Syrop lawendowy to wszechstronny dodatek. Najpopularniejszym zastosowaniem jest dodawanie go do wody lub herbaty, co nadaje im relaksujący, kwiatowy aromat. Świetnie sprawdza się również jako składnik lemoniady, kawy czy koktajli, takich jak Kir Lavande, czyli połączenie syropu z wytrawnym białym winem. Jego walory smakowe to jednak nie wszystko. Co z właściwościami zdrowotnymi?
Badania kliniczne przeprowadzone w Iranie w 2023 wykazały, że codzienne spożycie 9 ml syropu lawendowego dwa razy dziennie przez 21 dni znacząco łagodziło nasilenie kaszlu u pacjentów z łagodnym i umiarkowanym COVID-19 oraz zwiększało satysfakcję z leczenia. Dodatkowo badanie pilotażowe pokazało, że ten sam syrop znacząco przyspieszał poprawę węchu bez działań niepożądanych. A zatem jak samodzielnie przygotować domowy syrop lawendowy wspierający organizm także podczas infekcji? Przepis znajdziesz poniżej.
Właściwości lecznicze syropu z lawendy. Na co pomaga?
Lavandula angustifolia to roślina, która ma całkiem sporo do zaoferowania, choć niektórzy mogą kojarzyć ją wyłącznie z kulkami na mole. Z badań wynika, że lawenda wykazuje znaczące działanie przeciwlękowe, porównywalne do lorazepamu, a także poprawiają jakość snu u pacjentów z zaburzeniami lękowymi.
Ponadto aromaterapia lawendowa poprawia czas i jakość snu, zarówno u zdrowych osób, jak i pacjentów z chorobami serca czy depresją. Mechanizmy biologiczne potwierdzają, że lawenda działa np.: antagonistycznie na receptory NMDA i hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, a to tłumaczy jej wpływ przeciwlękowy i antydepresyjny.
Olejek lawendowy posiada również właściwości przeciwzapalne i łagodzi ból. Dotyczy to zarówno bólu menstruacyjnego, migren, jak i przewlekłego bólu mięśniowego. Aromaterapia lawendowa stosowana po zabiegach obniża ciśnienie krwi i przyspiesza regenerację. W skrócie można wskazać, że lawenda posiada takie właściwości lecznicze jak:
- działanie przeciwlękowe i uspokajające,
- poprawa jakości snu,
- działanie przeciwzapalne,
- działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe,
- łagodzenie kaszlu,
- działanie przeciwutleniające,
- pozytywny wpływ na funkcje poznawcze.
W kontekście wspomnianych wcześniej badań warto zaznaczyć, że kiedy uczestnicy pili po 9 ml syropu lawendowego 2 razy dziennie przez 21 dni, to doszło do zmniejszenia nasilenia kaszlu zarówno u osób z łagodnym jak i umiarkowanym przebiegiem COVID-19.
Syrop z lawendy na odchudzanie? Co mówią badania?
W badaniu opublikowanym w grudniku 2024 roku na łamach Nutrients naukowcy oceniali, jak ekstrakt z lawendy wpływał na myszy. Gryzoniom przez 30 dni podawano różne dawki. Wyniki wykazały, że ekstrakt lawendowy wspierał metabolizm lipidów i glukozy. U zwierząt doszło do zwiększenia tolerancji glukozy, poprawy profilu lipidowego (triglicerydy, LDL, HDL), oraz aktywacji metabolizm tkanki tłuszczowej (białej i brunatnej).
Uzyskane informacje mogą zatem sugerować, że lawenda posiada właściwości wspomagające odchudzanie. Niemniej trzeba mieć na względzie fakt, że sprawdzano działanie ekstraktu, a nie syropu. Syrop jak wiemy posiada w sobie dużą dawkę cukru, zatem, o ile lawenda może potencjalnie pomóc w redukcji tkanki tłuszczowej (a przynajmniej na podstawie wspomnianych badań przedklinicznych), o tyle z syropem może się to nie udać.
Należy jednak podkreślić, że były to badania przedkliniczne, czyli nieprowadzone na ludziach a na zwierzętach. Stąd należy zachować ostrożny optymizm i nie traktować wyników zbyt poważnie, dopóki ustalenia nie zostaną potwierdzone także na ludziach.
Syrop lawendowy domowej roboty. Działanie
Lawenda - również w Polsce - kwitnie mniej więcej od drugiej połowy czerwca do końca lipca. Warto ją zbierać nie tylko po to, by pozbyć się moli, przede wszystkim w trosce o własne zdrowie. Roślinę tę można wykorzystać do przygotowania domowych kosmetyków, mieszanki wyciszającej lub aromatycznego syropu lawendowego.
Syrop z kwiatów lawendy swoje działanie zawdzięcza m.in. olejkowi eterycznemu oraz substancjom czynnym takim jak:
- garbniki,
- flawonoidy,
- kumaryny,
- fitosterole,
- sole mineralne,
- kwasy organiczne.
Pity w chwilach stresu lub wzmożonego napięcia (również przedmiesiączkowego) pomoże zrelaksować się i wyciszyć. Łagodzi bóle głowy i niektóre migreny, pomaga zmniejszyć napięcie mięśni, a nawet łagodzi wzdęcia oraz kolki i sprzyja odchudzaniu, pobudza bowiem wydzielanie soków żołądkowych. Ma także właściwości lekko moczopędne, działa bakteriobójczo, ułatwia zasypianie.
Przepis na domowy syrop z lawendy
A jak przyrządzić syrop lawendowy? Poniżej znajdziesz najprostszy przepis na syrop z lawendy. Składniki:
- Litr wody
- Szklanka kwiatów lawendy bez łodyżek
- Szklanka cukru (najlepiej brązowego)
- Sok wyciśnięty z limonki
- 5 łyżek miodu
Zagotuj litr wody, dodaj cukier, a gdy się rozpuści, wsyp kwiaty lawendy i dodaj miód. Całość gotuj pod przykryciem około 10 minut - pod koniec gotowania dodaj sok z limonki i gotuj jeszcze przez 2-3 minuty. Następnie przecedź syrop przez sitko o bardzo gęstych oczkach lub przez gazę i wlej do słoiczków.
Przepis na lemoniadę z lawendy
Domowy syrop lawendowy może posłużyć także w kuchni. Przyda się zwłaszcza latem jako dodatek do wody, by w ten sposób stworzyć lemoniadę o pięknym kolorze i nietypowym smaku. Przepis na lemoniadę z lawendy jest wyjątkowo prosty. Wypróbuj naszą propozycję nie tylko w upalne dni.
Składniki:
- litr wody mineralnej,
- 4 łyżki syropu z lawendy,
- 2 plasterki sparzonej cytryny ze skórką,
- 4 listki mięty.
Połącz składniki i dokładnie wymieszaj. Możesz dodać także plasterek imbiru i kilka kostek lodu.
Kto powinien uważać na syrop lawendowy? Przeciwwskazania i potencjalne skutki uboczne
Chociaż syrop lawendowy jest produktem naturalnym, istnieją pewne sytuacje, w których jego spożycie wymaga ostrożności. Przede wszystkim powinny go unikać osoby uczulone na lawendę, u których może on wywołać reakcje alergiczne, takie jak wysypka. Ze względu na brak wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo, regularne stosowanie syropu nie jest zalecane kobietom w ciąży i karmiącym piersią. Ostrożność powinny zachować również osoby z niskim ciśnieniem krwi, ponieważ lawenda może je dodatkowo obniżać.
Warto także pamiętać, że syrop lawendowy może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, zwłaszcza o działaniu uspokajającym i nasennym, potęgując ich efekt. Może to prowadzić do nadmiernej senności i uczucia zmęczenia. W przypadku podawania syropu małym dzieciom, zalecana jest wcześniejsza konsultacja z lekarzem. Do najczęstszych skutków ubocznych, szczególnie przy spożyciu większych ilości, należą zawroty głowy i wspomniana senność.
Olejek eteryczny, ekstrakt, susz – różnice w działaniu i zastosowaniu lawendy
Lawenda dostępna jest w wielu formach, a każda z nich ma nieco inne właściwości i zastosowanie. Suszone kwiaty, wykorzystywane do przygotowania syropu, naparów czy herbat, zawierają szerokie spektrum naturalnych związków chemicznych rośliny. Działają łagodnie i są bezpieczne do użytku wewnętrznego. Olejek eteryczny to z kolei silnie skoncentrowany wyciąg lotnych związków aromatycznych, pozyskiwany najczęściej w procesie destylacji. Stosuje się go głównie zewnętrznie – w aromaterapii, dyfuzorach czy po rozcieńczeniu w oleju bazowym do masażu. Trzeba tu stanowczo przypomnieć, że płynnego olejku eterycznego nie można spożywać.
Inną formą jest ekstrakt, który powstaje przez rozpuszczenie składników aktywnych lawendy w alkoholu lub wodzie, co pozwala na wyizolowanie zarówno substancji rozpuszczalnych w olejach, jak i w wodzie. Ekstrakty najczęściej spotyka się w suplementach diety w postaci kapsułek. Każda z tych form ma inny skład chemiczny i stężenie substancji czynnych, co przekłada się na ich specyficzne zastosowanie i siłę działania.
Polecany artykuł:
Źródła:
- Movahedi A. i wsp., Lavender (Lavandula angustifolia) syrup as an adjunct to standard care in mild to moderate COVID‑19 (Phytotherapy Research, 2023): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37663382/;
- Effect of Lavender (Lavandula angustifolia L.) syrup on olfactory dysfunction in mild COVID‑19 patients:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35145890/;
- Effect of a Novel Lavender Extract on Plasma Lipid and Lipoprotein Metabolism, Glucose Tolerance and Adipose Tissue Metabolic Activation: A Preclinical Safety and Efficacy Study:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39796511/.
