Choroba hemolityczna z konfliktem serologicznym - objawy i leczenie

2018-06-26 14:03 Dorota Radomska |Monika Majewska | Konsultacja: dr Krzysztof Dynowski, ginekolog endokrynolog

Choroba hemolityczna to powikłanie związane z konfliktem serologicznym. Pierwsze dziecko z konfliktu serologicznego zwykle jest bezpieczne, ale kolejnym grożą poważne problemy - choroba hemolityczna noworodków. Dlatego każdy, kto chce mieć dziecko, powinien wykonać proste badanie określające grupę krwi i czynnik Rh. Jeśli kobieta ma Rh-, a jej partner Rh+, ciąża musi być pod specjalnym nadzorem.

Choroba hemolityczna jest związana z konfliktem serologicznym. O tym ostatnim można mówić wtedy, gdy matka ma Rh-, a ojciec Rh+, i właśnie po nim dziecko odziedziczy krew. Wówczas do krwiobiegu kobiety z ujemnym Rh mogą dostać się "dodatnie" krwinki dziecka. Zaprotestuje wtedy układ odpornościowy matki: uzna krwinki płodu za "obce" (podobnie jak bakterie, które przedostają się z zewnątrz do organizmu) i potraktuje je jak intruza. Zaczną wytwarzać się przeciwciała, które będą niszczyły krwinki dziecka.

Na szczęście problem ten raczej nie występuje w pierwszej ciąży. Dlaczego? Ponieważ "wymieszanie" krwi matki i dziecka, a tym samym uruchomienie produkcji przeciwciał, możliwe jest tylko w czasie porodu, gdy łożysko oddziela się od ściany macicy.

Choroba hemolityczna - przyczyny

Pierwsze dziecko urodzone z konfliktu zwykle jest bezpieczne. Ale gdy kobieta po raz kolejny zachodzi w ciążę (i dziecko także dziedziczy po ojcu Rh+), wytworzone w jej organizmie przeciwciała uaktywniają się. Dostają się przez łożysko do krwiobiegu płodu i uszkadzają jego czerwone ciałka krwi - to choroba hemolityczna noworodka.

W lżejszych przypadkach choroba hemolityczna noworodka powoduje niewielką niedokrwistość, a w poważniejszych - nawet śmierć dziecka w łonie matki czy nasiloną żółtaczkę poporodową z powiększeniem wątroby i śledziony.

Jeśli poziom przeciwciał zagraża dziecku, można mu przetoczyć krew przez pępowinę jeszcze w łonie matki. Częściej jednak wykonuje się u dziecka tzw. przetoczenia wymienne krwi przez pępowinę zaraz po urodzeniu. Taka sytuacja ma miejsce, gdy poziom bilirubiny u noworodka przekracza 150 mg na litr krwi.

Choroba hemolityczna - objawy

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z anemią

W przebiegu tej najłagodniejszej postaci choroby hemolitycznej dochodzi do zniszczenia krwinek dziecka, czego skutkiem jest anemia. Może mieć również powiększoną wątrobę i śledzionę. Wówczas choroba nie zagraża jego życiu.

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z żółtaczką

W pierwszym dniu po porodzie pojawia się żółtaczka (ta fizjologiczna pojawia się nie wcześniej niż w drugiej dobie życia). Z badań krwi wynika, że poziom bilirubiny, barwnika odpowiedzialnego za żółte zabarwienie skóry, jest bardzo wysoki. W nadmiarze jest on toksyczny dla mózgu dziecka, w związku z tym ta postać choroby zagraża jego zdrowiu (może dojść do zaburzeń psychicznych, rozwoju padaczki, problemów z mową), a nawet życiu. Objawami towarzyszącymi są drgawki i wzmożone napięcie mięśniowe.

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z uogólnionym obrzękiem płodu

To najcięższa postać choroby, w przebiegu której dochodzi do zaburzeń krążenia u dziecka i przepuszczalności naczyń. Płyn z naczyń dostaje się do sąsiednich tkanek, powodując rozwój zagrażających jego życiu obrzęków.

Choroba hemolityczna – diagnoza

Wstępną diagnostykę wykonuje się już na początku każdej ciąży. Wówczas lekarz zleca badanie, którego celem jest oznaczenie grupy krwi matki i miana przeciwciał.

Drugi etap diagnostyki choroby hemolitycznej polega na wykonaniu morfologii płodu. Poza tym ocenia się parametr maksymalnej prędkości przepływu krwi przez tętnicę środkową mózgu płodu.

Trzeci i ostatni etap diagnostyki to badania biochemiczne i serologiczne dziecka, które wykonuje się po jego urodzeniu.

Choroba hemolityczna – leczenie

W czasie ciąży lekarz może zdecydować o wewnątrzmacicznym przetaczaniu krwi niewrażliwej na działanie matczynych przeciwciał. Natomiast po porodzie stosuje się fototerapię w celu obniżenia stężenia bilirubiny. W ciężkich przypadkach konieczna jest  transfuzja wymienna krwi przez pępowinę zaraz po urodzeniu.

Jak zapobiec konfliktowi serologicznemu?

Jeśli kobieta ciężarna ma krew Rh-, powinna oprócz rutynowych kontroli badać krew na obecność przeciwciał w osoczu. Żeby zapobiec konfliktowi serologicznemu, kobiecie o krwi Rh- podaje się w ciągu 72 godzin po każdym porodzie (lub poronieniu) specjalną immunoglobulinę (anty-D), która blokuje wytwarzanie przeciwciał. Dzięki temu kolejne dziecko będzie bezpieczne w brzuchu matki.

Konflikt serologiczny: obejrzyj film

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE
Grażyna
|

O konflikcie serologicznym mówimy wtedy, gdy w krwi matki są obecne przeciwciała odpornościowe mogące niszczyć krwinki dziecka. Wbrew powszechnemu przekonaniu konflikt może wystąpić również u matki RhD+, o czym część lekarzy ginekologów nie ma pojęcia. Dlatego KAŻDA kobieta w ciąży powinna robić badanie przeciwciał przynajmniej dwukrotnie, a w razie stwierdzenia ich obecności określić,czy mogą one mieć znaczenie w ciąży. Trzeba pamiętać,że przeciwciała odpornościowe pojawiają się również po transfuzji krwi.
Jeśli kobieta jest RhD- a nie ma przeciwciał anty-D ,a ojciec RhD+ to nie mówimy o konflikcie serologicznym tylko o niezgodności w RhD. Dopóki nie pojawią się przeciwciała sytuacja taka nie niesie żadnego zagrożenia dla dziecka.

ryffka
|

Rzeczywiście nie każdy lekarz o tym informuje ale przy ryzyku wystąpienia konfliktu szczepionkę podać można w 28 tygodniu ciąży. U nas niestety płacimy za to same, no i czasami trzeba się upomnieć. Koszt to około 400 złotych

jabasia
|

Tez mi sie to wlasnie obilo o uszy. Moja kuzynka musiala chyba prosic o taki zastrzyk lekarza bo sam nie wyszedl z propozycja ale u nas z tego co wiem tez jest taka opcja

daneczka
|

a jak to właściwie jest z tym podawaniem przeciwciał jeszcze w trakcie trwania ciąży? Widzę że o tym nie piszecie ale słyszałam od koleżanki mieszkającej w Niemczech że u nich właśnie tak się robi i że jest to nalepsza opcja profilaktyki

ewwcia
|

Hej, my z chłopakiem mamy konflikt seroly,ja ogicznmam rh 0- o mój chłopak mam rh 0+ to była moja piersz ciąza i miałam
czes ewa dobrze dalej mnie boli jutro marek mnie zapisał do lekarza jeden kolega jego zona tez miała i została kro i była zagrozona i poroniła jak zajdę w ciąze drui raz do bede szczegulną po ochroną przez lekarza zeby zasc nie poroniła

goska
|

Hej, my z mężem mamy konflikt serologiczny, urodziłam 2 zdrowe córki, jedna ma już 17 lat a druga 13. Obecnie jestem w 3 ciąży. Wszystko jest ok. Najlepiej się nie stresować i polecić wszystko Bogu. On jest jedynym lekarzem, od którego wszystko pochodzi.

monika
|

Z mężem mielismy konflikt serologiczny...a urodziłam śliczną,zdrową dziewczynke:)

karolcia
|

Właśnie jestem w 3ciej ciąży, mam zdrowego 4 letniego synka a teraz oczekuję córeczki. W międzyczasie było poronienie ale to pond 3 lata temu. Zaszłam w ciążę tuż po urodzeniu synka, więc nie gra roli płeć dziecka przy konflikcie, ponieważ sama mam ujemną grupę krwi, a tata ma dodatnią.

Ewa
|

Jak najbardziej przy konflikcie mozna miec dziewczynke :) Jestem tego najlepszym przykladem

aga
|

hej. czy to prawda, że jeśli między małżonkami występuje konflikt serologiczny to nie można urodzić dziewczynki?