęsistkowica lub inny stan zapalny, zastosowanie leku przeciwgrzybiczego może nie przynieść poprawy. Dlatego samodzielne leczenie warto ograniczać do łagodnych, dobrze znanych nawrotów grzybicy, a przy pierwszych objawach innego typu lub nasileniu dolegliwości skonsultować się z lekarzem.
Antyseptyki o szerokim spektrum (benzydamina, jony srebra, oktenidyna)
Antyseptyki mogą być pomocne przede wszystkim wtedy, gdy celem jest ograniczenie liczby drobnoustrojów i złagodzenie objawów związanych z podrażnieniem błon śluzowych. Nie zastępują jednak leczenia przyczynowego każdej infekcji intymnej — ich działanie różni się od leków przeciwgrzybiczych czy antybiotyków stosowanych w konkretnych wskazaniach.
Benzydamina to niesteroidowy lek przeciwzapalny o miejscowym działaniu. Oprócz właściwości antyseptycznych wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwobrzękowe oraz miejscowo znieczulające, dzięki czemu może pomagać w łagodzeniu pieczenia, bólu i uczucia dyskomfortu.
Oktenidyna to substancja o szerokim działaniu przeciwdrobnoustrojowym, aktywna wobec wielu bakterii oraz części grzybów i wirusów. Stosowana miejscowo pomaga ograniczać namnażanie drobnoustrojów na powierzchni błon śluzowych i skóry. Ze względu na dobrą tolerancję znajduje zastosowanie w preparatach przeznaczonych do pielęgnacji i odkażania delikatnych obszarów ciała.
Jony srebra w nowoczesnych kompleksach, takich jak TIAB, wykazują działanie przeciwdrobnoustrojowe poprzez uszkadzanie struktur komórkowych drobnoustrojów. Ich zastosowanie może wspierać miejscową ochronę tkanek, jednak podobnie jak inne antyseptyki nie powinny zastępować diagnostyki przy utrzymujących się lub nasilających objawach.
Preparaty odbudowujące florę (kwas mlekowy, probiotyki ginekologiczne)
Preparaty te zawierają żywe szczepy bakterii kwasu mlekowego, między innymi Lactobacillus fermentum i gasseri, które kolonizują nabłonek pochwy. Produkują kwas mlekowy i nadtlenek wodoru, przywracając kwaśne pH poniżej 4,5 – naturalną barierę chroniącą przed patogenami. Stosuje się je profilaktycznie, na przykład przed wyjazdem nad basen, a także w trakcie i po antybiotykoterapii oraz wspomagająco w leczeniu stanów zapalnych. Dostępne są jako kapsułki dopochwowe, działające miejscowo, oraz doustne, wspierające florę z rezerwuaru jelitowego.
Grzybica czy infekcja bakteryjna? Te objawy pomagają je odróżnić
Rodzaj wydzieliny i towarzyszące objawy pozwalają wstępnie zorientować się, z jakim rodzajem infekcji mamy do czynienia – choć ostateczne rozpoznanie zawsze wymaga konsultacji lekarskiej.
- Wydzielina i zapach: przy grzybicy jest biała, gęsta, o „serowatej” konsystencji i neutralnym zapachu; przy infekcji bakteryjnej – biało-szara lub żółtawa, bardziej wodnista, o intensywnym, rybim zapachu nasilającym się po stosunku.
- Objawy towarzyszące: grzybicy zwykle towarzyszy silny świąd, pieczenie, ból przy oddawaniu moczu i zaczerwienienie; infekcja bakteryjna często przebiega łagodniej, a nawet ponad połowa kobiet nie odczuwa wyraźnych dolegliwości poza zmianą wydzieliny.
- pH pochwy: w grzybicy zwykle pozostaje w normie, poniżej 4,5; w infekcji baktery jnej rośnie powyżej 4,5, a czasem przekracza nawet 6,0.
- Przyczyny: grzybicę wywołują drożdżaki, najczęściej Candida albicans, sprzyja jej m.in. antybiotykoterapia, spadek odporności czy cukrzyca; infekcja bakteryjna wynika z zaburzenia równowagi flory i przerostu bakterii beztlenowych, do czego przyczyniają się stres, częsta zmiana partnerów czy nadmierne irygacje.
Warto podkreślić: jedyną infekcją intymną, którą można próbować leczyć samodzielnie preparatami OTC, na przykład klotrimazolem, jest grzybica o łagodnym przebiegu. Podejrzenie infekcji bakteryjnej, rzęsistkowicy – objawiającej się nieprzyjemnie pachnącymi, zielono-żółtymi upławami – lub jakakolwiek infekcja u kobiety w ciąży zawsze wymaga wizyty u lekarza.
Nie każdą infekcję można leczyć samodzielnie. Te sygnały wymagają konsultacji
Samoleczenie preparatami dostępnymi bez recepty jest bezpieczne wyłącznie w przypadku infekcji o łagodnym przebiegu. Poniższe objawy oznaczają, że terapię OTC trzeba przerwać i jak najszybciej umówić się do ginekologa:
- Brak poprawy po 3 dniach stosowania benzydaminy lub po 7 dniach stosowania preparatów przeciwgrzybiczych.
- Gorączka powyżej 38°C oraz bóle w podbrzuszu, plecach lub ramionach.
- Upławy o silnym, rybim zapachu lub krwawienie z pochwy niezwiązane z miesiączką.
- Ciąża – każda infekcja intymna u kobiety ciężarnej wymaga konsultacji lekarskiej przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku OTC.
- Nasilenie objawów: silny obrzęk, nudności lub trudności w oddawaniu moczu.
Samodzielne leczenie nie powinno trwać dłużej niż 7 dni. Jeśli dolegliwości nawracają częściej niż 4 razy w roku, konieczna jest wizyta u lekarza i wdrożenie leczenia celowanego na podstawie wymazu.
