- Prawidłowy puls u dorosłych oraz dzieci powyżej 10. roku życia wynosi od 60 do 100 uderzeń na minutę
- Według Mayo Clinic tętno od 40 do 60 uderzeń bywa naturalne u sportowców oraz osób aktywnych
- Powodem wolnej pracy serca mogą być niedoczynność tarczycy, niedobory minerałów lub przyjmowanie niektórych leków na nadciśnienie
- Cleveland Clinic ostrzega, że zawroty głowy i omdlenia przy niskim pulsie wymagają pilnej pomocy medycznej
Normy tętna spoczynkowego u dorosłych i dzieci. Ile wynosi prawidłowy puls?
Tętno (puls) to liczba uderzeń serca na minutę. Pokazuje, jak szybko serce pompuje krew i czy rytm jest miarowy. Normy różnią się w zależności od wieku, a najwyższe wartości dotyczą niemowląt i małych dzieci.
MedlinePlus Medical Encyclopedia podaje, że norma tętna spoczynkowego u dorosłych i dzieci powyżej 10. roku życia wynosi 60 do 100 uderzeń na minutę. Jeśli mierzysz puls w spoczynku i wynik mieści się w tym zakresie, najczęściej oznacza to prawidłową pracę serca. U młodszych dzieci wartości są wyższe:
- noworodki do 1. miesiąca życia: 70 do 190 uderzeń na minutę
- niemowlęta od 1 do 11 miesięcy: 80 do 160 uderzeń na minutę
- dzieci od 1 do 2 lat: 80 do 130 uderzeń na minutę
- dzieci od 3 do 4 lat: 80 do 120 uderzeń na minutę
- dzieci od 5 do 6 lat: 75 do 115 uderzeń na minutę
- dzieci od 7 do 9 lat: 70 do 110 uderzeń na minutę.
Bradykardia: co to jest i od jakiego tętna się zaczyna?
Bradykardia to sytuacja, w której serce w spoczynku bije u dorosłej osoby wolniej niż 60 razy na minutę. Taki wynik może niepokoić, ale sam w sobie nie zawsze oznacza chorobę. U części osób wynika z dobrej kondycji i regularnej aktywności.
Mayo Clinic zwraca uwagę, że tętno spoczynkowe 40 do 60 uderzeń na minutę bywa spotykane u młodych, zdrowych dorosłych i u wytrenowanych sportowców. U takich osób serce może pompować krew wydajniej, mimo wolniejszego rytmu. Wolniejszy puls jest też naturalny podczas głębokiego snu, gdy organizm ma mniejsze zapotrzebowanie na energię.
Niskie tętno zaczyna być problemem wtedy, gdy wiąże się z gorszym samopoczuciem i organizm jest słabiej dotleniony. Jeśli w spoczynku widzisz puls poniżej 60 uderzeń na minutę i nie jesteś osobą wytrenowaną, obserwuj, czy pojawiają się dodatkowe objawy. U wielu osób to tylko cecha organizmu, ale czasem jest to sygnał, że serce pracuje zbyt wolno.
Przyczyny niskiego tętna. Dlaczego serce bije za wolno?
Niskie tętno może mieć różne przyczyny, także niezwiązane bezpośrednio z chorobą serca. Zdarza się, że rytm zwalnia wraz z wiekiem i zmianami w tkankach serca. Wpływ mogą mieć też przebyte choroby, np. zawał mięśnia sercowego lub zapalenie mięśnia sercowego, które zostawiają blizny.
Mayo Clinic wymienia przyczyny związane zarówno z sercem, jak i z innymi narządami. Jednym z częstych powodów jest niedoczynność tarczycy, która spowalnia metabolizm i pracę organizmu. Pozostałe możliwe przyczyny to:
- wrodzone wady serca, z którymi człowiek się rodzi
- powikłania po przebytych operacjach kardiologicznych
- zaburzenia poziomu minerałów, szczególnie potasu lub wapnia
- obturacyjny bezdech senny, czyli przerwy w oddychaniu podczas snu
- choroby zapalne, takie jak toczeń lub gorączka reumatyczna
- stosowanie niektórych leków, w tym opioidów, środków uspokajających czy preparatów na nadciśnienie.
Objawy przy niskim tętnie. Kiedy bradykardia może być niebezpieczna?
Przy niskim tętnie kluczowe są objawy towarzyszące. Jeśli ktoś czuje się dobrze, samo wolniejsze bicie serca zwykle nie oznacza stanu nagłego. Niepokój powinny wzbudzić m.in. nagłe osłabienie i trudność w wykonywaniu codziennych czynności.
Cleveland Clinic podaje, że do niepokojących objawów przy niskim tętnie należą zawroty głowy, uczucie oszołomienia i omdlenia. Mogą pojawić się też dezorientacja, problemy z koncentracją oraz nietypowe zmęczenie. Tych sygnałów nie warto ignorować, bo przy zbyt małym przepływie krwi mózg może być niedotleniony.
Jeśli niskie tętno pojawia się razem z silnym bólem w klatce piersiowej, dusznością lub kołataniem serca, należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112. To sytuacje, w których potrzebna jest pilna ocena stanu zdrowia. Gwałtowne zasłabnięcie przy niskim pulsie jest wskazaniem do wezwania karetki.
Bradykardia: diagnostyka i leczenie w ramach NFZ (POZ i opieka koordynowana)
Jeśli niepokoi cię niskie tętno, pierwszym krokiem jest konsultacja w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ). Od 1 października 2022 roku działa w Polsce model opieki koordynowanej, który ułatwia pacjentom kardiologicznym dostęp do badań i specjalistów. W praktyce oznacza to większe możliwości diagnostyczne już na poziomie przychodni POZ.
Pacjent.gov.pl informuje, że w opiece koordynowanej lekarz zbiera wywiad i zleca badania potrzebne do oceny stanu zdrowia. Przy rozpoznaniu problemu z tętnem ustalany jest Indywidualny Plan Opieki Medycznej (IPOM). W opiekę mogą być włączeni m.in. kardiolog, pielęgniarka i dietetyk, a wizyty oraz badania pomaga organizować koordynator.
Jeśli tętno spoczynkowe regularnie spada poniżej 60 uderzeń na minutę, wykonuj pomiary w domu i zapisuj wyniki. Gdy pojawia się gorsze samopoczucie, skontaktuj się z POZ. W razie potrzeby lekarz może włączyć diagnostykę w ramach opieki koordynowanej.
8
Źródła:
