Choroba hemolityczna z konfliktem serologicznym - objawy i leczenie

2018-06-26 14:03 Dorota Radomska |Monika Majewska | Konsultacja: dr Krzysztof Dynowski, ginekolog endokrynolog

Choroba hemolityczna to powikłanie związane z konfliktem serologicznym. Pierwsze dziecko z konfliktu serologicznego zwykle jest bezpieczne, ale kolejnym grożą poważne problemy - choroba hemolityczna noworodków. Dlatego każdy, kto chce mieć dziecko, powinien wykonać proste badanie określające grupę krwi i czynnik Rh. Jeśli kobieta ma Rh-, a jej partner Rh+, ciąża musi być pod specjalnym nadzorem.

Choroba hemolityczna jest związana z konfliktem serologicznym. O tym ostatnim można mówić wtedy, gdy matka ma Rh-, a ojciec Rh+, i właśnie po nim dziecko odziedziczy krew. Wówczas do krwiobiegu kobiety z ujemnym Rh mogą dostać się "dodatnie" krwinki dziecka. Zaprotestuje wtedy układ odpornościowy matki: uzna krwinki płodu za "obce" (podobnie jak bakterie, które przedostają się z zewnątrz do organizmu) i potraktuje je jak intruza. Zaczną wytwarzać się przeciwciała, które będą niszczyły krwinki dziecka.

Na szczęście problem ten raczej nie występuje w pierwszej ciąży. Dlaczego? Ponieważ "wymieszanie" krwi matki i dziecka, a tym samym uruchomienie produkcji przeciwciał, możliwe jest tylko w czasie porodu, gdy łożysko oddziela się od ściany macicy.

Choroba hemolityczna - przyczyny

Pierwsze dziecko urodzone z konfliktu zwykle jest bezpieczne. Ale gdy kobieta po raz kolejny zachodzi w ciążę (i dziecko także dziedziczy po ojcu Rh+), wytworzone w jej organizmie przeciwciała uaktywniają się. Dostają się przez łożysko do krwiobiegu płodu i uszkadzają jego czerwone ciałka krwi - to choroba hemolityczna noworodka.

W lżejszych przypadkach choroba hemolityczna noworodka powoduje niewielką niedokrwistość, a w poważniejszych - nawet śmierć dziecka w łonie matki czy nasiloną żółtaczkę poporodową z powiększeniem wątroby i śledziony.

Jeśli poziom przeciwciał zagraża dziecku, można mu przetoczyć krew przez pępowinę jeszcze w łonie matki. Częściej jednak wykonuje się u dziecka tzw. przetoczenia wymienne krwi przez pępowinę zaraz po urodzeniu. Taka sytuacja ma miejsce, gdy poziom bilirubiny u noworodka przekracza 150 mg na litr krwi.

Choroba hemolityczna - objawy

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z anemią

W przebiegu tej najłagodniejszej postaci choroby hemolitycznej dochodzi do zniszczenia krwinek dziecka, czego skutkiem jest anemia. Może mieć również powiększoną wątrobę i śledzionę. Wówczas choroba nie zagraża jego życiu.

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z żółtaczką

W pierwszym dniu po porodzie pojawia się żółtaczka (ta fizjologiczna pojawia się nie wcześniej niż w drugiej dobie życia). Z badań krwi wynika, że poziom bilirubiny, barwnika odpowiedzialnego za żółte zabarwienie skóry, jest bardzo wysoki. W nadmiarze jest on toksyczny dla mózgu dziecka, w związku z tym ta postać choroby zagraża jego zdrowiu (może dojść do zaburzeń psychicznych, rozwoju padaczki, problemów z mową), a nawet życiu. Objawami towarzyszącymi są drgawki i wzmożone napięcie mięśniowe.

  • Choroba hemolityczna przebiegająca z uogólnionym obrzękiem płodu

To najcięższa postać choroby, w przebiegu której dochodzi do zaburzeń krążenia u dziecka i przepuszczalności naczyń. Płyn z naczyń dostaje się do sąsiednich tkanek, powodując rozwój zagrażających jego życiu obrzęków.

Choroba hemolityczna – diagnoza

Wstępną diagnostykę wykonuje się już na początku każdej ciąży. Wówczas lekarz zleca badanie, którego celem jest oznaczenie grupy krwi matki i miana przeciwciał.

Drugi etap diagnostyki choroby hemolitycznej polega na wykonaniu morfologii płodu. Poza tym ocenia się parametr maksymalnej prędkości przepływu krwi przez tętnicę środkową mózgu płodu.

Trzeci i ostatni etap diagnostyki to badania biochemiczne i serologiczne dziecka, które wykonuje się po jego urodzeniu.

Choroba hemolityczna – leczenie

W czasie ciąży lekarz może zdecydować o wewnątrzmacicznym przetaczaniu krwi niewrażliwej na działanie matczynych przeciwciał. Natomiast po porodzie stosuje się fototerapię w celu obniżenia stężenia bilirubiny. W ciężkich przypadkach konieczna jest  transfuzja wymienna krwi przez pępowinę zaraz po urodzeniu.

Jak zapobiec konfliktowi serologicznemu?

Jeśli kobieta ciężarna ma krew Rh-, powinna oprócz rutynowych kontroli badać krew na obecność przeciwciał w osoczu. Żeby zapobiec konfliktowi serologicznemu, kobiecie o krwi Rh- podaje się w ciągu 72 godzin po każdym porodzie (lub poronieniu) specjalną immunoglobulinę (anty-D), która blokuje wytwarzanie przeciwciał. Dzięki temu kolejne dziecko będzie bezpieczne w brzuchu matki.

Konflikt serologiczny: obejrzyj film

Konflikt serologiczny

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE
Grażyna
|

O konflikcie serologicznym mówimy wtedy, gdy w krwi matki są obecne przeciwciała odpornościowe mogące niszczyć krwinki dziecka. Wbrew powszechnemu przekonaniu konflikt może wystąpić również u matki RhD+, o czym część lekarzy ginekologów nie ma pojęcia. Dlatego KAŻDA kobieta w ciąży powinna robić badanie przeciwciał przynajmniej dwukrotnie, a w razie stwierdzenia ich obecności określić,czy mogą one mieć znaczenie w ciąży. Trzeba pamiętać,że przeciwciała odpornościowe pojawiają się również po transfuzji krwi.
Jeśli kobieta jest RhD- a nie ma przeciwciał anty-D ,a ojciec RhD+ to nie mówimy o konflikcie serologicznym tylko o niezgodności w RhD. Dopóki nie pojawią się przeciwciała sytuacja taka nie niesie żadnego zagrożenia dla dziecka.

ryffka
|

Rzeczywiście nie każdy lekarz o tym informuje ale przy ryzyku wystąpienia konfliktu szczepionkę podać można w 28 tygodniu ciąży. U nas niestety płacimy za to same, no i czasami trzeba się upomnieć. Koszt to około 400 złotych

jabasia
|

Tez mi sie to wlasnie obilo o uszy. Moja kuzynka musiala chyba prosic o taki zastrzyk lekarza bo sam nie wyszedl z propozycja ale u nas z tego co wiem tez jest taka opcja

daneczka
|

a jak to właściwie jest z tym podawaniem przeciwciał jeszcze w trakcie trwania ciąży? Widzę że o tym nie piszecie ale słyszałam od koleżanki mieszkającej w Niemczech że u nich właśnie tak się robi i że jest to nalepsza opcja profilaktyki

ewwcia
|

Hej, my z chłopakiem mamy konflikt seroly,ja ogicznmam rh 0- o mój chłopak mam rh 0+ to była moja piersz ciąza i miałam
czes ewa dobrze dalej mnie boli jutro marek mnie zapisał do lekarza jeden kolega jego zona tez miała i została kro i była zagrozona i poroniła jak zajdę w ciąze drui raz do bede szczegulną po ochroną przez lekarza zeby zasc nie poroniła

goska
|

Hej, my z mężem mamy konflikt serologiczny, urodziłam 2 zdrowe córki, jedna ma już 17 lat a druga 13. Obecnie jestem w 3 ciąży. Wszystko jest ok. Najlepiej się nie stresować i polecić wszystko Bogu. On jest jedynym lekarzem, od którego wszystko pochodzi.

monika
|

Z mężem mielismy konflikt serologiczny...a urodziłam śliczną,zdrową dziewczynke:)

karolcia
|

Właśnie jestem w 3ciej ciąży, mam zdrowego 4 letniego synka a teraz oczekuję córeczki. W międzyczasie było poronienie ale to pond 3 lata temu. Zaszłam w ciążę tuż po urodzeniu synka, więc nie gra roli płeć dziecka przy konflikcie, ponieważ sama mam ujemną grupę krwi, a tata ma dodatnią.

Ewa
|

Jak najbardziej przy konflikcie mozna miec dziewczynke :) Jestem tego najlepszym przykladem

aga
|

hej. czy to prawda, że jeśli między małżonkami występuje konflikt serologiczny to nie można urodzić dziewczynki?