Jak można zarazić się toksokarozą od psa lub kota?
Toksokaroza to choroba pasożytnicza wywołana przez glisty bytujące u psów i kotów. Człowiek jest dla pasożyta żywicielem przypadkowym, larwy trafiają do organizmu po połknięciu jaj. Do zakażenia nie dochodzi przez samo głaskanie zwierzęcia, tylko przez kontakt z jajami obecnymi w ziemi, piasku albo na nieumytych owocach i warzywach.
Jaja glisty trafiają do środowiska wraz z odchodami zakażonych szczeniąt i dorosłych psów. Świeże odchody nie są od razu zaraźliwe dla człowieka, ponieważ jaja muszą dojrzeć w glebie. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) podaje, że trwa to zwykle około 2 do 4 tygodni.
Po połknięciu jaj w organizmie wylęgają się larwy, które z krwią mogą przemieszczać się do różnych narządów. U człowieka nie dojrzewają do postaci dorosłej, ale potrafią długo wędrować i wywoływać stan zapalny. Najczęściej dotyczy to dzieci bawiących się w piaskownicy lub w ogrodzie, gdzie łatwo o kontakt z zanieczyszczoną ziemią.
Objawy toksokarozy u ludzi - postać trzewna i oczna
Toksokaroza może przebiegać bezobjawowo, ponieważ układ odpornościowy bywa w stanie ograniczyć aktywność larw. Gdy pojawiają się dolegliwości, zwykle przybierają formę trzewną albo oczną, w zależności od miejsca wędrówki larw. Postać trzewna dotyczy narządów wewnętrznych, a postać oczna obejmuje narząd wzroku i najczęściej zajmuje tylko jedno oko.
W postaci trzewnej organizm może zareagować uogólnionym stanem zapalnym. Objawy są często niespecyficzne i łatwo je pomylić z inną infekcją, dlatego znaczenie ma ich łączne występowanie. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:
- nawracająca gorączka
- uporczywy kaszel lub świszczący oddech
- ból brzucha
- powiększenie wątroby
Toksokaroza oczna rozwija się wtedy, gdy larwa przedostanie się do oka. Może prowadzić do uszkodzeń siatkówki, a w skrajnych przypadkach także do utraty wzroku. Możliwe objawy to zaczerwienienie oka, błyski światła, plamy w polu widzenia oraz nietypowe zabarwienie źrenicy.
Toksokaroza w Polsce. Kto najczęściej trafia do szpitala?
Zakażenia pasożytami odzwierzęcymi w Polsce są opisywane w analizach medycznych. W analizie opublikowanej w „Scientific Reports” naukowcy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podali, że w polskich szpitalach odnotowano ponad 3500 przypadków związanych z wędrującymi larwami glisty. Wyniki sugerują, że problem dotyczy określonych grup, a nie pojedynczych, sporadycznych sytuacji.
Najczęściej hospitalizowane są dzieci i młodzież. W przytoczonej analizie z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego blisko 65 proc. hospitalizacji dotyczyło osób poniżej 20. roku życia. Autorzy wiążą to m.in. z nawykami higienicznymi i częstym kontaktem z ziemią podczas zabawy.
W tej samej analizie opisano też różnice między miastem a mniejszymi miejscowościami. Pacjenci spoza dużych miast stanowili niemal 60 proc. przypadków hospitalizacji. Autorzy zwracają uwagę, że rzeczywista liczba zakażeń może być wyższa, bo łagodne przypadki często nie są diagnozowane.
Diagnoza i leczenie toksokarozy. Jakie badania i jakie leki?
Rozpoznanie toksokarozy opiera się na badaniach. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) podaje, że potwierdzenie zakażenia umożliwiają testy serologiczne z krwi. Wykrywają one swoiste przeciwciała wytwarzane w odpowiedzi na obecność larw glisty.
W postaci trzewnej stosuje się leki przeciwpasożytnicze, których celem jest eliminacja wędrujących larw. Dawka jest dobierana indywidualnie, a kuracja zwykle trwa kilka dni. Przy silnej reakcji zapalnej leczenie może zostać uzupełnione sterydami. Najczęściej stosowane substancje to:
- albendazol
- mebendazol
- leki steroidowe (w celu opanowania stanów zapalnych)
W postaci ocznej celem leczenia jest ochrona wzroku przed trwałym uszkodzeniem. Oprócz leków przeciwpasożytniczych mogą być stosowane sterydy miejscowe podawane bezpośrednio do oka. W bardziej skomplikowanych przypadkach rozważa się też leczenie chirurgiczne, aby ograniczyć powikłania związane z przewlekłym stanem zapalnym siatkówki.
Jak zapobiegać toksokarozie? Higiena i odrobaczanie zwierząt
Profilaktyka toksokarozy nie wymaga rezygnacji z psa, ale opiera się na kilku stałych zasadach. Podstawą jest regularne odrobaczanie zwierząt domowych, szczególnie szczeniąt, które częściej mają glisty. Znaczenie ma też sprzątanie odchodów, bo ogranicza przedostawanie się jaj pasożytów do gleby w parkach i ogrodach.
Drugim filarem profilaktyki jest higiena rąk, bo to ona zmniejsza ryzyko przypadkowego połknięcia jaj pasożytów. Dzieci powinny myć ręce po powrocie z podwórka, po zabawie w piaskownicy i po kontakcie ze zwierzętami. Warto też dokładnie myć warzywa i owoce, ponieważ mogą mieć na skórce niewidoczne drobiny ziemi.
Ważne jest też otoczenie, w którym bawią się dzieci, na przykład przykrywanie domowej piaskownicy, żeby nie korzystały z niej obce lub dzikie zwierzęta. Połączenie tych zasad z regularnym odrobaczaniem zwierząt wyraźnie ogranicza ryzyko toksokarozy. To proste działania, które realnie zmniejszają liczbę sytuacji, w których dochodzi do kontaktu z jajami pasożyta.
7
Źródła:
