- Choroba objawia się tłustymi, żółtymi łuskami oraz zaczerwienieniem w miejscach o dużej aktywności gruczołów łojowych
- Mayo Clinic wskazuje, że zmiany najczęściej dotyczą owłosionej skóry głowy, brwi oraz okolic nosa i uszu
- Od łuszczycy odróżniają je przede wszystkim tłuste łuski oraz brak charakterystycznych, srebrzystych blaszek naskórka
- W łagodzeniu objawów pomagają szampony z cynkiem i selenem oraz miejscowe preparaty przeciwgrzybicze z apteki
Czym jest łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) i gdzie najczęściej występuje?
Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to przewlekła choroba zapalna. Najczęściej daje objawy tam, gdzie jest dużo gruczołów łojowych, czyli w okolicach łatwo przetłuszczających się. Dotyczy osób w różnym wieku i ma tendencję do nawrotów.
W ŁZS dochodzi do nadmiernej aktywności gruczołów łojowych i stanu zapalnego skóry. Mayo Clinic podaje, że zmiany najczęściej dotyczą owłosionej skóry głowy, ale mogą pojawiać się też w innych okolicach ciała. Choroba nie jest zaraźliwa, jednak bywa uciążliwa ze względu na świąd i widoczne łuski.
Łojotokowe zapalenie skóry często przebiega nawrotowo, czyli okresy poprawy mogą przeplatać się z zaostrzeniami. Dlatego w praktyce liczy się szybkie rozpoznanie objawów i regularne stosowanie odpowiednich preparatów. W dalszej części omawiamy typowe lokalizacje zmian, różnice względem łuszczycy oraz leczenie dostępne w aptece.
Objawy łojotokowego zapalenia skóry: jak wygląda ŁZS na skórze głowy i twarzy?
ŁZS rozpoznaje się przede wszystkim po wyglądzie zmian i ich typowej lokalizacji. Częsty pierwszy sygnał to łuszczenie naskórka przypominające tłusty łupież. Zmiany mogą dotyczyć nie tylko skóry głowy, ale też brwi oraz okolic zarostu, na przykład brody i wąsów.
Typowe są też tłuste plamy skóry pokryte białymi lub żółtymi łuskami, czasem także strupami. Mayo Clinic zwraca uwagę, że wygląd zaczerwienienia może różnić się w zależności od karnacji, u osób z jasną skórą częściej jest ono wyraźnie czerwone. Przy ciemniejszej karnacji plamy mogą wyglądać na ciemniejsze albo nienaturalnie jasne. Najczęstsze miejsca występowania zmian to:
- skóra głowy i linia włosów
- boki nosa i brwi
- okolice uszu i powiek
- klatka piersiowa oraz pachy
- okolice pachwin i miejsca pod piersiami
Poza łuskami i zaczerwienieniem częstym problemem jest świąd, czyli uporczywe swędzenie. Może nasilać się w stresie oraz przy wyższej temperaturze otoczenia. Jeśli swędzenie jest stałe i towarzyszy mu przetłuszczanie skóry oraz zaczerwienienie, objawy warto omówić z lekarzem.
Łojotokowe zapalenie skóry a łuszczyca: różnice w łuskach i lokalizacji zmian
ŁZS i łuszczyca mogą wyglądać podobnie, bo w obu przypadkach pojawiają się zaczerwienienie i łuszczenie. Różnice najczęściej widać w rodzaju łusek i w tym, gdzie dokładnie występują zmiany. Journal of Clinical Medicine podkreśla, że te dwa elementy mają kluczowe znaczenie w różnicowaniu chorób.
W przypadku łojotokowego zapalenia skóry zmiany mają barwę od różowo-żółtej do czerwono-brązowej i są pokryte tłustymi, lepkimi łuskami. Z kolei blaszki łuszczycowe są zazwyczaj znacznie grubsze i pokryte suchymi, srebrzysto-białymi łuskami. Łuszczyca często wykracza też poza linię włosów na około 1 cm, zajmując górną część szyi i okolice za uszami w sposób bardziej odgraniczony od zdrowej tkanki.
Gdy obraz zmian nie jest jednoznaczny, pomocna może być wideokapilaroskopia, czyli badanie naczyń krwionośnych w dużym powiększeniu. Journal of Clinical Medicine opisuje, że w łuszczycy naczynia są charakterystycznie skręcone i rozszerzone. U części osób może wystąpić także sebopsoriasis, czyli współistnienie cech łojotoku i łuszczycy.
Leczenie łojotokowego zapalenia skóry: szampony i preparaty z apteki
Przy łagodnych objawach ŁZS zwykle zaczyna się od preparatów dostępnych bez recepty. Najczęściej stosuje się szampony przeciwłupieżowe, które pomagają ograniczyć łuszczenie i przetłuszczanie skóry. Warto wybierać produkty z substancjami o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwzapalnym.
American Family Physician wskazuje, że w łagodzeniu objawów pomagają szampony z siarczkiem selenu, pirytionianem cynku lub smołą węglową. Gdy zmiany dotyczą twarzy lub ciała, podstawą są miejscowe preparaty przeciwgrzybicze. W praktyce stosuje się m.in. kremy i żele z ketokonazolem lub cyklopiroksem. Do najczęściej polecanych substancji należą:
- szampony z siarczkiem selenu lub cynkiem
- preparaty z dziegciem (smołą węglową)
- kremy i żele z ketokonazolem 2 proc
- produkty z cyklopiroksem 0,77 proc
Podczas mycia głowy zostaw szampon na skórze przez kilka minut, zanim go spłuczesz. Dzięki temu składniki aktywne mają czas zadziałać. Jeśli po kilku tygodniach stosowania preparatów z apteki nie widać poprawy, potrzebna może być konsultacja lekarska i leczenie na receptę.
Dermatolog na NFZ: skierowanie do poradni i zasady rejestracji
Jeśli chcesz skorzystać z konsultacji dermatologicznej w ramach NFZ, przygotuj się na formalności. Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza POZ, który wystawia skierowanie do poradni. Bez skierowania nie zarejestrujesz się do dermatologa w placówce mającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.
NFZ informuje, że po uzyskaniu skierowania masz 14 dni roboczych na dostarczenie oryginału do wybranej poradni specjalistycznej. Na dany zakres świadczeń możesz być zapisany tylko w jednym miejscu. Jeśli potrzebne będą kolejne wizyty w tej samej poradni, zwykle nie trzeba wystawiać nowego skierowania za każdym razem.
Warto wiedzieć, że jeśli specjalista w poradni uzna, że potrzebujesz dodatkowych badań diagnostycznych, to on powinien wystawić na nie skierowanie. Korzystanie z usług w ramach ubezpieczenia pozwala na bezpłatny dostęp do specjalistycznej wiedzy i leków recepturowych. Pamiętaj jednak o pilnowaniu terminów i posiadaniu dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń medycznych.
Pielęgnacja skóry przy ŁZS na co dzień: co pomaga ograniczyć nawroty
Przy ŁZS liczy się regularna pielęgnacja i konsekwencja, bo choroba ma skłonność do nawrotów. W codziennej rutynie chodzi nie tylko o łagodzenie zmian, ale też o zmniejszanie ryzyka kolejnych zaostrzeń. Warto unikać kosmetyków na bazie alkoholu, bo mogą przesuszać skórę i nasilać przetłuszczanie.
Stosuj delikatne oczyszczanie i trzymaj się zaleconych preparatów także wtedy, gdy objawy słabną. Zadbaj o higienę akcesoriów, takich jak szczotki do włosów i ręczniki, żeby nie dokładać skórze podrażnień. Jeśli widzisz związek między stresem lub dietą a nasileniem zmian, ogranicz te czynniki na tyle, na ile to możliwe.
Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekła choroba, którą zwykle da się kontrolować dzięki odpowiedniej pielęgnacji oraz preparatom, takim jak szampony i leczenie miejscowe. Duże znaczenie ma szybkie rozpoznanie objawów i odróżnienie ich od łuszczycy. Jeśli po kilku tygodniach stosowania preparatów z apteki objawy nie ustępują, warto skonsultować się z lekarzem w sprawie leczenia na receptę.
Jakie zmiany skórne powinny nas zaniepokoić? Dermatolog wyjaśnia GALERIA
16
Źródła:
