Endometrioza może mieć konsekwencje wykraczające poza układ rozrodczy
Endometrioza dotyczy około jednej na 10 kobiet w wieku rozrodczym. Choroba pojawia się wtedy, gdy tkanka podobna do błony śluzowej macicy rozwija się poza macicą. Może prowadzić do przewlekłego bólu miednicy, niepłodności oraz innych powikłań. Nowe badanie sugeruje, że obraz choroby może być szerszy niż dotychczas sądzono.
Naukowcy z George Mason College of Public Health oraz współpracujących ośrodków przeanalizowali dane dotyczące niemal 3 mln kobiet. Wyniki sugerują, że endometrioza może być związana nie tylko ze zdrowiem reprodukcyjnym, ale także z późniejszymi problemami metabolicznymi. U kobiet z endometriozą ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 było o 46 proc. wyższe niż u kobiet, u których tej choroby nie rozpoznano.
Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Diabetologia”. Objęło dane gromadzone przez 25 lat, co czyni je największą dotąd analizą związku między endometriozą a cukrzycą typu 2. Badaniami kierowały Maggie Fuzak Nunziato, doktorantka epidemiologii na Uniwersytecie George’a Masona, oraz prof. Anna Pollack.
Nie każda endometrioza wiąże się z takim samym ryzykiem
Szczególnie interesujące okazało się to, u kogo związek między endometriozą a cukrzycą typu 2 był najsilniejszy. Badacze zaobserwowali go przede wszystkim u kobiet przed menopauzą oraz u kobiet bez otyłości. To grupy, które tradycyjnie nie są postrzegane jako najbardziej narażone na rozwój cukrzycy typu 2.
Naukowcy nie potraktowali jednak endometriozy jako jednej, identycznej dla wszystkich choroby. Sprawdzili również, czy znaczenie ma jej postać.
Wykorzystali dokumentację medyczną kobiet znajdującą się w bazie danych stanu Utah z lat 1996–2021. W analizowanej grupie znalazło się prawie 100 tys. kobiet z rozpoznaną endometriozą.
Okazało się, że poszczególne formy choroby nie były w takim samym stopniu związane z cukrzycą typu 2. Najsilniejszy związek odnotowano w przypadku endometriozy występującej poza miednicą, czyli wtedy, gdy ogniska choroby znajdują się poza obszarem miednicy.
To właśnie różnice między poszczególnymi postaciami endometriozy zwróciły szczególną uwagę badaczy.
Przewlekły stan zapalny może mieć znaczenie
Naukowcy podejrzewają, że jednym z elementów łączących endometriozę ze zdrowiem metabolicznym może być przewlekły stan zapalny związany z chorobą.
Na tym etapie nie można jednak powiedzieć, że endometrioza powoduje cukrzycę typu 2. Badanie wykazało związek między tymi schorzeniami, ale nie dowiodło zależności przyczynowo-skutkowej. Autorzy podkreślają, że potrzebne są kolejne badania. Mają one pomóc wyjaśnić mechanizmy biologiczne, które mogą łączyć endometriozę z zaburzeniami metabolicznymi.
Jak podkreśla Maggie Fuzak Nunziato, wcześniejsze badania najczęściej traktowały endometriozę jako jedną jednostkę chorobową. Ich wyniki wskazywały na niewielki albo żaden związek z cukrzycą typu 2. Najnowsza analiza wnosi więc kolejny element do wiedzy o możliwych długoterminowych konsekwencjach endometriozy.
Czy potrzebna będzie wcześniejsza diagnostyka?
Jeżeli wyniki zostaną potwierdzone w kolejnych analizach, mogą mieć znaczenie dla opieki nad kobietami z endometriozą. Jednym z możliwych zastosowań byłoby wcześniejsze wyłapywanie pacjentek, u których ryzyko cukrzycy typu 2 może być większe. W przyszłości mogłoby to oznaczać wcześniejsze badania przesiewowe pod kątem zaburzeń metabolicznych oraz działania profilaktyczne.
Na razie naukowcy nie przesądzają jednak, czy takie podejście rzeczywiście poprawiłoby rokowanie. To również wymaga sprawdzenia w kolejnych badaniach.
Źródło: Maggie Fuzak Nunziato et al., „Endometriosis subtypes and risk of type 2 diabetes: the Advancing Research on Cardiovascular Health and Endometriosis Study (ARCHES) retrospective cohort study”, „Diabetologia”, 2026. DOI: 10.1007/s00125-026-06828-w
8
