- Liczba zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu wzrosła ze 158 przypadków w 2020 do 793 w 2024 roku
- Pierwsza faza choroby przypomina grypę i objawia się bólami mięśni, głowy oraz ogólnym osłabieniem organizmu
- Druga faza może wywołać temperaturę powyżej 40 stopni oraz sztywność karku i zaburzenia świadomości u chorego
- Według Scientific Reports pełny cykl szczepień zapewnia aż 96,6 proc. skuteczności w ochronie przed zachorowaniem
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM): co to za choroba i dlaczego przybywa zachorowań w Polsce?
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to wirusowa choroba układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze. W odróżnieniu od boreliozy, którą wywołują bakterie, w KZM za chorobę odpowiada wirus atakujący opony mózgowe i mózg. Ryzyko dotyczy osób spędzających czas na terenach zielonych, na przykład w lesie, parku albo na działce, a liczba zachorowań w Polsce rośnie.
Dane Wojewódzkiej Stacji Sanitarno Epidemicznej w Poznaniu pokazują wzrost liczby zachorowań na KZM w Polsce. W 2020 roku odnotowano 158 przypadków, a w 2023 roku już 661. W 2024 roku liczba zachorowań wzrosła do 793.
Pierwsze objawy KZM: jak wygląda początek kleszczowego zapalenia mózgu?
Początek KZM bywa trudny do rozpoznania, bo często przypomina przeziębienie albo grypę. Typowe są gorsze samopoczucie, spadek energii i ogólne rozbicie. Z tego powodu pierwsze sygnały choroby bywają mylone z przemęczeniem lub infekcją sezonową.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) podaje, że pierwsza faza KZM ma zwykle postać nieswoistej choroby gorączkowej. Najczęstsze objawy to:
- silny ból głowy
- złe samopoczucie i osłabienie
- bóle mięśni
- brak apetytu
- nudności, czasem także wymioty.
Druga faza KZM: objawy neurologiczne i wysoka gorączka
U części chorych po kilku dniach objawy mogą na krótko ustąpić, co nie zawsze oznacza koniec choroby. Po okresie bezobjawowym, trwającym od 1 do 20 dni, wirus może zaatakować układ nerwowy. Niepokojące są zwłaszcza nagły powrót bardzo wysokiej gorączki oraz zaburzenia zachowania lub świadomości.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że w tej fazie temperatura ciała często przekracza 40 stopni Celsjusza. Pojawiają się objawy zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. Mogą wystąpić między innymi:
- sztywność karku i silny ból głowy (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych)
- senność, dezorientacja i zaburzenia czucia (zapalenie mózgu)
- paraliż lub niedowłady kończyn
- zapalenie korzeni nerwowych.
Szczepienie na KZM: skuteczność według badań
Szczepienie jest uznawane za najskuteczniejszą metodę profilaktyki KZM, bo zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań neurologicznych. Badania wskazują, że osoby zaszczepione są w dużym stopniu chronione przed zachorowaniem z objawami.
W analizie opublikowanej w Scientific Reports, obejmującej dane z lat 2018 do 2020, wykazano wysoką skuteczność szczepienia. U osób, które przyjęły co najmniej trzy dawki zgodnie z zaleceniami producenta, skuteczność w zapobieganiu KZM wyniosła 96,6 proc. Przy dłuższym odstępie od ostatniej dawki, do 10 lat, skuteczność nadal przekraczała 91 proc.
Schemat szczepienia na KZM: ile dawek i w jakich odstępach
Szczepienie przeciw KZM wymaga podania kilku dawek, aby organizm wytworzył ochronę. Cykl szczepienia warto rozpocząć z wyprzedzeniem, zanim zacznie się okres największej aktywności kleszczy. Dotyczy to szczególnie osób dorosłych i nastolatków powyżej 16. roku życia, które często przebywają na terenach zielonych.
Według wytycznych CDC podstawowy schemat szczepienia dla dorosłych obejmuje trzy dawki podawane w określonych odstępach. Drugą dawkę podaje się od 14 dni do 3 miesięcy po pierwszej, a trzecią od 5 do 12 miesięcy po drugiej. Dla utrzymania ochrony zaleca się dawkę przypominającą po co najmniej 3 latach.
5
Źródła:
