SKIEROWANIE NA BADANIA: jakie skierowanie może wystawić lekarz rodzinny?

Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: lek. med. Grzegorz Bornstern, specjalista chorób wewnętrznych

Skierowanie na badanie lub do lekarza specjalisty wcześniej czy później jest potrzebne każdemu z nas. Czy zdarzyło się, że lekarz w przychodni odmówił ci wystawienia skierowania na badania? Pewnie tak... Zwykle nie jest to przejaw złej woli, ale konieczność przestrzegania przepisów. Przeczytaj, jakie skierowanie na badania może wystawić lekarz rodzinny.

Wcale nie jest łatwo uzyskać skierowanie na badanie w ramach NFZ. Tym, na jaki rodzaj opieki medycznej możemy liczyć, korzystając z usług lekarza w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, mówi ustawa o Powszechnym Ubezpieczeniu Zdrowotnym i wydane do niej rozporządzenia. Dokumenty te ściśle określają nie tylko kompetencje lekarzy, ale także zakres badań, jakie mogą oni zlecać swoim pacjentom. Uregulowania te odnoszą się zarówno do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), pierwszego kontaktu czy lekarza rodzinnego, jak i do lekarzy specjalistów pracujących w oparciu o kontrakty podpisane z NFZ.

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zleca niektóre badania diagnostyczne

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej ma prawo wystawić skierowanie na określone bezpłatne badania, jeżeli wymaga tego postawienie diagnozy, czyli gdy pacjent zgłasza się z jakimiś problemem zdrowotnym. Na tej liście znajdują się laboratoryjne badania krwi, badanie moczu i badanie kału (także posiewowe, np. z wymazu z gardła). Z badań RTG są to prześwietlenia kośćca (łącznie z czaszką i zatokami), klatki piersiowej i jamy brzusznej. Nie mogą być to jednak zdjęcia wykonane z zastosowaniem kontrastu, np. prześwietlenie przewodu pokarmowego z kontrastem. Od lekarza POZ otrzymamy również skierowanie na badanie USG, ale tylko wówczas, gdy dotyczy ono jamy brzusznej. Nie dostaniemy natomiast zlecenia na USG tarczycy, ślinianek czy węzłów chłonnych.
Uwaga: od stycznia 2010 r. lekarz POZ nie może kierować chorych na tzw. badania kosztochłonne, czyli tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, ocenę przepływu krwi metodą Dopplera. W jego gestii pozostały zaś badania endoskopowe górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, czyli np. kolonoskopia i gastroskopia.

Badania profilaktyczne tylko dla osób z grupy podwyższonego ryzyka

Wiele osób chciałoby zrobić podstawowe analizy krwi oraz moczu, aby upewnić się co do swojego stanu zdrowia. „Dawno nie robiłem żadnych badań” – tłumaczą lekarzowi. Niestety, zapaść finansowa, jaka panuje w państwowej służbie zdrowia, nie pozwala na bezpłatne wykonywanie badań profilaktycznych. Mając bardzo ograniczone środki, lekarz musi się kierować wskazaniami medycznymi. Jeżeli pacjent nie zgłasza konkretnych dolegliwości, nie ma objawów, które wskazują na rozwijającą się chorobę, nie ma podstaw, aby zlecić nawet najprostsze analizy. 
Wykonanie RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej czy analiz krwi i moczu to wydatek, który znacznie przekracza stawkę przewidzianą przez NFZ na roczne leczenie jednego pacjenta. Lekarz musi racjonalnie wydawać oddane do jego dyspozycji środki. Gdy po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu i zbadaniu pacjenta nie znajdzie podstaw do zlecenia badań, nie wystawi skierowania.

Ważne

Lekarze, do których możesz pójść bez skierowania

Bez skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej można iść do:

  • psychiatry,
  • ginekologa,
  • onkologa.

Nie potrzebujemy skierowania także wtedy, gdy chcemy leczyć się z uzależnień lub szukać pomocy w poradni zdrowia psychicznego.

Sytuacja zmienia się, jeśli pacjent znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka, np. jest otyły, pali papierosy lub w jego rodzinie występowały choroby nowotworowe – konieczne będzie przeprowadzenie analiz albo skierowanie do konkretnego specjalisty, aby potwierdzić lub wykluczyć istnienie choroby. Rutynowo, np. po 50. roku życia, lekarz powinien dać skierowanie na badanie na krew utajoną w kale. Jest o wiele tańsze niż kolonoskopia, a jego czułość przekracza 90 proc.

Skierowanie do specjalisty i leczenie u specjalisty

Jeżeli lekarz rodzinny po wykonaniu podstawowych badań uzna, że chorego powinien przebadać specjalista, musi wystawić stosowne skierowanie. Leczenie specjalistyczne, poza nielicznymi wyjątkami (patrz ramka), wymaga bowiem rekomendacji lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Ale gdy pacjent znajdzie się już pod opieką specjalisty, to on będzie prowadził dalsze leczenie. Jeśli uzna, że potrzebna jest konsultacja np. diabetologa czy gastrologa, ma obowiązek wystawić odpowiednie skierowanie, a nie odsyłać chorego do lekarza rodzinnego. Lekarz POZ nie ma bowiem prawa wypisać takiego skierowania, ponieważ nie dysponuje odpowiednią dokumentacją medyczną.

Podobnie jest w przypadku skierowań na operację, zabiegi rehabilitacyjne czy leczenie w sanatorium – ma prawo je wystawić tylko specjalista na podstawie zleconych przez siebie badań.

Nie ma limitu badań kontrolujących postępy leczenia

Pacjent nie musi się obawiać, że w razie poważnej lub przewlekłej choroby lekarz będzie ograniczał liczbę badań, które pozwalają monitorować stan zdrowia. Częstotliwość zlecanych analiz zawsze zależy od rodzaju schorzenia. Dla przykładu: przy leczeniu przeciwzakrzepowym analizę krwi robi się co 1–2 tygodnie, w przypadku miażdżycy – raz na kilka miesięcy.

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 2/2020 "Zdrowia": co pomoże na ból głowy, sztuczne hormony wokół nas, dźwięczny głos na lata, stopy bez odcisków, eko zwierzak w domu, chudnij z wyobraźnią, hity zdrowej kuchni. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych rad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 2/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Bea
|

W tym roku na szpitalu gdzie chodziłam do poradni zamknęli poradnie. Zlikwidowali część łóżek na oddziałach w szpitalu. Idzie dobra zmiana.

Jakub Adamczyk
|

Bo to nie NFZ płaci za wykonanie badania, a twoja przychodnia. NFZ płaci tylko za "kosztogenne" świadczenia, a "tanie" opłaca sama przychodnia ("tanie", czyli takie, które kosztują nawet ponad 100 złotych, gdzie przychodnia dostaje za dorosłego pacjenta stawkę ledwie 140 zł ZA CAŁY ROK).

Asia
|

Leczę się u lekarza oddalonego od mojej miejscowości o 100km i co z tego ze dostaje skierowanie na badania na nfz skoro musze je wykonać w ich laboratorium?koszt dojazdu i czas na dojazd powoduje że robię badania prywatnie a nfz zaciera ręce .Nie rozumiem dlaczego nfz nie może zapłacić za wykonane badania w innym laboratorium

WujaMaciej
|

Nie ufaj żadnym politykom

MATT
|

Wrzodziejace zap. Jelita grubego(nawet dobrze leczone) ok 6x zwiększa ryzyko zachorowania na raka J. Grubego do tego doliczając wiek i płeć kwalifikujace do grupy ryzyka(same w sobie już są wskazaniem do wykonania kolonoskopii) naprawdę warto ją wykonać. Nikt kolonoskopii nie lubi ale jest czasem naprawdę potrzebna. Można też w wielu placówkach dopłacić ok 250-300zł za znieczulenie do kolonoskopii(bo nie jest refundowane u dorosłych) i przejść to bez nieprzyjemnych doznań.

Polecam tez pójść na kolonoskopię do doświadczonego specjalisty coby nie pomylił pseudopolipów występujacych w collitis ulcerosa z polipami gruczolaka(zmiana będąca prekursorem do rozwoju raka j. grubego)

Pozdraiwam

Jorge
|

Od 20 lat choruję na wrzodziejące jelito grube. Lekarz, który stwierdził chorobę (poprzez badania m.in. kolonoskopią ) zrobił również biobsję. Nie stwierdzono komórek nowotworowych, Lekarz przepisał mi Sulfasalazynę 2x2 (500mg). Choroba zatrzymała się. Przez te 20 lat biorę regularnie Sulfasalazynę, przepisywaną na receptę przez lekarza pierwszego kontaktu, na podstawie diagnozy i zaleceń lekarza gastrologa. Nie mam objawów, które kwalifikowałyby mnie do ponownego badania kolonoskopią. Tymczasem lekarz pierwszego kontaktu domaga się ode mnie ponownych badań jelita. Robiłem w międzyczasie badania na krew utajoną w kale. Wynik ujemny. Lekarz upiera się jednak, żebym ponownie zrobił badania, bo inaczej nie wypisze mi recepty. Czy ma takie prawo. Mam nieuleczalną chorobę. Nikt w rodzinie nie chorował na raka jelita grubego. nie mam polipów. Nie mam też innych niepokojących objawów. Czy w takiej sytuacji muszę robić to badanie. Mam 75 lat, choruję również na cukrzycę II. Czy chodzi tu może o szukanie rezerw finansowych w służbie zdrowia.

MK
|

A ja dostałam skierowanie, na USG tarczycy od lekarza POZ. Czyzbym nie powinna? Albo w artykule jest błąd.

Iza
|

Koniecznie zmień lekarza! Jak skąpi Ci na podstawowe badania to niech chociaż nie dostaje pieniędzy za to, że jesteś u niego zapisany.
Dobrego lekarza trzeba szukać, ale warto.

waldemar kuczerawy
|

Lekarz pierwszego kontaktu odmówił mi wypisania skierowania na badania krwi. Mam cukrzyce i raka prostaty.

Ania
|

Ale przy strajkach lekarzy wszyscy ich popierają i współczują, ile to oni mają pracy i jak mało zarabiają.