Co to jest konflikt serologiczny?

Konsultant: dr Paweł Kubik, ginekolog położnik
92 komentarze
Autor: Agnieszka Roszkowska

Konflikt serologiczny może się pojawić, gdy matka ma krew z czynnikiem Rh-, a ojciec Rh+. Wtedy organizm przyszłej mamy postrzega jej własne dziecko jako coś obcego i atakuje je przeciwciałami. Na szczęście, medycyna potrafi sobie radzić z konfliktem serologicznym. Czym jest antygen D i kiedy podaje się immunoglobulinę anty D?

Konflikt serologiczny bierze się stąd, że ludzka krew nie jest taka sama u wszystkich – we krwi jednych ludzi występuje pewien czynnik, tzw. antygen D, a u innych go nie ma. Może zdarzyć się tak, że nienarodzone dziecko go ma (dziedziczy po ojcu), a mama – nie. Kiedy organizm mamy "zorientuje się", że we krwi płodu jest nowa, nieznana mu cząstka, traktuje ją jak intruza, coś obcego, i w odruchu obronnym wytwarza przeciwciała, które mają zniszczyć "obcego". Organizm mamy "dowiaduje się" o tym tylko wtedy, gdy jej krew zetknie się z krwią płodu, a tak dzieje się zwykle dopiero podczas porodu lub poronienia. Dlatego w przypadku pierwszej ciąży zagrożenia dla dziecka prawie nie ma, bo organizm mamy nie ma już czasu na zaatakowanie dziecka. A nawet jeśli zdąży wytworzyć przeciwciała, są one na początku bardzo słabe i nie potrafią pokonać bariery łożyskowej. Dopiero 1,5 do 6 miesięcy później produkowane są przeciwciała silniejsze, które mogą przechodzić przez łożysko. Pozostają one w organizmie matki i jeśli podczas kolejnej ciąży przenikną przez łożysko do krwiobiegu płodu, zaatakują jego czerwone krwinki. Zjawisko takie to właśnie konflikt serologiczny. Dawniej mógł spowodować u płodu bardzo poważną anemię, żółtaczkę, a nawet jego obumarcie. Obecnie medycyna nawet w przypadku wystąpienia konfliktu potrafi uratować dziecko, ale przede wszystkim stara się do niego nie do puścić, zapobiegając powstaniu przeciwciał. W jaki sposób to robi i kiedy w ogóle dochodzi do konfliktu?

Kiedy powstaje konflikt serologiczny?

Każdy z nas ma określoną grupę krwi (A, B, AB lub 0), ale jest jeszcze coś, co naszą krew różni. Większość ludzi ma na powierzchni czerwonych krwinek tzw. antygen D, pozostali zaś go nie mają.

Początkowo antygen D wykryto u małp Rhesus, dlatego nazwano go czynnikiem Rh.

Krew osób, u których występuje czynnik Rh, określa się jako RH+, natomiast pozostali mają krew RH-. Tych pierwszych jest zdecydowanie więcej, bo aż 85 proc., podczas gdy osoby z krwią Rh - stanowią 15 proc. ludzkiej populacji. A zatem także większość przyszłych mam ma Rh+ (żeby to sprawdzić, lekarz już podczas pierwszej wizyty zleca badanie krwi). Jeśli i ty masz krew RH+, żaden konflikt serologiczny ci nie grozi, bo problem cię nie dotyczy. Gdy zaś należysz do owej 15-proc. mniejszości o krwi RH-, wtedy ważne jest, jaki czynnik Rh ma ojciec dziecka. Jeśli też ujemny, to znaczy, że także wasze dziecko będzie miało RH- (czynnik dziedziczy się po którymś z rodziców) i niczym to nie grozi, bo Rh matki i dziecka będzie takie samo. Konflikt serologiczny może zaistnieć tylko wtedy, gdy matka dziecka ma krew RH-, a ojciec RH+. I oczywiście, gdy płód odziedziczy czynnik RH po ojcu (dzieje się tak w 60 proc. przypadków).

Ważne

Ważne

Przedostawaniu się krwi płodu do krwiobiegu matki sprzyjają:

Aby powstały przeciwciała, do organizmu matki musi przedostać się co najmniej 0,2 ml krwi płodowej.

Każda przyszła mama do 12 tygodnia ciąży powinna mieć oznaczoną grupę krwi, czynnik Rh, oraz (gdy ma Rh-) poziom przeciwciał atakujących czerwone krwinki płodu.

Jak zapobiec konfliktowi serologicznemu?

Jak już wspomniano, główny wysiłek medycyna kładzie na to, by nie dopuścić do powstania konfliktu. W tym celu wszystkim ciężarnym kobietom o krwi Rh- podaje się w zastrzyku immunoglobulinę anty D (określaną też jako anty RhD lub Rhogam). Jest to naturalny produkt wytwarzany z krwi, który zapobiega powstaniu w ciele matki groźnych dla dziecka przeciwciał - w ten sposób, że natychmiast niszczy wszystkie krwinki płodu, które mogły dostać się do krwiobiegu matki. Bo kiedy nie ma czynnika uczulającego (antygenu D), to nie mogą się wytworzyć przeciwko niemu przeciwciała.

Niektórzy lekarze zalecają podanie dwóch dawek immunoglobuliny anty D - jedną w 28. tygodniu ciąży, drugą wkrótce po porodzie.

Skuteczność takiej profilaktyki wynosi 99 proc. W Polsce zazwyczaj immunoglobulinę podaje się tylko jeden raz - po porodzie (do 72 godzin od narodzin dziecka). Taka profilaktyka jest skuteczna w 96-98 proc. Immunoglobulinę powinny otrzymać także kobiety z czynnikiem Rh-, u których:

  • usunięto ciążę pozamaciczną
  • stwierdzono poronienie
  • wystąpił silny krwotok w II lub III trymestrze ciąży
  • poddawały się inwazyjnym badaniom prenatalnym (amniopunkcja, biopsja kosmówki)
  • miały przeprowadzoną aborcję.

Każda z tych sytuacji zwiększa ryzyko przedostania się krwi płodu do krwiobiegu matki. W wyjątkowych przypadkach (gdy nie podano immunoglobuliny lub wymieszanie krwi matki i dziecka nastąpiło, zanim ją podano) w organizmie matki powstają przeciwciała mogące niszczyć czerwone krwinki płodu z dodatnim czynnikiem Rh (dotyczy to ok. 1,5 proc. kobiet, których płód ma Rh+). Co wtedy?

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 19.07.2014 22:11
Myślałam, że zrobiłam wszystkie badania, łącznie z grupą krwi, jestem Rh+ czyli konfliktu nie powinno być...a jednak. Moja mama usłyszała w teleekspresie, że w Warszawie robią bezpłatne badania dla kobiet w ciąży w kierunku konfliktu płytkowego. Nie miałam pojęcia co to jest, podobnie zresztą jak i o konflikcie serologicznym tylko słyszałam coś, kiedyś... No ale wrócę do tematu... zapisałam się w instytucie na chocimskiej na pobranie krwi i okazało się, że nie mam jakiegoś białka płytkach krwi i może dojść do konfliktu płytkowego a co za tym idzie moje maleństwo może być zagrożone, teraz jesteśmy pod opieką szpitala bielańskiego i pani doktor Dębskiej i jestem już o wiele spokojniejsza... Tutaj znajdziecie więcej informacji na ten temat: http://www.konfliktplytkowy.ihit.waw.pl/
Nie zarejestrowany, 05.05.2011 13:07
Co to jest dokładnie konflikt serologiczny dowiedziałam się dopiero kilka lat temu, od kiedy jest łatwy dostęp do internetu. Tak więc kiedy byłam w ciąży 21 lat temu, wiedziałam tylko, że mam jakiś konflikt krwi z mężem, nie wiedziałam czym to grozi. Powiedzieli tylko, że po porodzie dostanę zastyrzyk i wszystko będzie OK. I tak też było, na moje szczęście. Teraz miałabym o wiele więcej obaw z następną ciążą. Moja grupa krwi to BRh(-), męża 0R(h+), moja pierwsza ciąża jak i druga przebiegła na szczęście bez żadnych problemów. Po pierwszej dostałam zastrzyk z immuglobiną. Obydwie córki mają krew męża czyli 0Rh(+). Cieszę się, że One nie będą miały tego problemu co ja.
 

Jeśli wystąpi konflikt serologiczny

Gdy specjalne badania krwi (tzw. odczyn Coombsa) wykażą, że we krwi przyszłej mamy są obecne przeciwciała anty D, powinna ona zostać otoczona szczególną opieką lekarską. Poziom przeciwciał w jej organizmie musi być pod stałą kontrolą. W tym celu wykonuje się dodatkowe badania w 28., 32. i 36. tygodniu ciąży. Należy także co 2-3 tygodnie przeprowadzać badanie USG, które sprawdzi, jak konflikt serologiczny wpływa na dziecko. Podczas tego badania lekarz ocenia wielkość łożyska i płodu, obrzęki i przesięki do jam płodu oraz jego żywotność.

Gdy poziom przeciwciał jest niski – zagrożenie jest niewielkie i może obejdzie się bez interwencji medycznej. Kiedy natomiast przeciwciał jest tak dużo, że zagrażają bezpieczeństwu dziecka, być może lekarze podejmą decyzję o wcześniejszym ukończeniu ciąży i przeprowadzeniu transfuzji krwi u dziecka. Bardzo rzadko się zdarza, by transfuzja była konieczna jeszcze przed porodem, ale taki zabieg również jest możliwy.

Przenikanie przeciwciał anty D przez łożysko nasila się po 16.-18. tygodniach ciąży, a największe jest w III trymestrze, dlatego ciążę konfliktową powinno się zakończyć w 37. lub 38. tygodniu jej trwania.

Konflikt serologiczny [wideo]

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 06.02.2017

Komentarze (1 - 10 z 92)
karminka, 10.02.2017 15.55
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
to kosztuje chyba jakieś 400zł. Jak wykupisz receptę to zastrzyk może Ci zrobić albo lekarz albo pielęgniarka, to już nie jest żaden problem
 
kasiula, 08.02.2017 15.44
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A kojarzycie jakie sa dokladnie koszty takiej szczepionki? No i kto to w ogóle może zrobić? Przecież ja sama nie dam rady
 
NIKA19, 07.02.2017 22.26
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam. Czy jeśli ja mam grupę krwi Brh- a mój mąż Brh-d to jest możliwość aby u nas wystąpił konflikt serologiczny? Proszę o odpowiedź.. Bo sama nic z tego nie rozumiem.
 
karminka, 06.02.2017 15.50
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
w sumie cieżko stwierdzić, pewnie cięcie kosztów. Najlepiej w każdym razie zrobić obie bo wtedy mamy pewność że nie dojdzie do żadnych powikłań no ale tą pierwszą trzeba sobie samemu wykupić a trochę to kosztuje
 
kluska, 03.02.2017 15.12
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy to prawda że ta profilaktyka śródciążowa nie jest refundowana? Kuzynka z Niemiec miała w sumie obie te szczepionki za darmo, to czemu u nas tylko ta po porodzie?
 
Natas, 27.12.2016 11.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Nie. Dziecko też będzie miało RH-, więc Twój organizm nie będzie go widział jako "ciało obce".
 
Justyna, 12.11.2016 13.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Wszyscy mówią tylko o konflikcie w zakresie czynnika Rh, a jest przecież konflikt w grupach głównych ! O tym nie jest wspomniane w tym artykule.
 
kasia, 10.11.2016 16.35
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mam RH- i mój mąż także ma RH- czy jest potrzebny zastrzyk?
 
mija, 21.10.2016 20.20
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
czy ja jako matka z grupą krwi ) RH+ a ojciec 0 RH- Może wystąpić konflikt czy tylko w przypadku matka 0 RH- ojciec 0 RH +
 
Tato, 19.10.2016 22.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Przy pierwszej ciązy nie ma konfliktu przy drugiej będzie
 
następne »
strona 1 z 10
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Rozwój płodu: jak rozwija się płód tydzień po tygodniu Rozwój płodu: jak rozwija się płód tydzień po tygodniu

Jakie jest teraz moje dziecko? Jak wygląda, jakie ma narządy, czy coś czuje lub słyszy? – te...

więcej

196

Kiedy najlepiej zrobić test ciążowy? Po jakim czasie po stosunku wykonanie testu ma sens? Kiedy najlepiej zrobić test ciążowy? Po jakim czasie po stosunku wykonanie testu ma sens?

Nie wiesz, czy jesteś w ciąży? Kiedy zrobić test ciążowy? Kupiony w aptece test ciążowy,...

więcej

176

Co to jest konflikt serologiczny? Co to jest konflikt serologiczny?

Konflikt serologiczny może się pojawić, gdy matka ma krew z czynnikiem Rh-, a ojciec Rh+. Wtedy...

więcej

132

Ból brzucha w ciąży: norma czy powód do niepokoju? Ból brzucha w ciąży: norma czy powód do niepokoju?

Ból brzucha w ciąży to najczęściej objaw prawidłowy. Ból to sygnał, że dziecko rośnie i się...

więcej

126

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Nie pisze Pani, czy coś w ostatnim czasie zmieniło się u Pani w życiu, może pojawił się jakiś stres, który może powodować problemy z mową albo np. korygowała sobie Pani uzębienie, co też ma...

To, czy zrosty w obrębie jamy brzusznej mogą utrudniać zajście w ciążę, można ocenić na podstawie badania USG oraz badania drożności jajowodów.

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.