- Bolesne pęknięcia w kącikach ust to zwykle stan zapalny, który wywołują drobnoustroje albo długie drażnienie skóry przez ślinę
- Dane z PubMed Central: u 25 proc. chorych przyczyną są niedobory żelaza lub witamin z grupy B
- Nawracające zajady mogą towarzyszyć nieuregulowanej cukrzycy, chorobie Leśniowskiego-Crohna albo być skutkiem ubocznym antybiotykoterapii
- Jeśli po kilku dniach stosowania preparatów ochronnych nie ma poprawy, warto zrobić podstawowe badania krwi i skonsultować się z lekarzem
Co oznaczają zajady i pękające kąciki ust?
Kątowe zapalenie warg, potocznie nazywane zajadami, objawia się rankami w kącikach ust, łuszczeniem skóry, czasem powstają drobne strupki. To potrafi utrudniać otwieranie ust i jedzenie.
Zapalenie kącików ust to nie tylko problem estetyczny, bo czasem jest sygnałem, że w tle dzieje się coś więcej. StatPearls podaje, że przyczyną mogą być infekcje, alergie albo zaburzenia odporności. Ustalenie powodu ułatwia leczenie i zmniejsza ryzyko nawrotów.
Dlaczego kąciki ust pękają: infekcja, ślina i podrażnienie skóry
Częstą przyczyną pęknięć w kącikach ust są drobnoustroje, którym sprzyja wilgoć i ciepło. NCBI Bookshelf wskazuje, że najczęściej chodzi o grzyby z rodzaju Candida, w tym bielnika białego. Do infekcji grzybiczej mogą dołączyć bakterie, na przykład gronkowiec złocisty, co nasila stan zapalny i wydłuża gojenie.
Duże znaczenie ma też maceracja skóry, czyli jej rozmiękanie pod wpływem śliny. Kiedy ślina zbiera się w kącikach ust, skóra łatwiej pęka i szybciej dochodzi do nadkażenia. Częściej dotyczy to osób starszych oraz osób z określonymi nawykami lub problemami stomatologicznymi:
- używanie źle dopasowanych protez zębowych
- częste oblizywanie ust lub ssanie palca
- palenie tytoniu
- noszenie aparatów ortodontycznych zawierających nikiel
- anatomiczne zmiany w strukturze twarzy, na przykład głębokie zmarszczki w okolicach ust.
Zajady a niedobory: jakich witamin i minerałów może brakować?
Przy nawracających zajadach warto przyjrzeć się diecie, bo problem bywa związany z niedoborami składników odżywczych. PubMed Central opisuje, że u 25 proc. chorych przyczyną są niedobory żelaza lub witamin z grupy B. Te składniki wspierają prawidłowy stan skóry i błon śluzowych.
Takie niedobory częściej dotyczą osób starszych, wegan bez odpowiedniej suplementacji oraz pacjentów z zaburzeniami wchłaniania, na przykład po operacjach bariatrycznych lub przy celiakii. Przy regularnie pękających kącikach ust warto wziąć pod uwagę niedobór:
- witaminy B2 (ryboflawiny)
- witaminy B12 (cyjanokobalaminy)
- kwasu foliowego
- cynku
- żelaza
- białka (w przypadku ogólnego niedożywienia).
Jakie choroby mogą powodować zajady i pękające kąciki ust?
Nawracające pęknięcia w kącikach ust mogą też towarzyszyć chorobom, które osłabiają odporność. StatPearls opisuje, że problem często dotyczy osób z nieuregulowaną cukrzycą. Przy wysokim poziomie glukozy w ślinie grzyby mają lepsze warunki do rozwoju, dlatego zmiany mogą częściej wracać i dłużej się utrzymywać.
Zajady mogą być też skutkiem ubocznym niektórych leków albo towarzyszyć chorobom przewlekłym. Ryzyko rośnie m.in. przy zespole Sjögrena, który powoduje suchość w jamie ustnej, oraz przy chorobie Leśniowskiego-Crohna. Przewlekłe stosowanie antybiotyków lub sterydów osłabia naturalną florę bakteryjną i sprzyja nadmiernemu namnażaniu grzybów.
Leczenie zajadów: co pomaga w domu i kiedy iść do lekarza?
W wielu przypadkach na początku pomaga ochrona skóry przed śliną. Można regularnie smarować kąciki ust wazeliną albo gęstą pomadką ochronną bez dodatków zapachowych. Jeśli po kilku dniach nie ma poprawy, warto skonsultować się z lekarzem, bo może być potrzebna maść przeciwgrzybicza lub przeciwbakteryjna.
Zgodnie z zasadami Narodowego Funduszu Zdrowia, aby skorzystać z bezpłatnej porady dermatologa, potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ. Bez skierowania można natomiast udać się do dentysty, który też oceni zmiany w jamie ustnej i kącikach warg. Jeśli zajady wracają, warto wykonać podstawowe badania krwi, aby wykluczyć anemię lub niedobory witamin.
7
Źródła:
