Co to jest konflikt serologiczny?

Konsultant: dr Paweł Kubik, ginekolog położnik
70 komentarze
Autor: Agnieszka Roszkowska

Konflikt serologiczny może się pojawić, gdy matka ma krew z czynnikiem Rh-, a ojciec Rh+. Wtedy organizm przyszłej mamy postrzega jej własne dziecko jako coś obcego i atakuje je przeciwciałami. Na szczęście, medycyna potrafi sobie radzić z konfliktem serologicznym.

Konflikt serologiczny bierze się stąd, że ludzka krew nie jest taka sama u wszystkich – we krwi jednych ludzi występuje pewien czynnik, tzw. antygen D, a u innych go nie ma. Może zdarzyć się tak, że nienarodzone dziecko go ma (dziedziczy po ojcu), a mama – nie. Kiedy organizm mamy „zorientuje się”, że we krwi płodu jest nowa, nieznana mu cząstka, traktuje ją jak intruza, coś obcego, i w odruchu obronnym wytwarza przeciwciała, które mają zniszczyć „obcego”. Organizm mamy „dowiaduje się” o tym tylko wtedy, gdy jej krew zetknie się z krwią płodu, a tak dzieje się zwykle dopiero podczas porodu lub poronienia. Dlatego w przypadku pierwszej ciąży zagrożenia dla dziecka prawie nie ma, bo organizm mamy nie ma już czasu na zaatakowanie dziecka. A nawet jeśli zdąży wytworzyć przeciwciała, są one na początku bardzo słabe i nie potrafią pokonać bariery łożyskowej. Dopiero 1,5 do 6 miesięcy później produkowane są przeciwciała silniejsze, które mogą przechodzić przez łożysko. Pozostają one w organizmie matki i jeśli podczas kolejnej ciąży przenikną przez łożysko do krwiobiegu płodu, zaatakują jego czerwone krwinki. Zjawisko takie to właśnie konflikt serologiczny. Dawniej mógł spowodować u płodu bardzo poważną anemię, żółtaczkę, a nawet jego obumarcie. Obecnie medycyna nawet w przypadku wystąpienia konfliktu potrafi uratować dziecko, ale przede wszystkim stara się do niego nie do puścić, zapobiegając powstaniu przeciwciał. W jaki sposób to robi i kiedy w ogóle dochodzi do konfliktu?

Nie przegap

Kiedy powstaje konflikt serologiczny?

Każdy z nas ma określoną grupę krwi (A, B, AB lub 0), ale jest jeszcze coś, co naszą krew różni. Większość ludzi ma na powierzchni czerwonych krwinek tzw. antygen D, pozostali zaś go nie mają. Początkowo antygen D wykryto u małp Rhesus, dlatego nazwano go czynnikiem Rh. Krew osób, u których występuje czynnik Rh, określa się jako RH+, natomiast pozostali mają krew RH–. Tych pierwszych jest zdecydowanie więcej, bo aż 85 proc., podczas gdy osoby z krwią Rh– stanowią 15 proc. ludzkiej populacji. A zatem także większość przyszłych mam ma Rh+ (żeby to sprawdzić, lekarz już podczas pierwszej wizyty zleca badanie krwi). Jeśli i ty masz krew RH+, żaden konflikt serologiczny ci nie grozi, bo problem cię nie dotyczy. Gdy zaś należysz do owej 15-proc. mniejszości o krwi RH–, wtedy ważne jest, jaki czynnik Rh ma ojciec dziecka. Jeśli też ujemny, to znaczy, że także wasze dziecko będzie miało RH– (czynnik dziedziczy się po którymś z rodziców) i niczym to nie grozi, bo Rh matki i dziecka będzie takie samo. Konflikt serologiczny może zaistnieć tylko wtedy, gdy matka dziecka ma krew RH–, a ojciec RH+. I oczywiście, gdy płód odziedziczy czynnik RH po ojcu (dzieje się tak w 60 proc. przypadków).

Ważne

Ważne

Przedostawaniu się krwi płodu do krwiobiegu matki sprzyjają:

  • poronienie
  • odklejenie się łożyska
  • ciąża pozamaciczna
  • krwotoki
  • zabiegi wewnątrzmaciczne
  • badania prenatalne
  • cesarskie cięcie
  • poród zabiegowy, np. z użyciem kleszczy.

Aby powstały przeciwciała, do organizmu matki musi przedostać się co najmniej 0,2 ml krwi płodowej.

Każda przyszła mama do 12 tygodnia ciąży powinna mieć oznaczoną grupę krwi, czynnik Rh, oraz (gdy ma Rh-) poziom przeciwciał atakujących czerwone krwinki płodu.

Jak zapobiec konfliktowi serologicznemu?

Jak już wspomniano, główny wysiłek medycyna kładzie na to, by nie dopuścić do powstania konfliktu. W tym celu wszystkim ciężarnym kobietom o krwi Rh– podaje się w zastrzyku immunoglobulinę anty D (określaną też jako anty RhD lub Rhogam). Jest to naturalny produkt wytwarzany z krwi, który zapobiega powstaniu w ciele matki groźnych dla dziecka przeciwciał – w ten sposób, że natychmiast niszczy wszystkie krwinki płodu, które mogły dostać się do krwiobiegu matki. Bo kiedy nie ma czynnika uczulającego (antygenu D), to nie mogą się wytworzyć przeciwko niemu przeciwciała. Niektórzy lekarze zalecają podanie dwóch dawek immunoglobuliny anty D – jedną w 28. tygodniu ciąży, drugą wkrótce po porodzie. Skuteczność takiej profilaktyki wynosi 99 proc. W Polsce zazwyczaj immunoglobulinę podaje się tylko jeden raz – po porodzie (do 72 godzin od narodzin dziecka). Taka profilaktyka jest skuteczna w 96-98 proc. Immunoglobulinę powinny otrzymać także kobiety z czynnikiem Rh–, u których usunięto ciążę pozamaciczną, stwierdzono poronienie, wystąpił silny krwotok w II lub III trymestrze ciąży, a także które poddawały się inwazyjnym badaniom prenatalnym (amniopunkcja, biopsja kosmówki) lub miały przeprowadzoną aborcję. Każda z tych sytuacji zwiększa ryzyko przedostania się krwi płodu do krwiobiegu matki. W wyjątkowych przypadkach (gdy nie podano immunoglobuliny lub wymieszanie krwi matki i dziecka nastąpiło, zanim ją podano) w organizmie matki powstają przeciwciała mogące niszczyć czerwone krwinki płodu z dodatnim czynnikiem Rh (dotyczy to ok. 1,5 proc. kobiet, których płód ma Rh+). Co wtedy?

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 19.07.2014 22:11
Myślałam, że zrobiłam wszystkie badania, łącznie z grupą krwi, jestem Rh+ czyli konfliktu nie powinno być...a jednak. Moja mama usłyszała w teleekspresie, że w Warszawie robią bezpłatne badania dla kobiet w ciąży w kierunku konfliktu płytkowego. Nie miałam pojęcia co to jest, podobnie zresztą jak i o konflikcie serologicznym tylko słyszałam coś, kiedyś... No ale wrócę do tematu... zapisałam się w instytucie na chocimskiej na pobranie krwi i okazało się, że nie mam jakiegoś białka płytkach krwi i może dojść do konfliktu płytkowego a co za tym idzie moje maleństwo może być zagrożone, teraz jesteśmy pod opieką szpitala bielańskiego i pani doktor Dębskiej i jestem już o wiele spokojniejsza... Tutaj znajdziecie więcej informacji na ten temat: http://www.konfliktplytkowy.ihit.waw.pl/
Nie zarejestrowany, 05.05.2011 13:07
Co to jest dokładnie konflikt serologiczny dowiedziałam się dopiero kilka lat temu, od kiedy jest łatwy dostęp do internetu. Tak więc kiedy byłam w ciąży 21 lat temu, wiedziałam tylko, że mam jakiś konflikt krwi z mężem, nie wiedziałam czym to grozi. Powiedzieli tylko, że po porodzie dostanę zastyrzyk i wszystko będzie OK. I tak też było, na moje szczęście. Teraz miałabym o wiele więcej obaw z następną ciążą. Moja grupa krwi to BRh(-), męża 0R(h+), moja pierwsza ciąża jak i druga przebiegła na szczęście bez żadnych problemów. Po pierwszej dostałam zastrzyk z immuglobiną. Obydwie córki mają krew męża czyli 0Rh(+). Cieszę się, że One nie będą miały tego problemu co ja.
 

Jeśli wystąpi konflikt serologiczny

Gdy specjalne badania krwi (tzw. odczyn Coombsa) wykażą, że we krwi przyszłej mamy są obecne przeciwciała anty D, powinna ona zostać otoczona szczególną opieką lekarską. Poziom przeciwciał w jej organizmie musi być pod stałą kontrolą. W tym celu wykonuje się dodatkowe badania w 28., 32. i 36. tygodniu ciąży. Należy także co 2-3 tygodnie przeprowadzać badanie USG, które sprawdzi, jak konflikt serologiczny wpływa na dziecko. Podczas tego badania lekarz ocenia wielkość łożyska i płodu, obrzęki i przesięki do jam płodu oraz jego żywotność. Gdy poziom przeciwciał jest niski – zagrożenie jest niewielkie i może obejdzie się bez interwencji medycznej. Kiedy natomiast przeciwciał jest tak dużo, że zagrażają bezpieczeństwu dziecka, być może lekarze podejmą decyzję o wcześniejszym ukończeniu ciąży i przeprowadzeniu transfuzji krwi u dziecka. Bardzo rzadko się zdarza, by transfuzja była konieczna jeszcze przed porodem, ale taki zabieg również jest możliwy. Przenikanie przeciwciał anty D przez łożysko nasila się po 16.-18. tygodniach ciąży, a największe jest w III trymestrze, dlatego ciążę konfliktową powinno się zakończyć w 37. lub 38. tygodniu jej trwania.

Konflikt serologiczny [wideo]

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 17.03.2015

Komentarze (1 - 10 z 70)
asia, 04.01.2016 09.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
O tym, czy jesteśmy „Rh dodatni” czy „Rh ujemni” decyduje, odpowiednio, obecność lub brak białka zwanego antygenem D na powierzchni naszych erytrocytów (czerwonych krwinek). Za powstawanie białka antygenu D odpowiedzialny jest gen RHD znajdujący się na krótkim ramieniu chromosomu pierwszego. Mamy dwie kopie chromosomu pierwszego - jedną dziedziczymy od ojca, drugą - od matki. Aby powstało białko – antygen D, czyli abyśmy byli „Rh+”, wystarczy nam tylko jedna funkcjonująca kopia genu RHD (tzw. dziedziczenie dominujące). Zatem „Rh dodatnie” są zarówno osoby, które dziedziczą chromosom pierwszy z funkcjonującą kopią genu RHD od obojga rodziców, jak i osoby, które dziedziczą chromosom pierwszy z funkcjonującą kopią genu RHD tylko od jednego z rodziców (osoby rasy białej od drugiego rodzica najczęściej wtedy otrzymują chromosom pierwszy, na którym w ogóle nie ma genu RHD, który ulega tzw. delecji). Z powyższego wynika, że w sytuacji, kiedy każdy z partnerów „Rh+” ma funkcjonującą kopię genu RHD tylko na jednym z dwóch chromosomów pierwszej pary, to część ich dzieci (25%) odziedziczy zarówno od ojca, jak i od matki chromosom bez funkcjonującej kopii tego genu czyli będzie „Rh-”. Należy dodać, że konflikt matczyno-płodowy ma miejsce w przypadku, kiedy kobieta ciężarna „Rh-” wytwarza przeciwciała przeciwko antygenowi D płodu „Rh+”.
 
oli, 31.12.2015 02.25
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
bzdura!!! Ja mam grupę krwi AB Rh+ a ojciec dziecka 0- bylam na potrzymaniu w 6,5 mies. ciazy bo łozysko mi sie odklejalo i jakos donosilam ciaze mimo ze lekarze twierdzili ze to cud!!!!!!! bo niby to nie nie jest mozliwoscia donosic ciazy w tym przypadku!!! A jednak mam Syna 14 latka 1,85wz. mozliwe CUDA SIE DARZAJA!!!
 
Monika, 23.12.2015 18.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
co ma żółtaczka (naturalna bilirubinemia) z grupą krwi - co ty kobieto opowiadasz za bzdury. konflikt serologiczny to to nie był - chryste i takie kobiety są matkami. zapoznaj się z tym, co to bilirubina i co to żółtaczka poporodowa i nie pisz więcej tych bzdur
 
sorry, 15.12.2015 15.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To jest niemozliwe. Dziecko dziedziczy odczynnik rh po rodzicach - i jesli oboje rodzicow ma rh +, to dziecko bedzie tez miec taka krew. Ktos widocznie pomylil sie w waszych badaniach, albo ktores z rodzicow nie jest twoim biologicznym rodzicem
 
cort5, 28.11.2015 10.57
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mężczyzna, który pomógł Twojej mamie Cię wychować, nie jest Twoim biologicznym ojcem..
 
ila, 30.10.2015 07.43
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moja mama ma grupę A Rh + tata ma taką samą grupę co mama, a ja urodziłam się z grupą A Rh - . I w tym przypadku jakby coś poszło nie tak to też może wystąpić konflikt serologiczny.
 
Patusia , 18.08.2015 13.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Konflikt serologiczny jest wtedy kiedy jedno ma + a drugie - a ten konflikt to konflikt grup głównych tu zastrzyków sie nie daje. To są dwa zupełnie inne konflikty.
 
lekarz, 05.08.2015 11.01
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jest to dokładnie taka sama sytuacja jak w przypadku najczęstszej postaci konfliktu serologicznego. Rh- oznacza, że matka nie posiada antygenu D i może wytworzyć przeciw niemu przeciwciała, u Was Pani nie posiada antygenu c i wytwarza Pani przeciwciała przeciw temu antygenowi na krwinkach Pani dziecka. Na szczęście wykryto u Pani taką zależność. Pozdrawiam, powodzenia
 
ona, 22.07.2015 21.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja mam BRH+ a mój mąż ABRH+ i mamy konflikt. Ja wytwarzam przeciwciała antygenu małego "c" które mąż posiada. Dzieciątko ma grupę krwi ojca i moje przeciwciała rosną. Jest to bardzo niebezpieczne. Szkoda ze ktoś konkretniej się o tym nie rozpisze bo sami cały czas szukamy informacji na ten temat.
 
do Oktawiana, 14.04.2015 12.58
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A może dziecko zostało podmienione? Też się zdarza...
 
następne »
strona 1 z 7
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Ciąża pozamaciczna: objawy. Jakie objawy mogą wskazywać na ciążę ektopową? Ciąża pozamaciczna: objawy. Jakie objawy mogą wskazywać na ciążę ektopową?

Objawy ciąży pozamacicznej (ektopowej) początkowo niczym się nie różnią od ciąży prawidłowej....

więcej

18312

Rozwój płodu: jak rozwija się płód tydzień po tygodniu Rozwój płodu: jak rozwija się płód tydzień po tygodniu

Jakie jest teraz moje dziecko? Jak wygląda, jakie ma narządy, czy coś czuje lub słyszy? – te...

więcej

27737

Zioła w ciąży. Jakie zioła są bezpieczne w ciąży? Zioła w ciąży. Jakie zioła są bezpieczne w ciąży?

Zioła w ciąży mogą skutecznie pomóc w wielu ciążowych dolegliwościach i problemach. Ale musisz...

więcej

17578

Poronienie: objawy. Jakie są objawy poronienia? Poronienie: objawy. Jakie są objawy poronienia?

Objawy poronienia mogą być różne i zależą przede wszystkim od wieku ciąży. Jeśli zauważysz u siebie...

więcej

19717

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Proszę o to pytać lekarza leczącego panią. Ja mogę tylko napisać ogólnie, że najczęstszą przyczyną LSIL są stany zapalne wywołane różnymi patogenami (wirusy, bakterie) oraz nadżerka w stanie...

Przyczyny poronień są niestety bardzo zróżnicowane, nie zawsze są to choroby genetyczne; trudno mi się wypowiadać na temat wyniku badania genetycznego (bez przeczytania), jednak pomyłka jest raczej...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.