Otyłość to choroba, która skraca życie i niszczy serce
W społeczeństwie wciąż pokutuje szkodliwy mit, że otyłość to jedynie efekt lenistwa lub nadmiernego apetytu. Tymczasem medycyna stawia sprawę jasno: to skomplikowane schorzenie przewlekłe, które dewastuje cały organizm – od stawów i wątroby, aż po zdrowie psychiczne. Leczenie otyłości jest tak samo niezbędne, jak terapia nadciśnienia czy cukrzycy, ponieważ jej powikłania generują w Polsce miliardowe koszty rocznie.
Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Justyna Domienik-Karłowicz, kardiolog z Centrum Leczenia Otyłości z LUX MED Szpitala św. Elżbiety: - Otyłość jest chorobą przewlekłą, nawracającą i obciążoną licznymi powikłaniami metabolicznymi oraz sercowo-naczyniowymi. Leczenia nie można sprowadzać do redukcji kilogramów – wyjaśnia. Głównym celem nie jest bowiem tylko mniejszy rozmiar ubrań, ale realne obniżenie ryzyka zawału, udaru oraz nowotworów.
Sama dieta często nie wystarcza. Rola emocji i psychodietetyki
Zazwyczaj bolesny efekt jo-jo jest rezultatem rygorystycznych diet, od których wiele osób zaczyna swoje starania o zmianę sylwetki. Wynika to z faktu, iż jedzenie niejednokrotnie pełni funkcję regulatora stresu oraz napięcia. U części pacjentów występują nawet epizody nocnego jedzenia, których po przebudzeniu zupełnie nie są świadomi. Wsparcie psychodietetyka stanowi bazę w tego typu sytuacjach. Taka osoba nie ogranicza się jedynie do przygotowania odpowiednio zbilansowanych planów żywieniowych, lecz przede wszystkim ułatwia zrozumienie mechanizmów sytości oraz głodu, a także pomaga w odzyskaniu właściwej relacji z jedzeniem i posiłkami. – Warto także pamiętać, że te zachowania są częścią choroby – i częścią jej leczenia. Nie należy ich bagatelizować, ani się za nie obwiniać – podkreśla prof. Justyna Domienik-Karłowicz.
Rewolucja w zastrzykach. Leki GLP-1 to nie „cudowna pigułka”
W ostatnich latach nastąpił przełom wraz z pojawieniem się leków z grupy GLP-1, które nie tylko redukują łaknienie, ale przede wszystkim sprzyjają długofalowej utracie wagi. Preparaty te wykazują również pozytywne działanie na ciśnienie tętnicze i profil lipidowy, jednocześnie poprawiając kontrolę glikemii.
Choć budzą ogromne emocje, nie są one rozwiązaniem dla każdego. Stosuje się je głównie u osób, u których otyłości towarzyszą powikłania, takie jak cukrzyca typu 2 czy nadciśnienie, a sama dieta nie przynosi trwałych efektów i ryzyko sercowo-naczyniowe pozostaje wysokie. Lekarka ostrzega jednak przed drogą na skróty. Skuteczność farmakoterapii zależy bowiem nie tylko od samego preparatu.
– Farmakoterapia wspiera terapię, ale nie zastąpi zdrowego stylu życia – podkreśla prof. Justyna Domienik-Karłowicz. – Otyłość to choroba przewlekła, dlatego leczenie musi być długofalowe i prowadzone pod kontrolą lekarza. Bez odpowiedniej podaży białka, ochrony masy mięśniowej i aktywności fizycznej, po odstawieniu leku waga może szybko wrócić do stanu wyjściowego. – ostrzega.
Specjalistka wskazuje również na budzące niepokój zjawisko, jakim jest podejmowanie leczenia na własną rękę. Niektórzy pacjenci nabywają środki z grupy GLP-1 z pominięciem konsultacji lekarskiej, zaopatrują się w preparaty pochodzące z niepewnych źródeł bądź bez porozumienia ze specjalistą zmieniają dawkowanie. Takie działania wiążą się z autentycznym zagrożeniem dla zdrowia. – Leczenie otyłości wymaga ciągłości, monitorowania i relacji lekarz–pacjent. Nie powinno opierać się na doraźnych decyzjach czy modyfikowaniu dawek na własną rękę – zaznacza prof. Domienik-Karłowicz.
Operacja bariatryczna. Kiedy jest to konieczność dla osób z otyłością?
Chirurgia bariatryczna, nazywana dziś metaboliczną, to najbardziej zaawansowane narzędzie walki z otyłością olbrzymią. Nie jest to porażka pacjenta, lecz uznana metoda medyczna, która potrafi cofnąć objawy cukrzycy i znacząco wydłużyć życie.
Operację tego typu rozważa się przede wszystkim u osób z wysokim wskaźnikiem BMI i współistniejącymi chorobami, w tym cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym czy obturacyjnym bezdechem sennym – zwłaszcza jeśli wcześniejsze leczenie nie przyniosło trwałych efektów. W takich przypadkach zabieg może nie tylko zmniejszyć masę ciała, ale także istotnie poprawić parametry metaboliczne, zmniejszyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, a nawet wydłużyć życie.
Decyzja o operacji to jednak dopiero początek drogi. Chirurgia bariatryczna wymaga starannego przygotowania przedoperacyjnego oraz długofalowej opieki po zabiegu, w tym: kontroli lekarskiej, wsparcia dietetycznego i psychologicznego.
- Najlepsze rezultaty osiąga się tam, gdzie pacjent jest prowadzony przez zespół interdyscyplinarny, a nie pozostawiony sam sobie po wypisie ze szpitala czy unikający wizyt kontrolnych z powodu początkowo fantastycznych efektów leczenia – podkreśla ekspertka.
Efektywna terapia otyłości nie polega na stosowaniu pojedynczej metody, lecz na strategii dostosowanej do indywidualnych potrzeb. Podczas gdy w przypadku dzieci wystarczająca może okazać się praca nad przyzwyczajeniami, u osób dorosłych niejednokrotnie niezbędne jest zestawienie terapii z farmakologią. Kluczową kwestią pozostaje porzucenie przekonania o konieczności samodzielnego zmagania się ze schorzeniem oraz przełamanie wstydu. Otyłość poddaje się skutecznemu leczeniu, pod warunkiem że pacjent zaufa specjalistom.
