Tabletki "po": jak działają i ile kosztują?

2017-08-24 14:52 Anna Jakimiuk | Konsultacja: dr n. med. Barbara Grzechocińska, ginekolog położnik, adiunkt I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii WUM

Tabletka "po" to często jedyna metoda, by uniknąć ryzyka niechcianej ciąży. Stosuje się ją po niezabezpieczonym stosunku albo kiedy antykoncepcja zawiodła. Pigułka "po" ma być dostępna tylko na receptę. Aby ją kupić, trzeba będzie najpierw udać się do lekarza. Jak działają tabletki Escapelle i ellaOne i czym różnią się od tabletek wczesnoporonnych?

[AKCJA PARTNERSKA: ZAKOCHAJ SIĘ BEZPIECZNIE]

Pękła wam prezerwatywa? A może w przypływie namiętności daliście się ponieść chwili i nie pomyśleliście o zabezpieczeniu? W awaryjnej sytuacji, aby uniknąć stresu, sięga się po antykoncepcję postkoitalną - to tzw. tabletka "po" stosunku.

Antykoncepcja dzień po

Pigułki "po" mają zapobiegać ciąży po odbyciu niezabezpieczonego stosunku. Ważne jest, aby zażyć je jak najszybciej, bo w takiej sytuacji liczy się czas. Największą skuteczność osiąga się, kiedy pigułka zostanie przyjęta do 24 godzin po stosunku. Po tym czasie jej działanie zostaje obniżone.

Na rynku dostępne są dwa rodzaje tabletek "po", zawierających inne substancje aktywne: levonorgestrel i octan ulipsrystalu, różniących się czasem działania. Najpóźniej tabletkę z levonogestrelem (Escapelle) można przyjąć 72 godziny (3 dni) od współżycia, a tabletkę z octanem uliprystalu (ellaOne) - 120 godzin czyli do 5 dni po stosunku. Znaczna różnica w maksymalnym czasie przyjęcia różnych tabletek wynika z odmiennych mechanizmów działania antykoncepcyjnego obu substancji.

Jak działa Escapelle?

Escapelle zawiera substancję czynną levonorgestrel (jest to syntetyczny progestagen, wykorzystywany jako aktywny składnik środków antykoncepcyjnych). Jeśli tabletka zażyta zostanie w pierwszej dobie od stosunku, jej skuteczność wyniesie 99%. W sytuacji wystąpienia wymiotów do 3 godzin od połknięcia pigułki, zaleca się przyjęcie jeszcze jednej tabletki.

- Zawarty w tabletce "po" hormon może zahamować owulację, jeśli tabletka została przyjęta jeszcze przed jajeczkowaniem. Dodatkowo hormony, niezależnie od tego, kiedy została przyjęta tabletka, wywołują zmiany w błonie śluzowej macicy, utrudniając implantację zarodka. Escapelle nie zadziała, jeśli doszło już do zagnieżdżenia zarodka. Przy czym warto zaznaczyć, że tabletka "po" nie ma w takim przypadku działania poronnego - tłumaczy doktor Barbara Grzechocińska, ginekolog endokrynolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Tabletki z levonorgestrelem nie będą skuteczne, jeśli proces implantacji zarodka już się rozpoczął. Kiedy levonorgestrel zostanie przyjęty zbyt późno, nie zadziała poronnie. Wręcz przeciwnie – podtrzyma ciążę.

Ważne! Antykoncepcja "po" zabezpiecza tylko przed ciążą z tego stosunku, który odbył się przed zażyciem preparatu.

Sprawdź:

>>> Jak długo żyje plemnik?

>>> Jakie są pierwsze objawy ciąży? Jak rozpoznać ciążę? [TEST]

Ważne

1 czerwca 2017 roku roku senat przyjął nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, która przewiduje, że tabletka "po" ellaOne będzie dostępna jedynie na receptę. Nowelizacja przewiduje, że wszystkie hormonalne środki antykoncepcyjne do stosowania wewnętrznego będą wydawane wyłącznie na podstawie recepty wystawionej przez lekarza. Oznacza to, że na receptę będą także pigułki ellaOne, które od 2015 r. osoby powyżej 15. roku życia mogły kupić bez konieczności wizyty u lekarza. Przedstawiciele rządu tłumaczą tę decyzję względami bezpieczeństwa: "Wydawanie leku na receptę to procedura, która ma na celu zapewnienie pacjentom maksymalnego bezpieczeństwa farmakoterapii. Tymczasem obecnie już bardzo młode osoby (nawet po 15. roku życia) mogą bez kontroli lekarskiej kupić i stosować ten środek" - mówi oficjalny komunikat zamieszczony na stronie Ministerstwa Zdrowia. Jednak lekarz - przed wystawieniem recepty - będzie mógł się zasłonić "klauzulą sumienia".

22 czerwca ustawę podpisał prezydent Andrzej Duda.

TERMIN WEJŚCIA W ŻYCIE POWYŻSZYCH ZMIAN TO 23 LIPCA 2017 ROKU.

ellaOne została dopuszczona do obrotu na terenie Unii Europejskiej w 2009 roku. W styczniu 2015 roku Komisja Europejska wydała zezwolenie na sprzedaż pigułki "po" bez recepty.

Jak działa ellaOne?

EllaOne to tabletka antykoncepcyjna zawierająca octan uliprystalu, przeznaczona do stosowania w przypadkach nagłych, aby zapobiec ciąży po odbyciu stosunku płciowego bez zabezpieczenia lub w przypadku, gdy zastosowana metoda antykoncepcji zawiodła. Pigułki te mają działać poprzez zatrzymanie uwalniania komórki jajowej przez jajniki. Substancja czynna ellaOne, czyli octan uliprystalu, łączy się z receptorami, z którymi zwyczajowo w reakcję wchodzi progesteron, hamując w ten sposób owulację. Dodatkowo substancja aktywna może doprowadzić do zmian w wyściółce macicy, utrudniając zagnieżdżenie się zarodka.

EllaOne należy zażyć jak najszybciej po stosunku płciowym (maksymalnie do 120 godzin po stosunku - 5 dni). Trzeba jednak pamiętać, że im później tabletka zostanie przyjęta, tym bardziej zmniejsza się skuteczność jej działania. Nie należy także stosować preparatu wielokrotnie w tym samym cyklu miesiączkowym.

Tabletkę można przyjąć z posiłkiem lub bez posiłku, a jeśli w ciągu 3 godzin po przyjęciu pigułki ellaOne wystąpią wymioty, powinno się przyjąć kolejną tabletkę.

Uwaga! Preparat nie powoduje przerwania istniejącej ciąży.

Tabletka "po" a tabletki wczesnoporonne - czy to to samo?

Według Światowej Organizacji Zdrowia tabletka "po" nie działa jak tabletki wczesnoporonne. Poronienie to przerwanie ciąży, a WHO za początek ciąży uznaje implementację (czyli zagnieżdżenie się) zapłodnionej komórki jajowej w macicy. Antykoncepcja awaryjna nie powoduje obumarcia zagnieżdżonego zarodka i to różni ją od tabletek wczesnoporonnych - zamiast tego działa jeszcze zanim dojdzie do implementacji, uniemożliwiając zarodkowi zagnieżdżenie się w ścianie macicy.

Kontrowersje na temat działania tabletki "po" wynikają z różnic w określaniu początku ciąży. Dla niektórych jest to moment zapłodnienia, czyli wniknięcia plemnika do komórki jajowej, co ma miejsce w jajowodach. Zgodnie z taką interpretacją ellaOne ma działanie takie jak tabletka poronna, ponieważ przerywa już rozpoczętą ciążę.

Warto jednak wiedzieć, że nawet gdy zarodek już się zagnieździ w macicy, a tabletka "po" zostanie przyjęta, nie spowoduje ona obumarcia zarodka. Środek ten nie ma żadnego wpływu na już rozpoczętą ciążę.

Czytaj też: Antykoncepcja bez recepty - lista preparatów, ceny, skuteczność

To ci się przyda

Ceny dostępnych w Polsce tabletek "po":

Escapelle (koszt 35-55 zł),

ellaOne (koszt 90-120 zł).

Niepożądane skutki antykoncepcji "po"

  • ból głowy,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • nudności,
  • bóle brzucha,
  • krwawienia i plamienia acykliczne.

Jak często można stosować antykoncepcję "po"?

Antykoncepcja "po" może być stosowana jedynie w sytuacjach awaryjnych i nie można uważać jej za jedną z metod antykoncepcyjnych. Zażycie tabletki po uzasadnione jest tylko w przypadku:

  • pęknięcia prezerwatywy;
  • popełnienia błędu w stosowaniu pigułek antykoncepcyjnych - kiedy zapomniano o przyjęciu więcej niż 3-ech tabletek antykoncepcyjnych;
  • seksu bez zabezpieczeń;
  • gwałtu.

- Kilkakrotne przyjęcie tabletki „po”, w liczbie większej niż to podaje producent, oprócz wymienionych już wyżej działań niekorzystnych, może mieć istotny wpływ na pojawienie się zaburzeń hormonalnych i całkowicie rozregulować cykl miesiączkowy - przestrzega doktor Barbara Grzechocińska.

Tego nie rób

Yuzpe - metoda postkoitalna

Tańszą opcją antykoncepcji po stosunku jest Yuzpe. To metoda polegająca na przyjęciu dużej dawki hormonów w postaci tabletek antykoncepcyjnych. W porównaniu do przyjęcia tabletki "po", jest bardziej niebezpieczna ze względu na duże prawdopodobieństwo powikłań zdrowotnych, czasem nawet bardzo poważnych.

Zobacz na czym polega metoda Yuzpe

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
Katarzyna Woźniak
|

rok temu moja znajoma zazyla 5 godzin po stosunku . Ciąża pozamaciczna , pożegnała się z jednym jajowodem . 3 miesiące temu to samo moja druga znajoma, ciach , po jajowodzie. To jest najgorszy skutek uboczny który jest na ulotce numer 1 , a wy tutaj nudności.

dominika
|

Ja to szczerze to byłam trochę w szoku jak się dowiedziałam że chcą te tabletki mają być na receptę. Przecież to oczywiste że sięgały po nią kobiety, dziewczyny które potrzebowały natychmiastowej pomocy. Ja sama ze 2-3 razy ją kupowałam bo byłam w nagłej sytuacji. A teraz to już wiadomo że wiele kobiet będzie się po prostu wstydziło przyjść do gienekologa. Ja mimo że mam 28 lat i jak byłam na wizycie kontrolnej po przepisaniu mi kilka miesięcy wcześniej tabletek antykoncepcyjnych to czułam skrępowanie. I za pewnie nie tylko ja jestem za tym by antykoncepcja awaryjna wróciła i była dostępna dla każdego

Kamelor
|

Ale dla przestrogi dodam jeszcze ze nie jestem lekarzem wiec moge sie nie znac na temacie bo nie studiowalem tego tematu a jedynie ulotke leku. Ale uwazam ze powinnismy ufac temu co wlasnie lekarze pisza na ten temat - bo komu innemu? Uwazam ze każdy powinien czerpac wiedze od lekarza ktory wypowiada sie na ten temat a nie z komentarzy z internetu.

Kamelor
|

Do Stefanero - zgadzam się z Twoją wypowiedzią, ale trzeba jednak pamiętać, żeby tych tabletek nie brać więcej niż raz w ciągu cyklu, bo może być różnie - nie wiadomo jaki to ma wpływ na ciążę (czasem jest tak, że kobieta nie wie czy jest w ciąży lub zajdzie w ciążę mimo zażycia leku) przy częstszym stosowaniu gdy dawki się skumulują - nie przerywa istniejącej ciąży, ale nie wiadomo czy dziecko nie urodzi się z wadami - nawet przy jednokrotnym zastosowaniu tabletki w ciągu cyklu - nie ma danych na ten temat więc nie wiadomo jak jest. Jest to tabletka sporadyczna!!

Nemuta
|

Doucz się to będziesz wiedziała

Nemyt
|

Wiedza to nie wszytsko.Jest jeszcze coś takiego jak inteligencja,której Ci brakuję sądząc po twoim komentarzu

medicalmacltd
|

Jak wynika ze wszystkich artykułów na ten temat lepiej jest być przygotowanym i zabezpieczonym na niechciane sytuacje, niz potem w stresie i pośpiechu szukać ratunku.

o luju
|

ziomuś każdy ma prawo wyboru jest pozytywnie xD

Jarek
|

Piszesz o tabletce wczesnoporonnej, takiej nie ma. Jakbyś umiała czytać to dowiesz się z internetu, że tu nie ma poronienia, a jest zapobieganie zapłodnieniu.

farmaceutka
|

Świetnie pan to ujął. Dodałabym jeszcze że tak naprawdę każdy organizm jest inny i nikt nam nie zagwarantuje że już jednorazowe zastosowanie tabletki nie spowoduje zaburzeń hormonalnych, które potem trzeba leczyć latami.