- Utrata węchu przy drożnym nosie może wynikać z uszkodzenia nerwów lub ukrytych zmian strukturalnych
- Za brak węchu odpowiadają czasem polipy, niedobory witaminy B12 lub początki chorób neurodegeneracyjnych
- Według organizacji ENThealth trudności z równowagą i mową przy braku węchu wymagają pilnej konsultacji
- Obowiązkowym elementem badania jest endoskopia nosa pozwalająca wykluczyć stany zapalne oraz polipy
- Skuteczną metodą poprawy węchu jest systematyczny trening z wykorzystaniem czterech konkretnych olejków eterycznych
Utrata węchu przy drożnym nosie. Na czym polega anosmia?
Nagła lub stopniowa utrata węchu bez kataru i bez uczucia zatkanego nosa to objaw nazywany anosmią. Brak zapachu zwykle kojarzy się z przeziębieniem, ale przy drożnym nosie przyczyna nie musi być związana z wydzieliną. Jeśli swobodnie oddychasz, a mimo to nie czujesz aromatu kawy czy obiadu, zaburzenie może dotyczyć nerwów węchowych albo zmian w obrębie nosa.
Węch nie „dzieje się” tylko w nosie. W odbieraniu zapachów biorą udział receptory węchowe, nerwy i obszary mózgu, które analizują bodźce. Jak opisuje to Mayo Clinic, nawet niewidoczny obrzęk tkanek albo zaburzenia pracy układu nerwowego mogą przerwać przekazywanie informacji o zapachach do mózgu.
Brak węchu bez kataru. Najczęstsze możliwe przyczyny
Brak węchu bez kataru może wynikać zarówno ze zmian w obrębie nosa, jak i z ogólnego stanu zdrowia. Czasem odpowiadają za to polipy lub guzy, które utrudniają dotarcie powietrza do receptorów węchowych, mimo że nie ma typowych objawów infekcji. Inną przyczyną bywa uszkodzenie nerwów, powiązane ze starzeniem się organizmu lub narażeniem na toksyczne substancje chemiczne, na przykład w rozpuszczalnikach.
Na węch mogą wpływać także choroby przewlekłe oraz przyjmowane leki. Mayo Clinic wymienia wśród możliwych przyczyn między innymi:
- choroba Alzheimera oraz choroba Parkinsona
- cukrzyca oraz niedoczynność tarczycy
- niedobory cynku lub witaminy B12 w codziennej diecie
- niektóre antybiotyki i leki na nadciśnienie
- przebyte operacje nosa lub urazy głowy
- stwardnienie rozsiane
Utrata węchu bez kataru. Kiedy pilnie do lekarza?
Jeśli utracie węchu towarzyszą inne, nietypowe dolegliwości, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy. Szczególnie ważne są objawy, które mogą wskazywać na problem po stronie układu nerwowego. Nagłe pogorszenie sprawności umysłowej lub fizycznej razem z brakiem węchu to powód, by pilnie skontaktować się z lekarzem.
ENThealth zwraca uwagę na objawy, które przy braku węchu mogą wymagać pilnej oceny neurologicznej. Nie zwlekaj z pomocą medyczną, jeśli pojawiają się:
- problemy z pamięcią lub koncentracją
- trudności w chodzeniu i utrzymaniu równowagi
- drżenie rąk lub innych części ciała
- wyraźne problemy z mową
Badanie węchu u laryngologa. Jak wygląda diagnostyka?
Diagnostyka zaburzeń węchu zwykle składa się z kilku etapów. Lekarz zaczyna od wywiadu i często prosi o kwestionariusze dotyczące jakości życia oraz tego, jak oceniasz swój węch. Następnie mogą pojawić się testy psychofizyczne, które sprawdzają rozpoznawanie zapachów oraz odczuwanie smaków.
Kluczowym elementem diagnostyki jest endoskopia nosa, czyli dokładne obejrzenie wnętrza przewodów nosowych. Publikacja dostępna w bazie PubMed wskazuje, że to badanie jest obowiązkowe, bo pomaga wykluczyć zapalenie zatok, jedną z częstszych przyczyn zaburzeń węchu. Endoskopia pozwala też ocenić, czy w głębi nosa nie ma polipów lub innych zmian utrudniających dotarcie bodźców do receptorów węchowych.
Trening węchu w domu. Jak ćwiczyć węch krok po kroku?
Jedną z metod poprawy węchu, na przykład po przebytej infekcji wirusowej, jest regularny trening węchu. American Family Physician opisuje badania, w których systematyczne wąchanie wybranych aromatów wiązało się z poprawą. Ćwiczenia wykonuje się dwa razy dziennie, najlepiej przed posiłkiem, przez 4 do 6 miesięcy.
Do treningu przygotuj cztery olejki eteryczne: różany, eukaliptusowy, cytrynowy i goździkowy. Możesz nasączyć nimi waciki albo użyć małych słoiczków. Dalej postępuj według kroków:
- powąchaj pierwszy zapach przez około 15–20 sekund
- podczas wąchania skup się na tym, jak pamiętasz ten konkretny aromat
- odpocznij przez 10 sekund i powtórz to samo z kolejnym olejkiem
- po kilku miesiącach możesz zmienić zapachy na inne, na przykład mentol, tymianek czy rozmaryn
7
Źródła:
