- Merck Manual: alarmujące są zakażenia o ciężkim przebiegu oraz brak reakcji na standardowe leczenie przeciwgrzybicze
- Nawracające drożdżyce mogą wiązać się z nieprawidłowym działaniem komórek T, a aspergiloza z zaburzeniami pracy komórek żernych
- Przyczyną osłabienia odporności bywają mutacje genetyczne lub czynniki wtórne, takie jak cukrzyca oraz wirus HIV
- Diagnostyka zwykle zaczyna się od morfologii krwi z rozmazem ręcznym, a dalsze kroki ustala lekarz rodzinny, który może wystawić e-skierowanie do specjalisty
Kiedy nawracająca grzybica powinna niepokoić?
Infekcje grzybicze (grzybice) to zakażenia wywołane przez grzyby, które najczęściej zajmują skórę, paznokcie albo błony śluzowe. U większości osób organizm potrafi je kontrolować, ale czasem problem wraca mimo leczenia. Nawracające grzybice mogą być sygnałem, że układ odpornościowy wymaga oceny.
Przy niedoborach odporności organizm gorzej radzi sobie z drobnoustrojami, które u większości osób nie powodują poważnych problemów. Merck Manual wskazuje, że o niedoborze odporności warto pomyśleć, gdy zakażenia mają nietypowy przebieg albo nie poddają się leczeniu. Takie sygnały ostrzegawcze (tzw. czerwone flagi) to m.in.:
- infekcje o bardzo ciężkim lub skomplikowanym przebiegu
- zakażenia występujące w wielu miejscach na ciele jednocześnie
- brak poprawy mimo stosowania standardowych leków przeciwgrzybiczych
- infekcje wywołane przez nietypowe i rzadkie rodzaje grzybów
- podobne infekcje grzybicze u innych członków rodziny.
Jakie objawy mogą towarzyszyć nawracającej grzybicy?
Niedobór odporności rzadko objawia się tylko jednym problemem, dlatego warto zwracać uwagę na inne dolegliwości. Często pojawiają się zmiany skórne, takie jak uporczywy wyprysk, ropnie albo brodawki. Mogą występować także pleśniawki w jamie ustnej lub przełyku, bolesne owrzodzenia i nawracające zapalenie przyzębia.
Znaczenie ma też to, jaki grzyb wywołuje zakażenie, bo czasem podpowiada, z jakim typem zaburzeń odporności mamy do czynienia. Merck Manual opisuje, że aspergiloza może sugerować nieprawidłowości w działaniu komórek żernych. Z kolei nawracające drożdżyce bywają wskazówką problemów z komórkami T.
Przyczyny nawracających grzybic: pierwotne i wtórne niedobory odporności
Niedobory odporności mogą być pierwotne, czyli uwarunkowane genetycznie, albo wtórne, związane z chorobami i leczeniem. Artykuł w „Frontiers in Immunology” podaje, że u około połowy pacjentów z przewlekłą grzybicą skórno śluzówkową przyczyną są mutacje w genie STAT1. W takich sytuacjach organizm od urodzenia gorzej radzi sobie z niektórymi zakażeniami grzybiczymi.
Częściej występują niedobory wtórne, które rozwijają się w ciągu życia, na przykład w przebiegu chorób albo w trakcie leczenia. Merck Manual wymienia m.in. cukrzycę, niedożywienie oraz zakażenie wirusem HIV. Odporność mogą osłabiać także chemioterapia, radioterapia i długotrwały pobyt w szpitalu, zwłaszcza u osób starszych.
Jakie badania wykonać przy nawracających grzybicach?
Jeśli grzybice nawracają, warto skonsultować się z lekarzem i ustalić plan diagnostyki. Zwykle zaczyna się od morfologii krwi z tzw. rozmazem ręcznym. Badanie pokazuje m.in. liczbę białych krwinek, czyli komórek ważnych dla odporności.
Merck Manual wskazuje, że w zależności od objawów i wyników morfologii lekarz może zlecić także bardziej szczegółowe badania. Należą do nich m.in.:
- ilościowe oznaczenie immunoglobulin (Ig) w surowicy
- sprawdzenie miana przeciwciał
- testy skórne sprawdzające reakcję organizmu na konkretne antygeny
- badanie w kierunku wirusa HIV
- bezwzględna liczba limfocytów.
Jak wygląda droga do specjalisty w ramach NFZ przy nawracających grzybicach?
W ramach NFZ drogę do specjalisty zaczyna się zwykle u lekarza rodzinnego w podstawowej opiece zdrowotnej. Na podstawie wywiadu i wyników badań lekarz decyduje, czy potrzebne jest skierowanie do immunologa albo dermatologa. Serwis pacjent.gov.pl podaje, że od 8 stycznia 2021 roku skierowania są wystawiane w formie elektronicznej (e-skierowanie).
Po wizycie u specjalisty to on prowadzi dalszą diagnostykę i leczenie. Może zlecać kolejne badania oraz wyznaczać wizyty kontrolne bez potrzeby każdorazowego wracania po nowe skierowanie do lekarza rodzinnego. Jeśli lekarz odmówi wystawienia skierowania, można poprosić o odnotowanie odmowy w dokumentacji albo zwrócić się do kierownika placówki o weryfikację decyzji.
Jak wyglądają paznokcie zaatakowane grzybicą? Zobacz naszą galerię
1
Źródła:
