Gotu kola (wąkrota azjatycka) - działanie, właściwości lecznicze

2019-11-05 8:54 Monika Majewska

Gotu kola, czyli wąkrot(k)a azjatycka, to roślina, której właściwości i lecznicze działanie od lat są doceniane w indyjskiej medycynie naturalnej – Ajurwedzie. Gotu kola (wąkrota azjatycka) znalazła zastosowanie jako środek na lepszą pamięć i koncentrację. Odpowiednie dawkowanie tej rośliny pozwala także zmniejszyć niepokój w stresowych sytuacjach. Jakie jeszcze właściwości ma gotu kola? Na czym polegają jej właściwości lecznicze?

Gotu kola - inaczej wąkrota azjatycka lub wąkrotka azjatycka, łac. Centella asiatica L. - to roślina, której właściwości i lecznicze działanie od dawna są doceniane na całym świecie. W indyjskiej medycynie naturalnej – Ajurwedzie – znalazła szerokie zastosowanie. Uważa się, że ma właściwości odmładzające i wywiera pozytywny wpływ na funkcjonowanie mózgu.

Zwyczajowa nazwa wąkroty azjatyckiej to gotu kola. W języku syngaleskim słowo „kola” oznacza liść, a „gotu” kielichowy kształt.

Regularne zażywanie wąkroty azjatyckiej ma poprawić pamięć, zapobiegać depresji, zmniejszać niepokój. Zgodnie z zasadami Ajurwedy, wąkrotę azjatycką stosuje się w leczeniu zmian skórnych spowodowanych trądem, w bielactwie, łuszczycy, egzemie, w chorobach zapalnych dróg moczowych, w syfilisie, astmie, anemii, cholerze oraz w nadciśnieniu. Zaleca się wzbogacenie diety o wąkrotę azjatycką w przypadku cukrzycy. W Indiach w medycynie ludowej roślinę podawano w chorobach przewodu pokarmowego: czerwonce, biegunkach, bólach brzucha i niestrawności. W medycynie chińskiej wąkrotę azjatycką stosuje się w leczeniu depresji, niepokoju oraz jako środek usuwający fizyczne i psychiczne wyczerpanie.¹

Gotu kola (wąkrota azjatycka) na pamięć i koncentrację

Gotu kola największą popularność zdobyła jako suplement diety na pamięć i koncentrację, co ma naukowe uzasadnienie.

Jak dowiedli naukowcy, gotu kola aktywuje uwalnianie neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF) - białka, które pobudza tworzenie nowych komórek mózgowych.²

Poza tym gotu kola przyczynia się do rozwoju dendrytu (to element neuronu, struktura przenosząca sygnały otrzymywane z innych neuronów przez synapsy do ciała komórki, której jest częścią), zwiększając tym samym plastyczność mózgu i komunikację między komórkami mózgowymi.

Gotu kola przyczynia się również do pobudzenia czynnika wzrostu nerwów (NGF) i chroni mózg przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i neurotoksyn.

Gotu kola rośnie w Indiach, Chinach, Malezji, Indonezji, na Madagaskarze, Sri Lance, południowej i centralnej Afryce, Australii, południowej i środkowej Ameryce.

Gotu kola (wąkrota azjatycka) na uspokojenie i depresję

Wyciągi z wąkroty azjatyckiej oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy - mają działanie uspokajające, antydepresyjne, przeciwdrgawkowe i przeciwbólowe.

Indyjscy naukowcy z Institute of History of Medicine & Medical Research w New Delhi³ wykazali, że wyciąg wodny z gotu koli zmniejsza aktywność spontaniczną u myszy i wydłuża czas snu. Wszystko dzięki dwóm glikozydom o nazwie bramozyd i braminozyd. Uspokajający efekt tych substancji odpowiada działaniu łagodnego środka uspokajającego z aptecznej półki. Badania porównujące działanie na myszy wodnego wyciągu z gotu koli i diazepamu (leku psychotropowego z grupy benzodiazepin) dowiodły, że wodny wyciąg redukuje aktywność spontaniczną w takim samym stopniu jak diazepam. Wyciąg zmniejszał także wywoływane u myszy drgawki. Poza tym efekt przeciwlękowy u myszy był łagodniejszy niż po benzodiazepinie.

Warto wiedzieć

Gotu kola - gdzie kupić? Jaka jest cena?

Gotu kola można kupić w aptekach, sklepach zielarskich czy sklepach ze zdrową żywnością. Najczęściej jest dostępna w postaci sproszkowanego ziela (z którego można przygotować napary czy nalewki) i tabletek. Cena za opakowanie 120 tabletek to ok. 50 zł. Z kolei za 100g sproszkowanego ziela trzeba zapłacić ok. 15-20 zł.

Gotu kola (wąkrota azjatycka) na hemoroidy, niewydolność żylną i inne problemy krążenia

Gotu kola wykazuje pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy:

  • stymuluje syntezę kolagenu i innych białek tkanki łącznej poprzez modulowanie działania fibroblastów w ścianach naczyń, co w efekcie poprawia ich elastyczność i napięcie naczyń krwionośnych
  • działa ochronnie na śródbłonek naczyń
  • charakteryzuje się aktywnością antyagregacyjną (zapobiega zlepianiu się płytek krwi), która może zmniejszać negatywne efekty zastoju żylnego
  • zmniejsza zbyt dużą przepuszczalność naczyń krwionośnych

W związku z tym wyciągi z wąkroty azjatyckiej są wskazane w nadciśnieniu i wszelkich objawach przewlekłej niewydolności żylnej, a także guzkach krwawniczych odbytu (hemoroidach).

Gotu kola (wąkrota azjatycka) na wrzody żołądka

Chińscy naukowcy z The University of Hong Kong4 wykazali, że wodny wyciąg z wąkroty azjatyckiej, a także jej główny składnik azjatykozyd, przyspieszały gojenie wrzodów żołądka. Podanie ekstraktu szczurom powodowało redukcję rozmiaru wrzodów w czasie od 3 do 7 dni, w zależności od podanej dawki. W innych badaniach wywoływano powstawanie wrzodów żołądka u myszy. Zaobserwowano, że podskórne podanie azjatykozydu na 3 godziny przed wywołaniem wrzodów znacznie zredukowało ich powstawanie.

Warto wiedzieć

Gotu kola - dawkowanie

Wąkrotkę krajową i azjatycką zaleca się stosować w dawce 2 g rano i w południe (jako sproszkowane ziele), 5-10 ml nalewki wąkrotkowej 1:5 rano i w południe. Napary 2-3% wypić od rana do popołudnia. Zalecane niekiedy napary z połowy łyżeczki na szklankę wrzątku, czy dawki ekstraktu rzędu 100 mg dziennie nie są skuteczne i mogą być potraktowane raczej jako placebo.5

Gotu kola (wąkrota azjatycka) na choroby skóry, blizny i rany?

Zgodnie z zasadami Ajurwedy, gotu kolę stosuje się w leczeniu zmian skórnych spowodowanych trądem, w bielactwie, łuszczycy, egzemie.

Gotu kolę można stosować wewnętrznie (w postaci naparów, wyciągów lub proszku), jak i zewnętrznie (do przemywania lub okładów).

Jednak nie ma to odzwierciedlenia w badaniach naukowych. Okazuje się, że gotu kola nie może być pomocna w przebiegu łuszczycy. Naukowcy porównali miejscowe działanie wyciągu z wąkroty azjatyckiej, wyciągu z nasion Psoralea corylifolia (znanego z dobrego efektu przeciwłuszczycowego) z lekiem stosowanym w przypadku łuszczycy – dithranolem. Badania wykazały, że wąkrota znacznie słabiej hamuje namnażanie się keratynocytów (komórek naskórka) niż Psoralea corylifolia, a także słabiej niż dithranol.

Wyciągi z wąkroty azjatyckiej przyspieszają za to gojenie się ran. Stosuje się je też z dobrym skutkiem w leczeniu blizn. Substancje aktywne zawarte w gotu koli stymulują powstawanie tkanki bliznowatej poprzez produkcję kolagenu typu 1. Działanie to wzmagane jest ponadto dzięki właściwościom przeciwzapalnym tej rośliny. Ponadto przyśpieszają ustępowanie krwiaków i wysięków zapalnych.

Warto wiedzieć

Gotu Kola (wąkrota azjatycka) - potencjalne właściwości przeciwnowotworowe

Wąkrota azjatycka wykazuje selektywne działanie toksyczne na komórki nowotworowe. Badania dowodzą, że wodny wyciąg z wąkroty azjatyckiej wykazuje działanie toksyczne na komórki ludzkiego raka piersi i komórki czerniaka myszy. Natomiast nie zaobserwowano wpływu na komórki raka płuc i komórki raka nerki.

Gotu Kola (wąkrota azjatycka) - właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze

Wąkrota azjatycka charakteryzuje się działaniem przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym. Sprawdzony został wpływ olejku eterycznego otrzymanego z rośliny na sześć rodzajów bakterii: Escherichia coli, laseczka sienna, Bacillus megaterium, gronkowiec złocisty, odmieniec pospolity i Xanthomonas campestris oraz na sześć rodzajów grzybów: Aspergillus niger, Aspergillus parasiticus, Rhizopus oryzae, Candida albicans, Fusarium solani i Colletrichum musae. Olejek eteryczny z gotu koli wykazał znaczne działanie hamujące na wszystkie drobnoustroje z wyjątkiem Aspergillus parasiticus. Najlepszy efekt osiągnięto w przypadku bakterii Escherichia coli oraz grzyba pleśniowego Aspergillus niger.

Gotu Kola (wąkrota azjatycka) - na rozstępy i cellulit

Wyciąg z wąkroty azjatyckiej może pomóc na rozstępy skóry i cellulit, co potwierdzono w badaniach naukowych. W podwójnej ślepej próbie wzięło udział 80 ciężarnych kobiet. Przez 12 tygodni raz dziennie jedna grupa kobiet stosowała krem zawierający wyciąg z wąkroty azjatyckiej, a druga placebo. Po porównaniu efektów w obu grupach zaobserwowano znacznie mniejszy rozwój rozstępów skóry w grupie stosującej krem zawierający wyciąg z gotu koli.¹

W badaniach klinicznych dotyczących wpływu wyciągu z Centella asiatica na cellulit uczestniczyło 60 kobiet. Pacjentki stosowały maść zawierającą wyciąg z wąkroty azjatyckiej 4 razy dziennie przez okres 4 miesięcy. U 85 proc. pacjentek zauważono wyraźną poprawę.¹ Ze względu na to, że wchłanianie wyciągu z Centella asiatica przez skórę jest bardzo słabe, wskazane jest łączenie go ze składnikami, które ułatwią jego absorpcję.

Źródło:

  1.  Król D., Wąkrota azjatycka ( Centella asiatica L.) – właściwości lecznicze, "Postępy Fitoterapii" 2010, nr 2
  2. Husnul Khotimah, Sutiman B. Sumitro, Mulyohadi Ali, M. Aris Widodo, Standardized Centella Asiatica Increased Brain- Derived Neurotrophic Factor and Decreased Apoptosis of Dopaminergic Neuron in Rotenone-Induced Zebrafish, "GSTF Journal of Psychology" 2015
  3. Sakina MR, Dandiya PC. A psychoneuropharmacological profile of Centella asiatica extract. Fitoterapia 1990
  4. Cheng CL1, Guo JS, Luk J, Koo MW. The healing effects of Centella extract and asiaticoside on acetic acid induced gastric ulcers in rats, "Life Sciences" 2004
  5. Preparaty zwiększające pamięć, koncentrację, procesy kojarzenia i percepcję wrażeń. Dr Henryk Różański. Gotu cola - Centella asiatica (L.) Urban - wąkrotka azjatycka i Hydrocotyle vulgaris L. - wąkrotka pospolita, http://luskiewnik.strefa.pl/psychostymulantia/p27.htm
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE