- Rak jelita grubego to drugi najczęściej diagnozowany nowotwór w Polsce z 18 tysiącami zachorowań rocznie
- Krwawienie zagrażające życiu objawia się omdleniami oraz tętnem przekraczającym 100 uderzeń na minutę w spoczynku
- Darmowa kolonoskopia w ramach programu NFZ przysługuje bez skierowania pacjentom od 50 roku życia
- Obecność krwi w stolcu może wynikać z przewlekłych zaparć lub zażywania niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Krew na papierze toaletowym. Kiedy ten objaw wymaga pilnej wizyty u lekarza?
Widok krwi po skorzystaniu z toalety potrafi wywołać ogromny niepokój, ale w wielu przypadkach nie oznacza od razu najgorszego. Jeśli czujesz się dobrze, a jedynym objawem jest niewielka ilość krwi na papierze toaletowym po wypróżnieniu, możesz bezpiecznie odczekać jeden lub dwa dni. Taka sytuacja najczęściej wynika z łagodnych dolegliwości, jednak każdą powtarzającą się anomalię i tak należy skonsultować z lekarzem.
Zdarzają się jednak sytuacje, w których krwawienie z przewodu pokarmowego stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej reakcji. Wizyty w przychodni absolutnie nie możesz odkładać, jeśli zauważysz u siebie omdlenia, silne poty lub przyspieszone bicie serca przekraczające 100 uderzeń na minutę w spoczynku. Równie alarmującym sygnałem jest oddanie w stolcu lub zwymiotowanie więcej niż jednej szklanki krwi, co wymaga pilnego wezwania pogotowia ratunkowego.
Skąd bierze się krew w stolcu? Najczęstsze i najgroźniejsze przyczyny
Krwawienie z odbytu może mieć zróżnicowane podłoże, dlatego lekarz zawsze musi precyzyjnie przeanalizować twój ogólny stan zdrowia. Ryzyko wystąpienia trudnego do opanowania krwotoku jest znacznie wyższe u pacjentów zmagających się z przewlekłymi chorobami wątroby lub wrodzonymi zaburzeniami krzepnięcia krwi. Na nasilenie problemu mocno wpływają również niektóre zażywane preparaty, w tym popularne niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki przeciwzakrzepowe oraz te wpływające na nastrój.
Wśród medycznych przyczyn obecności krwi w stolcu specjaliści wyróżniają zarówno łagodne schorzenia, jak i niezwykle groźne choroby nowotworowe:
- przewlekłe zaparcia trwające od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy
- szczelina odbytu, czyli niewielkie pęknięcie błony śluzowej
- hemoroidy polegające na obrzęku i stanie zapalnym żył
- rak odbytu
- rak jelita grubego
- rak odbytnicy
Jak lekarz szuka źródła krwawienia z przewodu pokarmowego?
Proces diagnozowania zawsze rozpoczyna się od szczegółowych pytań o twoją historię medyczną, przypadki chorób w rodzinie oraz przyjmowane specyfiki wydawane bez recepty. Następnie lekarz przejdzie do badania fizykalnego, podczas którego sprawdzi twoje tętno, osłucha brzuch stetoskopem i najprawdopodobniej wykona badanie palpacyjne przez odbyt. Aby precyzyjnie ocenić sytuację, specjalista z pewnością zleci również badanie kału na krew utajoną oraz morfologię pozwalającą sprawdzić, czy nie zmagasz się z anemią.
Najskuteczniejszym sposobem na znalezienie dokładnego źródła problemu pozostają jednak badania endoskopowe, które pozwalają na dokładne obejrzenie wnętrza twojego ciała. W zależności od podejrzewanego miejsca krwawienia lekarz może skierować cię na gastroskopię, enteroskopię lub pełną kolonoskopię. Jeśli te metody nie przyniosą jednoznacznej odpowiedzi, ostatecznym krokiem diagnostycznym mogą okazać się zaawansowane badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa, a w skrajnych przypadkach zabieg chirurgiczny.
Darmowa kolonoskopia bez skierowania. Kto w Polsce może z niej skorzystać?
Zlekceważenie krwawienia jest o tyle niebezpieczne, że rak jelita grubego to obecnie drugi najczęściej diagnozowany nowotwór w całej polskiej populacji. Rocznie zapada na niego około 18 tysięcy osób, dlatego tak kluczowa jest odpowiednia profilaktyka i szybkie wykrywanie ewentualnych zmian. Właśnie z tego powodu Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi darmowy program badań przesiewowych, który ułatwia dbanie o zdrowie bez konieczności wizyty u lekarza pierwszego kontaktu w celu zdobycia skierowania.
Profilaktyczna kolonoskopia zajmuje zazwyczaj od 15 do 40 minut i pozwala na natychmiastowe usunięcie polipów, a mogą z niej skorzystać osoby:
- w wieku od 50 do 65 lat
- w wieku od 40 do 49 lat, jeśli u kogoś z twojej najbliższej rodziny wykryto wcześniej raka jelita grubego
- które nie miały wykonywanego tego badania w ciągu ostatnich 10 lat.
O czym świadczy kolor krwi w stolcu?
Kolor krwi, którą zauważysz po wypróżnieniu, jest jedną z najważniejszych wskazówek pomagających we wstępnym określeniu źródła problemu. Jasnoczerwona, świeża krew, widoczna głównie na papierze toaletowym lub jako smugi na powierzchni stolca, zazwyczaj świadczy o krwawieniu z końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Najczęściej jej źródłem są dolegliwości zlokalizowane w kanale odbytu lub odbytnicy, takie jak hemoroidy czy szczelina odbytu.
Z kolei krew ciemnoczerwona lub bordowa, często wymieszana z masą kałową, sugeruje, że źródło krwawienia znajduje się wyżej, w jelicie grubym. Taki objaw może towarzyszyć chorobie uchyłkowej, polipom, nieswoistym chorobom zapalnym jelit, a także nowotworom. Warto również wiedzieć, że czarny, smolisty stolec najczęściej wskazuje na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, na przykład z żołądka lub dwunastnicy.
Dodatkowe badania w diagnostyce krwawień z odbytu
Poza podstawowymi badaniami, takimi jak badanie per rectum czy kolonoskopia, lekarz dysponuje szeregiem innych narzędzi diagnostycznych, które pozwalają precyzyjnie zlokalizować źródło krwawienia. W zależności od podejrzeń specjalista może zlecić wykonanie mniej inwazyjnych badań endoskopowych, takich jak anoskopia (ocena kanału odbytu), rektoskopia (ocena odbytnicy) czy sigmoidoskopia, która pozwala obejrzeć końcowy odcinek jelita grubego, czyli esicę.
Nowoczesną i mniej uciążliwą dla pacjenta alternatywą dla tradycyjnej endoskopii jest kolonoskopia wirtualna, która wykorzystuje tomografię komputerową do stworzenia trójwymiarowego obrazu jelita. W bardziej skomplikowanych przypadkach, gdy zlokalizowanie krwawienia jest trudne, lekarz może sięgnąć po dodatkowe metody, takie jak ultrasonografia oceniająca stan tkanek wokół odbytu czy angiografia, która obrazuje naczynia krwionośne i pozwala precyzyjnie namierzyć miejsce aktywnego krwotoku.
Jak wygląda leczenie krwawień z odbytu?
Sposób leczenia jest ściśle uzależniony od postawionej diagnozy. W przypadku najczęstszych przyczyn, takich jak hemoroidy czy szczelina odbytu, terapia opiera się głównie na leczeniu zachowawczym. Obejmuje ono zmianę diety na bogatą w błonnik, dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu oraz stosowanie preparatów miejscowych w postaci maści i czopków. Pomocne bywają również ciepłe nasiadówki. W bardziej zaawansowanych stadiach choroby hemoroidalnej stosuje się małoinwazyjne zabiegi, takie jak gumkowanie (metoda Barrona).
Jeśli przyczyną krwawienia są polipy, zazwyczaj usuwa się je od razu w trakcie kolonoskopii. W przypadku choroby uchyłkowej kluczowe znaczenie ma odpowiednia dieta, a w nieswoistych chorobach zapalnych jelit (NChZJ) leczenie koncentruje się na farmakologicznym wyciszeniu stanu zapalnego. Najpoważniejsze wyzwanie stanowi terapia onkologiczna, która w zależności od stadium zaawansowania nowotworu może obejmować leczenie chirurgiczne, chemioterapię oraz radioterapię.
7
Źródła:
